- Gənc Yazarın Məhsuldar Əməyi - Vahid Rzayev
- Yazarlar.AZ
-
Şəxsiyyətin formalaşması haqqında ideyalar qədim dövrdən etibarən meydana çıxmış, cəmiyyətin inkişafında müvafiq olaraq zənginləşmə yolu keçmiş və Azərbaycan ictimai-pedaqoji fikrinin mühüm probleminə çevrilmişdir. Orta əsrlərdə şəxsiyyətin formalaşması ideyası insanın tərbiyə edilməsi kimi başa düşülmüş, yaxşı insan yetişdirilməsi məqsədini daşımışdır.
Bu baxımdan Naxçıvan Dövlət Universitetinin “Pedaqogika və psixologiya” kafedrasının baş müəllimi, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, Taleh Xəlilovun “Orta əsr Azərbaycan mütəfəkkirlərinin şəxsiyyət tərbiyəsi haqqında fikirləri” adlı dərs vəsaiti maraq doğurur, elmi-nəzəri və praktik dəyərliliyi ilə diqqəti cəlb edir.
Elmi redaktoru, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vahid Rzayev, rəyçiləri isə pedaqogika üzrə elmlər doktoru, dosent Rəcəb Ağayev, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sevda Kərimova və filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şərəbanı Məmmədova olan dərs vəsaiti çox zəngin struktura malikdir. Qeyd edək ki, dərs vəsaiti 2 fəsil, 5 yarımfəsil, nəticə və istifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısından ibarətdir.
Dərs vəsaiti giriş, iki fəsil, nəticə və istifadə edilmiş ədəbiyyat siyahısından ibarətdir. Girişdə müəllifin problemə münasibətini elmi yanaşma kimi qiymətləndirirəm.
Vəsaitin birinci fəsli “Orta əsr mütəfəkkirlərinin yaradıcılığında şəxsiyyətin inkişafında irsiyyət amilinin qoyuluşu məsələləri” adlanır. İki yarım fəsildən ibarət olan bu fəsildə ictimai, fəlsəfi və pedaqoji fikrimizin qaynaqları kimi M.Əvhədi, N.Gəncəvi, N.Tusi və M.Füzuli həyatı haqqında qısa məlumat verilmiş və əsərlərində irsiyyət amilinin şəxsiyyətin formalaşmasına təsirinə aid nümunələr əsasında geniş təhlillər aparılmışdır.
Xoşa gələn cəhətdir ki, Taleh Xəlilov problemi dövrün tələbləri, diqtəsi, ideoloji streotiplərinin tərbiyədə əksi prizmasından öyrənməyə səy göstərmiş və buna demək olar ki, nail ola bilmişdir.
“Orta əsr mütəfəkkirləri insanın mənəvi təkamülündə mühitin və tərbiyənin rolu haqqında” başlıqlı ikinci fəsildə mühit və tərbiyə amilləri haqqında ümumi məlumat verilmişdir. Bu ümumi elmi-nəzəri fikirlər müəllifin məsələyə düzgün metodoloji əsaslarla yanaşdığını nümayiş etdirir.
Gənc tədqiqatçı oxucunu inandıra bilir ki, X.Şirvani, N.Gəncəvi, N.Tusi, M.Əvhədi, İ.Nəsimi, Ş.İ.Xətai və M.Füzuli kimi orta əsr Azərbaycan mütəfəkkirlərinin əslərində insanın formalaşması prosesində tərbiyənin və mühitin rolu ilə bağlı fikirləri pedaqoji fikrimizin çox əhəmiyyətli səhifələridir.
Müasir şəraitdə bu zəngin xəzinə araşdırılaraq üzə çıxarılmalıdır. Bütövlükdə əsərdə klassik Azərbaycan mütəfəkkirlərinin şəxsiyyət tərbiyəsinin məzmunu və vəzifələri haqqındakı fikirləri geniş və sistemli şəkildə təhlil olunmuş və müasir şəraitdə şəxsiyyətin formalaşmasının tarixi nəzəri məsələlərinə aid yeni bir vəsait hazırlanmışdır ki, bu vəsait ali məktəbdə tədris prosesinə layiqli bir tövhə olacağına inanırıq.
Qeyd edək ki, müəllif problemlə bağlı çox saylı tədqiqat materialını hərtərəfli və sistemli şəkildə öyrənmiş, bu tarixi-nəzəri mənbələr haqqında əhəmiyyətli maraqlı fikirlər söyləyə bilmişdir. Bu cəhətə əsaslanaraq göstərə bilərik ki, həqiqətəndə dərs vəsaiti məhz belə bir problemə həsr olunduğu üçün aktuallıq kəsb edir.
Vəsaitdə müəllif şəxsiyyət tərbiyəsinin nəzəri problemlərini arşdıran görkəmli tədqiqatçı alimlərin əsərlərindən və elektron mənbələrindən də bacarıqla istifadə etmişdir. Ümumiyyətlə bəhs olunan problem dolğun və hərtərəfli hazırlanmışdır. Bəhs olunan məsələlərin təhlil-tərkib edilməsi və fikrin məntiqi ardıcıllığı tədqiqatın elmi dəyərini artırır.
Taleh Xəlilov problemlə bağlı elmi ədəbiyyatlarla, dövrü mətbuat kolleksiyaları ilə tanışlığıda xüsusi qeyd olunmalıdır. Tədqiqatçı kimi müəllifin problemə baxışı, bəhs olunan məsələlərə yanaşması tam sistemli və yenidir.
VAHİD RZAYEV
Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, Əməkdar müəllim.
USTAC.AZ
WWW.YAZARLAR.AZ VƏ WWW.USTAC.AZ
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: zauryazar@mail.ru - 165
dekabr 2019, Yazarlar.az
Roni Xamilyon
Dünyamda oldu Sevdirmədi Heç sənsiz Həyat mənə bağlıydı Etdi məni puç sənsiz Dərdlər Yadıma düşmür Deyil mənə vec sənsiz Sən məcbur eyləyirsən Gecələr Yenə......
Roni Xamilyon
Əllərinlə qazdın qəbrimi mənim Gülərək aldın əlimdən canı Günahkar mən özüm səbəbkarsa sən Yenə Aldandim çünki Neynim Bacarmadım Unutmağı Unutmagi Asand bilmə Özünlə......
Roni Xamilyon
Sevdim Dəli rüzgar kimi Dəyə bilmədim tellərinə Qismət olmadı sevib sevilmək Atdım ən dərinə Görsən Bəlkə Bir Yerdə Adımı Ya Şəklimi İntizarda Qoyma Məni Bir......
Roni Xamilyon
Sənə doluyam Sənə Doluyam Hisslərimlə Ya Boğulam Dənizində Ya ömr edim Hər izində Doluyam Bir Qədəh kimi Dəliyəm Gülündə Şeh kimi Yaylım axım......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Məni bilmək istəsən, Bil, mən o mən deyiləm. Gülməyimə baxma sən, Könüldə şən deyiləm. Çəkdiyim acıları, Sevginlə ovuduram. Kövrəlib göz yaşımı, Damla-damla uduram. Məni bilmək......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
ruh kimi gəlib, İpək saçlarına sığal çəkirəm. Eşidib səsini şirin dilindən, Gah şəkər çəkirəm,gah bal çəkirəm. Duyunca həsrəti dəniz gözündə, Sanıram özümü sənin......
Şümşəd Hüseynova
Həyat vaxt ədalətli olmadı. vaxt eyni yerdən baxmaq olmur həyata. Bəziləri həyata bir addım öndə başlayır, bizim kimiləri isə geridən, onların ardınca yaralar......
Şümşəd Hüseynova
Getmək istərəm bir qış səhəri — Qoyub yurdu, eli, şəhəri. Qoy ağlasın hamı, Fəryadlar göyə çəkilsin. Qırx gün verin, Yağışlar yerdən çəkilsin. , Tanrım,......
Şümşəd Hüseynova
Gözlərim yollardan yığışmır bir an, hər tində, hər küncdə . Bayaq da birinə gözüm sataşdı Gözlərim sən sandı, aldandı yenə... Daha dözmür ürək, açılmır......
Şümşəd Hüseynova
Bir payız səhəri gözlərimi açdığım andan üşüyürdüm. Yerim isti idi, ancaq mən niyəsə buz kimi idim. Ağlamaq istədim, ancaq göz yaşlarım qəsdimə durdu. Sanki həyat......