...
  • Azadlığa Gedən Yol
  • Yazarlar.AZ



  • "Azad olmaq üçün göy üzünü almağa gərək yoxdur.
    Ruhunuzu satmayın yetər." Nelson Rolihlahla Mandela

    “Ən mükəmməl əsəri
    Zaman özü yazacaq”.
    Ədalət Bədirxanlı

    AZADLIĞA
    GEDƏN
    YOL
    (poema)

    Proloq
    Mən bir yol axtarıram -
    Azadlığa gedən yol!
    Bu yol haqqın yoludur; -
    Ya öl, ya da azad ol!
    Mən bu yolla gedirəm,
    Haray çəkib deyirəm:
    -Dünyada insanlara
    Azadlıq istəyirəm!
    Aləmdə cəmiyyətə,
    Hər yerdə həqiqətə,
    Cahanda hürriyyətə
    Azadlıq istəyirəm!
    Bəşəri düşünürəm,
    Dünyaya səslənirəm,
    Bir vətəndaş olaraq
    Danışmaq istəyirəm:

    -Azadlıq istəyirəm!
    Azadlıq istəyirəm!..





    I hissə
    AZADLIQ HARAYI

    İlk dünyaya gələndə
    Azadlıq istəmişəm.
    Ağlayıb səslənəndə
    Anamı istəmişəm.
    Uşaqlıq həyatımı
    Uşaqlarla oynamaq,
    Doğru nədir anlamaq,
    Öyrənmək istəmişəm.
    Orta məktəbə getmək,
    Yaxşı tərbiyə görmək,
    Şagird kimi sevilmək,
    Seçilmək istəmişəm.
    Tam bilik mənimsəmək,
    Ali məktəbə girmək,
    Gənc tələbə adını
    Qazanmaq istəmişəm.
    Günü-gündən isməti,
    Ləyaqəti, hörməti,
    Dostluqda sədaqəti,
    Yaşatmaq istəmişəm.
    Anladıqca həyatı,
    Alanda təyinatı,
    Öz peşəmdə işləmək,
    Çalışmaq istəmişəm.








    Görəndə haqsızlığı,
    Bütöv narazılığı,
    Hər an qohumbazlığı
    Pisləmək istəmişəm.
    ***
    Bir sözlə, istəyimin
    Saf niyyət olub dadı.
    Sözdə, əməldə azad
    Olsun insan övladı.
    Hər bir doğulan insan
    Azad yaşamalıdır!
    Bu onun Allah verən
    Toxunulmaz haqqıdır!
    ***
    Min ildir ki, dünyaya
    Nizamini bəxş edən,
    Mütəfəkkir yurdunun
    Torpağıdır bu Vətən.
    ***
    Böyüdükcə anladım,
    Gördüm ki, həqiqətən
    Əsarət altındadır,
    Müstəmləkədir Vətən.
    Ədalət carçısının
    Öyrəndim yollarını.
    Məlum oldu, kəsiblər
    Zəncirli qollarını.
    ***






    Demokratik bilgiyə
    Haqqı olan dövlətin,
    Tapdalayıb əzərək
    Qul ediblər millətin.
    ***
    Niyə haqqı pozulmur
    Ən balaca yarpağın?
    Payı olan hər zaman
    Təbiətin, torpağın?
    İnan, haqqı qorunur
    Ən balaca yarpağın.
    Çünki qanunları var
    Qadir Ana torpağın.
    ***
    Uzun zamandı susur
    Azərbaycan milləti.
    Hər nəyi var talanır,
    Tam sorulur sərvəti.
    Dünya xəritəsini
    Zalımlar bölən zaman
    Tək olub ümid yeri
    Bircə Allaha güman.
    Cahanda qalsın deyə
    Neçə canlı can verib.
    Torpaqları düşmənə
    Sıxıblar ki, pay verib.








    Bu dövlətin bəxtinə
    Qara yaxanlar olub,
    Azad olmaq cəhdinə
    Quyu qazanlar olub.
    Sözdə hamı tərəfdar,
    Çuval dolu yalanlar.
    Olanlar da tamahkar,
    Belə olub qaydalar.
    Nə yaxşı ki, bu qədər
    Yenə torpaq qalıbdı.
    Gəlin yaxşı düşünək!
    Sərvət hara axıbdı?
    Kim ki, qırdı milləti
    Onlar çaldı dövləti?..
    Sonra da "arı" kimi,
    Somurdular sərvəti.
    ***
    Dolaşdıqca dünyanı,
    Dərk etdikcə cahanı
    Gördüm zəmi biçilmir
    Yetişmirsə zamanı.
    ***
    Bizləri yetişdirən
    Var ortaq bir anamız.
    Bu torpaq- Ana Vətən!
    Bəs övladlıq haqqımız?!
    ***







    Xalq seçki istəyirsə,
    Səs verməyə gedirsə,
    Nəticə dəyişirsə,
    Hanı azadlığımız?!
    ***
    Mən belə düşünürəm:
    -Xalqıma səslənirəm,
    Hay qoparıb deyirəm:
    -Azadlıq istəyirəm!
    ***
    Yer üstdə millətimiz,
    Yer altda sərvətimiz;
    Doqquz iqlim qurşağı,
    Cənnətdir Vətənimiz!

    II hissə
    ANA FƏRYADI

    Külək əsirdi bərkdən,
    Ağaclarda sırsıra...
    Az qalırdı bu çovğun
    Daşları da dondura.
    Qışın belə çağında
    Odsuz-ocaqsız evdə
    Yaşayırdı bir qadın
    Ərinin həsrətində.
    Ərindən ayrılandan
    O, hərdən ağlayırdı.
    Cavan ikən ayrılıq
    Onu əldən salırdı.





    Hər şəkilə baxanda
    Qəlbinə nur axardı.
    Həsrət onu yaxanda
    Körpəsinə baxardı.
    ***
    Beşikdəki bu körpə
    Ağlayırdı dünəndən.
    Yazıq ana nə bilsin,
    O, xəstədir ürəkdən.
    Birdən uşaq başladı
    Yenə də ağlamağa.
    Ana özün çatdırdı
    Ona layla çalmağa.
    O, tez qoydu əlini
    Körpəsinin alnına.
    Arından ağlamadı
    Uşağın bu halına.
    Tez-tələsik körpəni
    Şəlləyib kürəyinə,
    İstəyirdi tez çatsın
    Həkimin köməyinə.
    Ana evdən çıxanda
    Onu fikir basmışdı...
    Körpə sağalmağına
    Ümidi qalmamışdı.
    ***








    Geniş addımlarla o
    Hey irəli gedirdi;
    Hərdən özü-özünə
    Belə də söyləyirdi:
    "Ay başı daşlı ana,
    Axı, niyə ölmürsən,
    Bu nə bəladır ki sən,
    Belə dərdlər çəkirsən!?"
    Təzə yağan quşbaşı
    Düşürdü əllərinə.
    Qar dolurdu ananın
    Yaş axan gözlərinə.
    Hərdən o dayanaraq,
    Körpəsinə baxırdı.
    Gözü sızqa bulaqtək
    Damla-damla axırdı.
    Yol qarlı olduğundan
    O, çətinlik çəkirdi.
    Hərdən düşür çökəyə,
    Ayağı büdrəyirdi.
    Tənhalığın qəhrindən
    Onun üzündə qarı
    Əridir gözlərindən
    Süzülən damcıları.
    ***









    Ana yaxınlaşırdı
    Həkim yaşayan kəndə.
    Taqəti qalmamışdı
    Artıq biləklərində.
    Özündən ixtiyarsız
    Birdən ana sürüşdü.
    Belindəki körpəsi
    Sürüşüb yerə düşdü.
    Sanki ildırım vurdu
    Yazıq ananı, birdən
    "Oğul" deyib sıçradı,
    Onu götürdü yerdən.
    Ağlamaqdan uşağın
    Kəsilmişdi həniri.
    Əsirdi dodaqları
    Tam qaçırdı siniri.
    Tez çatdırdı körpəni
    Həkimin otağına.
    Bu kəlmələri dedi,
    O, udquna-udquna:
    -Həkim, qurbanın olum!
    Balam ağır xəstədir.
    Nə incidir bilmirəm
    Amma deyən, ürəkdir.










    Amalına qurbanam,
    Əməlin xoş əməldir.
    İmkansız bir anayam,
    Ana nə etməlidir?!
    ***
    Təzəcə həyat qurdum,
    Bəxtim də gətirmədi.
    Yenicə ana oldum,
    Bir kimsə sevinmədi.
    Soldu gülüm-çiçəyim,
    Tufan oldu, neyləyim?
    Viran qoydu hər yanı,
    Dərdi kimə söyləyim?
    Bu dünyanın açarı
    Bilmirəm ki, kimdədir?
    Ya işıq, ya qaranlıq,
    Gözlərim də qəmdədir.
    Mən əsgər yola saldım,
    Düşdü özgə oduna.
    Soruşmaq istəyirəm,
    Getdi kimin badına?!
    Kim göndərdi ərimi
    Xarici ölkələrə?
    Əlinə silah verib,
    Saldı onu çöllərə?









    Apardılar cəbhəyə,
    Əfqanlara köməyə.
    Mən xəcalət çəkirəm
    Bu sözləri deməyə.
    Deyin, qara siyasət
    Lazımdırmı bizlərə?!
    Nə qədər fəryad olar,
    Qan sızılır gözlərə?!
    Bir ildir gözləyirəm,
    Bircə kağız da gəlmir.
    Bəlkə, ağır xəstədir,
    Xəbər vermək istəmir?
    Yanından gələn də yox,
    Bircə sorum halını!
    Ya ölüdür, ya sağdır,
    Kaş biləm əhvalını!
    İnanmıram mən belə
    Yalançı siyasətə!
    And olsun qəlbimdəki
    Alovlu məhəbbətə!
    ***
    Qanunlar imzalanmış,
    Kimlər üçün, bilmirəm?!
    Haqq, ədalət hardadır,
    Dərdə dözə bilmirəm!









    Allah dərdi verməyir
    Zülm eyləyən tülküyə.
    Çünki onun övladı
    Getmir uzaq ölkəyə.
    Dilim-ağzım qurusun,
    Yox-yox, Allah, amandır!
    Asi düşə bilmərəm,
    Dediklərim yalandır!..
    ***
    Əsgərliyə gedəndə
    Ana baxdı doyunca,
    Xeyir-dua verərək
    Su da atdı dalınca.
    Dedi: "Oğul, yaxşı yol,
    Allahın amanında.
    Bizdən nigaran olma,
    Olmasaq da yanında."
    Ana əl qaldıraraq,
    Üz çevirdi Qibləyə.
    Dedi: "Allah, sən özün
    Su çilə bu diləyə!
    Ürəyimə damıb ki,
    Oğlum qayıtmayacaq.
    Öz arzum, öz diləyim
    Ürəyimdə qalacaq.
    ***








    Mən anayam, analar
    Mən görəni görməsin!
    Allah belə dərdləri
    Düşmənə də verməsin!"…
    ***
    Nə əzabla oğlunu
    Böyütmüşdü bilirsiz?
    Hamı ona deyirdi:
    -Bəhrəsini görəsiz!
    Xülasə, bir mən qaldım,
    Bir də yazıq qaynanam.
    Hərdən elə sanırdım
    Elə o imiş anam.
    ***
    Xəstələnib yatırdı
    Oğlunun otağında.
    Şəklin asdırdı mənə
    Gözünün qabağında.
    Hər gün öpüb şəkildən
    Təsəlli axtarırdı.
    Gecələri gəzişir,
    Çoxdandı yatmayırdı.
    Oğul əsgər gedəndən
    Ana düşdü zülmətə.
    Dözməyib ayrılığa,
    Axır getdi rəhmətə.
    ***







    Yazıq ana-qaynanam
    Nəvəsini görmədi.
    Fələk insafsız oldu,
    Bir ay möhlət vermədi.
    Bir simsarım qalmamış
    Bu uşaqdan savayı.
    Bu da hədər gedərsə,
    Zəhmət olar havayı.
    Bir övladdır tək payım,
    Bir də Vətən-torpağım!
    Yanan atəşdir canım,
    Mən necə danışmayım?
    ***
    Müxalifəm dünyada
    Silahların səsinə!
    Sığınmaq istəmirəm
    Kiminsə kölgəsinə!
    Həkim, bağışla məni,
    Tamam alovlanmışam!
    Bir anatək indi mən
    Sizi də çaşdırmışam!..
    ***
    Hər zaman bu atəşi
    İsti günəş sanmışam!
    Hamıya bu günəşdən
    Bir pay arzulamışam!..







    lll hissə
    AZADLIĞIN CARÇISI

    Mən dərdimi danışdım,
    Hay salın, ay həkimlər!
    Əl-ayağı şikəstlər
    Əsgərə getməsinlər!
    Mən dərdimi danışdım,
    Qardaşlar, ay bacılar!
    Təbiət zəhərlənir,
    İnsanlardır günahkar!
    Mən dərdimi danışdım,
    Söyləyin, ey insanlar,
    Azadlığı beşikdə
    Nəyə görə boğurlar?!
    Mən dərdimi danışdım,
    Eşitsin bəşəriyyət:
    Əldən gedir ədalət,
    Hanı hüquqi dövlət?!
    Mən dərdimi danışdım,
    Ayağa qalx, ey millət!
    Artıq qeyrət vaxtıdır,
    Haqq işidir hürriyyət!
    Mənim bu harayımı
    Eşitsin bütün hamı!
    Müstəmləkə qalaqmı,
    Yoxsa, azad olaqmı?!
    ***







    İndi Məhəmməd Əmin
    Rəsulzadə kimilər
    Lazımdır ki, bu xalqın
    Haqqın tələb edələr...
    ***
    Qarışıq bir zamanda
    Yeni dövlət qurdular.
    İki il ötüşməmiş,
    Tərki-Vətən oldular.
    İşğal olan dövlətin
    Millətini bir daha
    Zamana bağışlayıb
    Tapşırdılar Allaha.
    Qırmadan ümidlərin:
    "Gün gələcək"-dedilər:
    "Saxlayın bu bayrağı!"
    Xalqa təhvil verdilər.
    Çox götür-qoy etdilər,
    Bəlli yolu seçdilər.
    Səfər vaxtı millətə
    Yön çevirib dedilər:
    "İnanın ki, bu bayraq
    Öz yerinə qalxacaq.
    Parlament binasına
    Əbədi sancılacaq!









    Üçrəngli bayrağımız
    Yenə dalğalanacaq!
    Yenə bayraq bu xalqın
    Başı üstə qalxacaq!"
    ***
    Sözlərini deyənlər
    Vətəni tərk etdilər.
    Canlarını götürüb
    Son ümidlə getdilər.
    Nə qədər ziyalımız
    Üzüldü birdən-birə,
    Neçə canlar sıxıldı,
    Göndərildi Sibirə.
    Hüseyin Cavid kimi
    "İblis"i anladanlar
    Sizcə "vətən xaini"
    Necə düşmən sayılar?
    ***
    Mən dərdimi danışdım,
    Razıyam söyün məni.
    Ancaq yox olsun gərək
    Cəmiyyətin düşməni!..
    ***
    Danışdıqca ananın
    Səsi göyə yüksəldi.
    Bu ah-aman içində
    Fəryadı dilə gəldi.






    Xəyal köhlən at kimi
    Çapdı onun könlünü.
    Bircə an itirmədi
    Həkim heç də özünü.
    Çəkib xəyallarının
    Üzərinə tam qara.
    Eylədi ana üçün
    Övladına bir çara.
    İlk köməklik eylədi,
    Vəziyyəti düzəldi.
    Hərarət düşən kimi
    Uşaq özünə gəldi.
    ***
    Artıq ötmüşdü illər,
    Neçə aylar, fəsillər...
    Ananın də içində
    Yaşayırdı o günlər...

    lV hissə
    PARÇALANMIŞ
    VƏTƏN

    Mən olanı danışdım,
    Dinləyin, ey qardaşlar!
    Birlikdədir gücümüz,
    Birləşin, ey soydaşlar!
    Xalqa layiq oğullar,
    Bizdə çox ziyalı var!
    Seçin xalqın içindən
    Həqiqi deputatlar.





    Haray salsın hər yana,
    Azəri türk xalqı var!
    Azərbaycan adında
    Suveren dövlət də var!
    Çağırıram mən sizi,
    And verirəm, birləşin!
    Dədə Qorqud naminə,
    Yüz-yüz olun, minləşin!
    El dərdindən danışın,
    Dil dərdindən danışın!
    Məftilləri sındırın,
    Qardaşlara qarışın!
    Haray çəkin hər yana,
    Bütün Azərbaycana!
    Xalqın azadlıq səsi
    Yayılsın asimana!
    Bakı, Təbriz, Ərdəbil
    Hava yolu açılsın!
    Xan Arazın üstündən
    Min bir körpü salınsın!
    Bu meydan indi dolub,
    Hamı yenə mehriban,
    Həmişə Təbriz olub
    Azadlığa can atan!
    ***









    Beş əsr bundan qabaq
    Şahdan bizə bu torpaq,
    Bir də ana dilimiz
    Qalır, miras olaraq!
    O zaman sərhədlərı
    Bəyan idi cahana.
    İsmayıl da Şah idi
    Bütöv Azərbaycana!
    Haradan başlayırdı,
    Harada qurtarıırdı,
    Azərbaycan xalqını
    Hamı da tanıyırdı!
    Başı bəlalar çəkib
    Bu müqəddəs torpağın.
    Yağılar silkələyib
    Tökdü bütün yarpağın.
    Ruslar şimal tərəfdən
    Qol-budağın qırdılar.
    Farslar cənub tərəfdən
    Ley kimi şığıdılar.
    Sinəmizə çökdülər,
    Şərik kimi böldülər.
    "Gülüstan"da sazişi
    Qanla möhürlədilər!
    ***








    Bunlar az imiş kimi
    Qane olmadı düşmən.
    On beş il keçmədi ki,
    Yenə bölündü Vətən!..
    Yeni hücum, gedişlər,
    Təzədən yeni şərtlər,
    Yenidən Araz çayın
    Qanlı sərhəd seçdilər.
    "Türkmənçay"da sazişi
    Yenidən bağladılar.
    Təslimçilik aktına
    Maddələr artırdılar.
    Hətta İvan Paskeviç
    Qorxudaraq farsları
    Söz sahibi oldular
    Rusun generalları.
    Dedilər ki, öyünün!
    Araz sayın aranı,
    Şərtimizlə söyünün,
    Qaşımayın yaranı!
    Əgər razı olmasaz,
    Tərk etmərik buranı.
    Beş gün də bəsimizdir,
    Tutacağıq Tehranı.
    ***










    Beləcə imzalandı
    "Sülh" adlı müqavilə.
    Heç bir fərqi olmadı
    Təslimçi bir Akt ilə.
    Türkmənçayda sazişi
    Yenidən bağladılar.
    Təslimçilik aktına
    Maddələr artırdılar.
    ***
    Bir kağızla aldılar
    Bu millətin canını.
    Araza axıtdılar
    Azərbaycan qanını!
    İki yüz il ötüşüb
    İndi həmin o gündən.
    Ünvan həsrətə dönüb:
    Bir millət, iki Vətən!
    Başqadır indi dövran,
    Qorxur çoxu qınaqdan.
    Bəlkə, kömək eylədi
    Bizə Ulu Yaradan?..
    Avropada ölkələr
    Bir araya gəldilər.
    Varşavada bağlanan
    Sazişə son verdilər.









    Tam ayılıb millətlər,
    Dəyişib düşüncələr.
    Sərhədləri sökərək
    Almanlar birləşdilər.
    Siz də qalxın ayağa,
    Vətəni qorumağa!
    Ya qırılaq, ya da ki,
    Sahib çıxaq torpağa!
    Bu torpaq babalardan
    Bizə qalan mirasdır!
    Qorunub yağılardan,
    Parçalanıb qalandır!
    ***
    İttifaq parçalanır,
    Zaman o zaman deyil!
    Qılınc həmin qılıncdır,
    Bilək o bilək deyil!
    Bu son sözlər özü də,
    Xətainin sözüdür!
    Qılınc kimi sözü də
    Döyüş üçün süngüdür!
    Bu torpağın altı da,
    Üstü də faydalıdır!
    Bu, indiki məqamda
    Qələbə olmalıdır!









    Zaman bizi sınayır,
    İndi qeyrət vaxtıdır!
    Zəfər uzaqda deyil,
    Bizə çox yaxındadır.
    Rəbbim özü veribdir
    Hər nə desək bizlərə.
    Sahib çıxmaq gərəkdir
    Bu gözəl nemətlərə!
    Baxın, görün, yanacaq
    Bütün Yer kürəsində
    Möcüzələr yaradır
    Səhralar sinəsində!
    O susuz səhralarda
    Ərəb əmirlikləri
    Təkcə neftin gücünə
    Yaratdılar nələri?!
    ***
    Bağışlayarmı bizi,
    Üz tuturam sizlərə,
    Nəsə qoyub getməsək,
    Gələcək nəsillərə?!
    ***
    Xalqa tarix gərəkdir,
    Öz xalqının tarixi!
    Xalqa yazan gərəkdir,
    Yazılmamış tarixi!








    İlk əlifba dəyişdi,
    Millətimiz kor oldu.
    Son əlifba dəyişdi,
    Tariximiz yox oldu.
    Ancaq yenə qalırdı
    Qobustanda qayalar.
    Düşmənin gücü çatsa,
    Onu aparardılar.
    ***
    Bəsdir daha, yetmiş il
    Əl çalırıq kimlərə?!
    Xalqa rəhbər sayılan
    Baş kəsən katiblərə!
    ***
    Zəbt edildi, ayılın,
    "Xarı bülbül" oylağı!
    Azad edilsin gərək
    Qarabağın torpağı!
    ***
    Borçalını bir zaman
    Aldılar əlimizdən.
    Neçə illər keçibdi
    Yanırıq içimizdən.
    Azərbaycan xalqını
    Sonra elə sıxdılar-
    Dəmirqapı Dərbəndi
    Əlimizdən aldılar.







    Davam edir kin yenə,
    Qərib Səsdi simsarı.
    Əsir düşüb düşmənə
    Dədə Qorqud məzarı.
    ***
    "Qara göl"ü satdılar
    Saxta qızıl pullara.
    Canavara döndülər,
    Cumdular insanlara.
    Zəngəzurdan bir əsər,
    Bir əlamət qalmadı!
    Çox torpaqlar satıldı,
    Heç kim yada salmadı!
    Göyçə kimi mahaldan,
    Doğulduğu torpaqdan
    Qovdular insanları,
    Bütün müsəlmanları!
    Tülkü kimi hiyləgər,
    Ağlayan ermənilər,
    Parisdə görüşdülər,
    Sonra da birləşdilər.
    Mişa, şahnazarovlar,
    Erməni balayanlar
    Bir yerə yığışdılar,
    Saziş də bağladılar.









    Bir yalançı qondarma
    Komitə yaratdılar.
    Zindanda bir daşnağa
    Mandat da uzatdılar!
    Haray-həşir saldılar,
    Terrora başladılar.
    Topxanadan başlayıb,
    Hər yeri dağıtdılar!
    ***
    "Qarabağ" üzük qaşı-
    Partladıldı hər daşı!
    Bizim Ali Sovet də
    Qoydu ora "külbaş"ı!
    Hərbiləşdi vəziyyət,
    Təhqir olundu millət!
    Bir soruşan olmadı
    Kim törətdi cinayət?!
    Qovuldu neçə yüz min
    İnsan öz torpağından!
    Düşmən bayram eylədi
    Qəhrəmanlıq adından!
    ***
    Muzeylər dağıdıldı,
    Məktəblər yandırıldı.
    Məscidlər, abidələr
    Görün kimlərə qaldı!
    ***







    Bu gün, ya da sabahdan
    Zaman sözün deyəcək!
    Rusun ordusu burdan
    Birdəfəlik gedəcək!
    Bir daha belə fürsət
    Çox çətin yetişəcək!
    İndiki an hərəkət
    Bizə çox şey verəcək!
    Almaq olar tankları,
    Hətta generalları.
    Onların da içində
    Az deyil tamahkarı!
    Bir balaca "hörmət"ə
    İçir, düşür "cənnətə"!..
    Satırlar silahları
    Ən aşağı qiymətə.
    İndi özünüz deyin,
    Sizə nə deməliyəm?
    Ərənlərim sizsiniz,
    Yenə də söyləyirəm:
    Daşı-daşın üstünə,
    Necə qoya bilərəm?!
    Zəhmətimin bəhrəsi
    Əgər mənə çatmasa?










    Öz Ana torpağımda
    Necə yata bilərəm
    Bircə tikə torpağa
    İxtiyarım çatmasa?!
    Xəstələr çarpayıda
    Necə sağala bilər?!
    Tankların tırıltısı
    Küçələrdə susmasa!
    Üçrəngli bayrağımı
    Necə tuta bilərəm?!
    Mənim öz ana dilim
    Milli dilim olmasa?!
    ***
    Onsuz da, az qalıbdı
    Vaxtına İttifaqın!
    Bu rejim getməlidir,
    Arzusudur xalqların!
    Bu kommunist rejimi
    Özünü doğrultmadı!
    Xalqların hüquqların
    Bərabər paylamadı!
    Bu kabus yetmiş ildir
    Ayaqdadır, fırlanır!
    İndi sonu yetişib,
    Başı qalmaqaldadır!









    İnşallah, dağılacaq
    Sovetlər İttifaqı!
    Ölkələr ayrılacaq,
    Yenidən qurulacaq!
    Bilin, asan olmayan
    Bir çətin məsələ var:
    -Ayılar qan tökəcək,
    Bilin, hazırlaşırlar!
    ***
    Çox çətindir, çox da dar,
    Bir nicat yolumuz var.
    Birgə götür-qoy edin,
    Özünüz verin qərar.
    Siyasi qiymət verin,
    Xalqa atılan daşa
    Xalq özü qərar versin
    Bu gedişə birbaşa.
    Xalqa atılan bu daş
    Qarabağın daşıdır.
    Daşı ruslar atırlar,
    Xaçpərəst savaşıdır.
    Bəlkə də əksinədir,
    Siyasi məsələdir?
    Erməninin adı var,
    Ruslar bu niyyətdədir?"
    ***









    Azadlığı yol seçən
    Adi zavod fəhləsi
    İstəmir olsun daha
    Müstəmləkə köləsi.
    Bəli, Nemət Pənahlı
    Görk edərək xalqına
    Dar ağacı kəndirin
    Özü saldı boynuna.
    Bu millətə üz tutub,
    Zamanıdır, qalx dedi-
    Fikrini anladaraq,
    Xalqa belə sölədi:
    "Həlqəvari bu kəndir
    Cavabdır qul oynuna.
    Artıq bu kəndir keçib
    Diktatorun boynuna".
    O, hamını səslədi,
    Azad söz məkanına.
    Adın dəyişdirdyi
    Azadlıq meydanına.
    ***
    Millət sözünü deyir,
    Səs yayılır hər yana.
    Tətillər davam edir,
    Hamı axır meydana.









    Azadlıq meydanına
    Toplaşan insanların
    Qəribədir çoxuna
    Fikri danışanların.
    ***
    Bu möhtəşəm izdiham
    Bir xalq hərəkatıdır!
    Xalqın hakimiyyətə
    Son nifrət məqamıdır!
    İnsan axır meydana,
    Hər dəqiqə çoxalır.
    Təşkilati baxımdan
    Komitə geri qalır.
    ***
    Müstəqillik eşqini
    Ürəyində daşıyan
    Milləti meydanlara,
    Özü səslədi zaman.
    Xudu Bəy arzusunu
    Ötürsə də gənclərə,
    Müstəqillik aktına
    Yetişmədi son kərə.
    Təəssüf ki, bu günü,
    Görə bilmədi Xudu!..
    İnsanlarla silahlar
    Yenə üz-üzə durdu.








    Ziya Bunyadovçular,
    Bütün müsavatçılar,
    Sağçılar və solçular,
    Hətta sadə xalqçılar .
    Güc alaraq millətdən
    Bir araya gəldilər.
    Haqq yolunu seçdilər:
    "Azad olaq!" dedilər.
    Dünyaya bəyan edib
    Öz müstəqil dövlətin,
    Qarşısını aldılar
    Axıb gedən sərvətin.
    Zaman çəkdi sınağa
    Gecə-gündüz milləti.
    Nəhayət ki, qan ilə
    Yudular məşəqqəti.
    ***
    Əsgər silah əlində,
    Hər nəyi var belində.
    Xalqa meydan oxuyur,
    Meydan özü nə gündə?
    Hər tərəfdən meydanı
    Diqqətdə saxlayırlar.
    Hər bir gələn insanı
    Yerində yoxlayırlar.









    Yaranmış vəziyyəti
    Düşmən hər an izləyir.
    Görəsən, bu milləti
    Daha nələr gözləyir?
    Hər gələn sözün deyir,
    Kömək etmək istəyir.
    Necə dövlət qurmalı?
    -Hərə bir söz söyləyir.
    Bu meydanda adı çox
    Hallanan oğulların ,
    Zəhməti çox, sözü çox
    Bayraq qaldıranların.
    ***
    Hamı üçün əzizdir,
    Vicdanı da təmizdir.
    Özü BAB-ın rəhbəri,
    Milli liderimizdir!
    Əbülfəz Elçibəyin
    Üzü xalqın üzüdür.
    Arzusu saf diləyin,
    Azadlığın özüdür!
    Özü ucadan baxan
    Azadlığın rəmzidir.
    Harayıyla lal axan
    Sel-insan dənizidir.









    Araz kimi dərdi var
    Açılmayan səhərin:
    -Gözləri yolda qalıb
    Təbriz kimi şəhərin.
    Millət dilin unudur,
    Körpələrin dilində
    Analar borclu qalır
    Şəhriyarın önündə.
    Elçibəyin sözüdür
    Xalqa əsl ruh verən.
    Bilin, onun gözüdür
    Azadlığı düz görən.
    Saf su kimi saflığı,
    Bir ümmandır varlığı.
    Onun can istəyidir
    Bu xalqın Azadlığı!
    ***
    Xəlilin şeirləri-
    Tək"Otuz yeddi"ləri
    Bir şüara dönübdür:
    "Silahlan" dedikləri.
    ***
    İttifaqdan ayrılmaq,
    Dövlət qurub tanıtmaq,
    Deyirəm, hamı bilsin,
    Sizə asan gəlməsin.








    Azadlıq savaşında
    Düşmən ocaq başında.
    Kim buraxar köləsin,
    Atar yağlı tikəsin?!
    Amandır, yalvarıram,
    Sonda haraylayıram,
    Biganə qalmaq olmaz,
    Hamını çağırıram:
    Meydana tez yetişin!
    Şahmatdakı oyunun
    Son gedişi qalıbdır.
    Bir məni də eşidin!
    ***
    Belə asan saymayın
    Xalq qaldıran bayrağı,
    Əli yalın saxlayıb
    Bax bu qədər torpağı.
    Min oyunla düşmənə
    Damızdırıb dadını,
    Qara rəngli sərvətin
    Qoruyubdu adını.
    Əsas şimal tərəflə
    İşlədərək "dostluğu",
    Hər an ortaya çəkib
    Əvəzsiz qonşuluğu.









    Öz neftini bu millət
    Gizli saxladı fəqət.
    Neçə ildir dözmüşük,
    Allah veribdi fürsət...
    ***
    Mən oğul istəyirəm,
    Vəziyyəti düzəltsin!
    Heydər kimi oğullar,
    İndi köməyə gəlsin!
    ***
    Rəqabətsiz bilinən,
    Rəqib kimi görünən,
    Millət kimi öyünən
    Azərbaycana gəlsin!
    Sirli dünyanı görən,
    Məntiqlə qala hörən,
    Xalqına ümid verən,
    Peşəkar olan gəlsin!
    Güclü gedişlər bilən,
    Acı baxışla gülən,
    Rəqibləri tam silən
    Bir Vətən oğlu gəlsin!
    Çəksin söz qılıncını,
    Sərkərdəlik eyləsin!
    Yolundan azanları
    Yaxşıca kötəkləsin!








    Ön cəbhədə dayanıb,
    Qərarlar xəlbirləsin!
    Vətən tələb edərsə,
    Lap döyüşə səsləsin!
    ***
    Var daxili dərdimiz,
    "Rüşvət" adlı müjdəmiz.
    Bu paydan uzaqlaşın,
    Baş tutsun niyyətimiz!
    Halal təməl üstündə
    Qurulsun dövlətimiz!
    Təmin olsun həyatda
    Azad gələcəyimiz!
    ***
    Niyə çıxmayır səsin,
    Haralarda qalmısan?!
    Xalqın səni gözləyir,
    Nə vaxtı qayıdırsan?!
    İttifaq tam dağılır,
    Vətənin dar anıdır!
    Millət əlində çıraq,
    Ümid yeri canıdır!
    Nədir o Moskvada,
    Oturmusan orada?
    Bilirsənmi burada,
    Başsız qalıb Bakı da?








    Mişadan tez uzaqlaş,
    Ondan bizə nə qardaş?!
    Ruslar özü marş çalır,
    Dağılır yavaş-yavaş.
    Qul olmaq yetər artıq,
    Çoxu zəncirlə qaçır!
    Zənçirləri qırmağa
    Hamı fürsət axtarır!
    Gündə yeni xəbərlər,
    Ölkədə çəkişmələr,
    Ermənilər qalxıbdı,
    Çətinləşib döngələr!
    Rusun qəlbinə girən
    Tülkü kimi baş qatır!
    Namusun əldən verən
    Qarabağa can atır!
    Millət Sizi səsləyir,
    Səsimizə səs verin!
    Vətən Sizi gözləyir,
    Azərbaycana gəlin!
    Çürüyübdü qandallar,
    Açılıbdı buxovlar!
    Bu savaşda ölkənin
    Azərbaycan xalqı var!
    ***






    Azadlıq meydanında
    Azadlıq aşiqləri
    "Azadlıq" ver,"Azadlıq!"
    Deyir bu kəlmələri…
    ***
    Bir gün azad yaşamaq
    Yüz illik ömrə dəyər!
    Kölə kimi qul olsaq,
    Min ömür hədər gedər!..

    V hissə
    MÜQƏDDƏS AND
    YERİMİZ

    Yanvar ayıdır, həmən
    Qar ələyir dünəndən.
    Neçə illər keçibdi
    O dəhşətli gecədən...
    Yenidən doğan səhər
    Şəfəq saçırdı hərdən.
    Baba donub qalmışdı,
    Baxırdı pəncərədən.
    Xatırlayaraq ötən
    Qanlı gecəni dünən,
    Elə bil yatmamışdı
    Axşamdan səhərəcən.
    Bayırda qar yağırdı,
    Yağdıqca çoxalırdı.
    Uşaqlar da sevinclə
    Qartopu oynayırdı.
    ***





    Hər il olduğu kimi,
    Yanvar faciəsini
    Yada salaraq baba,
    Səslədi nəvəsini.
    Asta tutub əlindən,
    Dedi:-Oğlum, gəl gedək,
    Uyuyan şəhidlərin
    Biz də keçək önündən.
    Bu gün"Qanlı Yanvar"ın
    Anım mərasimidir.
    Hamı ziyarət üçün
    Oradan keçməlidir.
    Hər il neçə min nəfər
    Əlində qərənfillər
    Yad eyləyir onları,
    Orda uyuyanları.
    ***
    "Qanlı Yanvar"zamanı
    Axan şəhidlər qanı
    Hər damla bir qərənfil-
    Bürümüşdü hər yanı.
    ***
    Bilirsənmi, ay oğul,
    Elə həmin o gündən
    Ad gününə aparmır
    Kimsə pay qərənfildən.






    Hər insan qərənfili
    Bir damla qan sanırdı.
    Hər məzarda qərənfil,
    Bir də şəhid yatırdı.
    ***
    Qərənfillər həmin gün
    Yağış kimi yağırdı.
    Bir vətəndaş bunları
    Bax belə ağlayırdı:
    Sol əlində qərənfil,
    Sanki layla çalırdı.
    Sağ əlində bir qələm,
    Dizi üstə yazırdı:
    ***
    Yağdın damla-damla,
    sən yana-yana
    Canlı buludlardan
    al qərənfilim!
    Düzüldün xalıtək
    sən xiyabana-
    Hər biri bir damla,
    xal, qərənfilim!

    Bir amal yolunda
    gedənlərimə,
    Əbədi yaşayan
    ölənlərimə,
    Bircə sən pay oldun
    Şəhidlərimə!..
    Nə ağ, nə də sarı,
    al qərənfilim.


    Çatışmır imkanın
    çöldə bitəsən...
    Özün bir nazənin
    nazlı çiçəksən.
    İndi ayaq altda
    səpələnmisən-
    Ellərin göz yaşı,
    lal qərənfilim.

    Sən ana əlində
    gedirsən hara,
    Rəngi al qırmızı,
    ey bəxti qara?!
    Ana sarıldığı
    soyuq məzara
    Sən ana laylası
    çal, qərənfilim!

    Bizləri harayla
    Qələbələrə,
    Pay oldun burada
    əyilməzlərə.
    Bəzədiyin yerə-
    müqəddəs yerə
    Boylanıb bir nəzər
    sal, qərənfilim…
    ***
    Gedək biz də gül alaq,
    Ancaq al qərənfillər.
    Orda yatan şəhidlər
    Yalnız onu sevirlər.
    ***





    Bir dəstə gül aldılar,
    Şəhərə yollandılar.
    İzdiham çox möhtəşəm,
    Axışırdı adamlar.
    Cərgədə məktəblilər,
    Bir yanda tələbələr,
    Əllərində qərənfil
    Bütün ali məktəblər...
    Əsgərlər, generallar,
    Əksər ali qurumlar;
    Ahıl nənə, babalar,
    Neçə saysız qonaqlar.
    Dövlətin rəhbərləri,
    Ölkə səfirlikləri,
    Qolunda çəlikləri,
    Qarabağ əlilləri.
    İnsanlar axışırdı
    Sel kimi Xiyabana:
    Son anda qarışırdı
    Yaranan izdihama.
    ***
    Baba-nəvə gəldilər,
    Çatdılar Xiyabana.
    Sıralandı cərgələr,
    Düzüldülər yan-yana.









    Dəstə-dəstə keçdilər,
    Dualar söylədilər.
    Hər məzara qərənfil
    Qoyaraq baş əydilər.
    Neçə-neçə cavanlar,
    Üzü nurlu qocalar,
    Hətta şagird Larisa
    Yan-yana yatırdılar.
    Qara daşda simalar,
    Üstündə adları var.
    Bir Şəhidin yatdığı
    Şəkilsiz məzar da var.
    Azadlıq istəyənlər,
    Canın fəda edənlər
    Qərənfildən pay alıb,
    Uyuyurdu Şəhidlər.
    ***
    Tam ziyarət etdilər,
    Son məzara yetdilər.
    Elə bil danışırdı
    Daşlardakı şəkillər…
    ***
    Abidəyə çatdılar,
    Bir anlıq dayandılar.
    Elə bu an Xəzərdə
    Gəmilər fit çaldılar.








    Yanan məşəl burada
    Fasiləsiz yanırdı.
    Məşəlin yanmağında
    Hər şey xatırlanırdı.
    ***
    Bu abidə rəmzidir
    Şəhidlik sevənlərə.
    Təsəlli məkanıdır
    Şəhid yad edənlərə.
    ***
    Bakıda bu Xiyaban
    Xatırlanır hər zaman.
    Bütün Bakı görsənir
    Şəhidlərin yanından…
    ***
    Rəhmətlik Ulu Öndər
    Qonaqları gətirər,
    Həm ziyarət edərdi,
    Həm də sözün deyərdi.
    Göstərərdi xalqının
    Günahsız qurbanların.
    Anladardı bir daha
    Azadlığın yolların.
    Səfirlər bu arada
    Sırayla düzülərdi.
    Hamı bir-bir Babaya
    Baş sağlığı verərdi.
    ***





    Bil ki, Heydər babanın
    Tarixdə öz yeri var.
    Onun haqq əməlləri
    Qaldı bizə yadigar.
    ***
    Qanı axıdılanlar,
    Şəhid yatan bu dağın-
    Özləri boyadılar
    Azərbaycan bayrağın!
    Bir tarix yaratdılar,
    Yazdılar bu daşlara.
    Azad bir yol açdılar
    Yerində qalanlara.
    ***
    Nəvə tutub babanın
    Titrəyən əllərindən,
    Bildirdi geniş danış
    Qırğını tam əzəldən.
    Bu sözləri eşidən
    Baba sıxıldı həmən.
    Danışmağa başladı
    O dəhşətli gecədən.
    ***
    Deyirlər ki, şəhidlik
    Əl çatmayan zirvədir!
    Torpaq -onun uğrunda
    Ölən varsa, Vətəndir!






    VI hissə
    QANLI YANVAR

    O gecə hamı gördü
    Qanla dolu meydanı.
    Orda olan insanlar
    Unutmayır o anı.
    O dəhşətli tankların,
    Zirehli maşınların
    Qarşısına çıxdılar,
    Küçələrdə qalanlar.
    Əli yalın insanlar,
    Dalanlarda olanlar,
    Əllərin qızdırmağa
    Ocaq da yandırdılar.
    Xalq etiraz edirdi,
    Fikrini bildirirdi.
    Xalqın azadlıq səsi
    Rusa sərf eləmirdi.
    Ruslar deyirdi, ancaq
    Qırılsa da bütün xalq,
    Bu torpaq yağlı tikə-
    Azadlıq olmayacaq.
    Neçə yüz min xüsusi
    Qoşun da gətirdilər.
    Hətta dəniz tərəfdən
    Şəhərə yeritdilər.









    Küçələri tutdular,
    Yolları bağladılar.
    Şəhəri hər tərəfdən
    Tam dövrəyə aldılar.
    Şəhər düşmən əliylə
    Qərq oldu qaranlığa.
    İnsanlar başladılar
    Küçələrə axmağa.
    Donduruldu mətbuat,
    Səpələndi camaat.
    Yaşandı küçələrdə
    Təşviş dolu bir həyat.
    Mətbəələr tutuldu,
    Qəzet çapı dayandı.
    Radio kanalları
    Qara günə boyandı.
    Studyanı tutdular,
    Yayımı saxladılar.
    Cəsuslar hiylə qurub
    Bloku partlatdılar.
    ***
    Azadlıq istəyənlər
    Bir araya gəldilər.
    "Azadlıq" radiosun
    Ümid yeri seçdilər.









    Çoxu ocaq başında,
    Radio yanlarında,
    Xəbər başlayan kimi
    Cəm olurdu bir anda.
    Əllərini qaldırıb
    Əl-ələ tuturdular.
    Sakit qulaq asaraq
    Məlumat alırdılar.
    Bəstəkarın nəğməsi,
    Uverturanın səsi,
    "Koroğlu"nun nərəsi,
    Haray səsiydi səsi!
    ***
    Üzeyir bəy bu qədər
    Bəsləyib gözəl əsər!
    Mənim üçün o andan
    "Koroğlu"dur şah əsər!
    Sanki doğurdu günəş
    Çalınanda bu əsər!
    Bu səsdən yetişirdi
    Vətən üçün Şəhidlər!
    ***
    Mən canlı şahidiyəm
    O müdhiş gecələrin.
    Bu bir sınaq anıydı
    Şəhidlik sevənlərin.







    "Azadlıq" radiosu
    Nə varsa şərh edirdi.
    Mirzə Xəzər dünyaya
    Tez-tez xəbər verirdi.
    Heç kim inanmırdı ki,
    Qoşun hücum edəcək.
    Dövlət öz vətəndaşın
    Avtomatla biçəcək.
    ***
    Xalq geri çəkilmədi,
    Getmədi heç bir yana. "Vətən!","torpaq!"deyərək
    Qıydılar şirin cana.
    ***
    Təpədən dırnağacan
    Silahlanmış dəstələr
    Silahsız insanları
    Bir anda öldürdülər.
    Qoca, cavan əzdilər,
    Çoxunu gizlətdilər.
    Qan içənlər cəsədin
    Hamısın vermədilər!
    ***
    Məktəbli -partasında,
    Alim -arabasında,
    Atəşlə susduruldu
    Çoxu -öz komasında.
    ***






    Ağ bayraq ucalsa da,
    Məhəl qoyan olmadı!
    Haray-həşir qopsa da,
    Ruslar buna baxmadı!
    Hamı qalmışdı darda,
    Yardım maşınları da,
    Yaralı daşınırdı
    Güllələr yağışında.
    Tanınmaz oldu şəhər-
    Küçələrdə cəsədlər!
    Hətta xəstəxanada
    İşığı söndürdülər…
    Planı əvvəlcədən
    Hazırlamışdı düşmən.
    Nəzarətə almışdı
    Şəhəri hər tərəfdən.
    Hərbiçi generallar
    Məxfi plan cızdılar.
    Şəhərin mərkəzində
    Qərargah yaratdılar.
    İstədikləri yerdə
    Basqılar apardılar.
    Şəhərin cəllad kimi
    Ürəyini yardılar.
    ***









    Allah, gör bu nə işdi,
    Bu nə bəla, gəlişdi?!
    Yetmiş il qardaş olan
    Simasını dəyişdi!
    ***
    Əmr verdi Qorbaçov,
    Bakıya gəldi Yazov.
    Hərbiləşdi vəziyyət,
    Təhqir olundu millət.
    Tapşırıqlar verildi,
    Yeni plan seçildi,
    Küçələrə zirehli
    Texnika yeridildi.
    Hər yanda qara xəbər,
    Hər küçədə cəsədlər...
    Millət donub qalmışdı,
    Başsız qalmışdı şəhər.
    ***
    Hamı kədər içində,
    Al qərənfil əlində.
    Meydana axışırdı
    Bakının kəndləri də.
    Ağır idi dərdimiz,
    Yox idi rəhbərimiz.
    Yükün altına girdi
    Allahşükür -Şeyximiz.








    İş nə yerdə olduğun
    O, vaxtında anladı.
    Fikrini bəyan edib,
    Mövqeyini saxladı.
    Şeyximiz Bakatini,
    Yazovu da danladı.
    O qədər danladı ki,
    Deməyə söz qalmadı.
    Dedi: "Yazığım gəlir,
    Siz insan deyilsiniz!
    O böyük siyasətin
    Özünüz düşmənisiz!"
    Böyük bir namə yazdı,
    Göndərdi Qorbaçova:
    "Bil ki, sən də İnşaallah,
    Gedəcəksən torpağa.
    Günahsız şəhid qanı
    Bu millətin qanıdır!
    Bu tarixi cinayət
    Sənin ayağındadır!..
    Bu namə, bir bəyanat,
    Xalqımın cavabıdır!
    Ey əli qanlı cəllad!
    Bəs vicdanın hardadır?!
    ***









    Məlumdur niyyətiniz,
    Dünya bilir kimsiniz!
    Tək bizə yox, çoxuna
    Cəllad kəsilmisiniz!.."
    ***
    Düşmən hey çalışırdı
    Şeyxi də aldatmağa.
    Ona imkan yaradıb
    Çəkirdilər qabağa.
    İslamçılıq sözünü
    Ataraq ortalığa
    İstədilər bu yolla
    Həqiqəti danmağa…
    Basqı, tutqu, həbslər-
    At oynatdı düşmənlər.
    Nə qədər işgəncələr-
    Xalq dözdü sona qədər.
    Çox çalışdı hiyləgər,
    Nələr etmədi, nələr?
    Yaralılar bir yana,
    Bəs bu qədər Şəhidlər?!
    -Şeyx rusun hiyləsini
    Əvvəlcədən bilirdi.
    Rədd edib təklifləri,
    Çox sərt cavab verirdi.









    Kəskin nifrət, qəzəblə
    Şərt kəsdi düşmən ilə.
    Dedilər: -Şərti söylə!
    Dedi: -Budur məsələ:
    Qan tökən sizinkidir!
    Ölənlər bizimkidir!
    Cinayət sizinkidir!
    Şəhidlər bizimkidir!
    Bilirsiz nə gündəyik?!
    Biz matəm içindəyik!
    Günahsız şəhidləri
    Torpağa verməliyik!
    Sizlə budur şərtimiz:
    Ya çıxıb getməlisiz,
    Ya da dediklərimə
    Tam əməl etməlisiz!
    Bir dənə də əsgərin
    Bizə yaxın gəlməsin!
    Qırx gün matəm olacaq,
    Gözə də görünməsin!
    ***
    -Elin din adamları,
    Ziyalı insanları
    Gəldi Şeyxin yanına,
    Dayaq oldular ona.









    Bu izdihamda nələr,
    Göz yaşları nə qədər!
    Milyonların əlində
    Ancaq al qərənfillər.
    Bu matəmin kədəri
    Bürümüşdü şəhəri.
    Yola salırdı hamı
    Günahsız Şəhidləri.
    Ağsaqqallar birlikdə
    Dağüstü parka gəldi.
    Hamı bir nəfər kimi
    Bax, bu yeri bəyəndi.
    Məzarlığa baxdılar,
    Birgə qərarlaşdılar.
    Hamı gəldi meydana,
    Bir yerə yığışdılar.
    Tabutlar gətirildi
    Azadlıq meydanına.
    Al qərənfil səpildi
    Hər Şəhidin yoluna.
    Düzüldü cənazələr
    Bir-birinin yanına.
    Dualar söylədilər
    Şəhidlərin ruhuna.










    Şeyx özü də ağladı,
    Nitqi yarıda qaldı.
    Göz yaşları içində
    Fikrini tamamladı…
    ***
    Qəlbi qana boyandı
    Torpağın da, daşın da.
    Şəhidlik bir zirvədir,
    Fərqi yoxdur yaşın da!
    ***
    Kimsə deyən olmadı,
    Mənə dəymədi güllə.
    Çünki hamı dayandı,
    Üz-üzəydi ölümlə.
    Tabutlar qaldırıldı,
    Karvan yola salındı.
    Birbaşa cənazələr
    Bax, buraya daşındı.
    Azadlıq meydanından
    Dağüstü parka qədər.
    Bir kimsə ayrılmadan
    Gəldilər bura qədər…
    ***
    Dəfn olundu Şəhidlər
    Bu gördüyün zirvədə.
    Şəhid yazan bu tarix
    Unudulmaz heç vədə.








    Şəhidlər basdırıldı,
    Torpağa tapşırıldı.
    Şəhidlər Xiyabanı
    Burada yaradıldı.
    ***
    Qanlı Yanvar zamanı
    Axan şəhidlər qanı
    Azadlığa çıxardı
    O qan Azərbaycanı!..
    ***
    Epiloq
    Neçə nəğmə yarandı
    Anaların dilində,
    Heykəllər sıralandı
    Heykəltəraş əlində!
    Çox şairlər yazdılar,
    Əsərlər yaratdılar,
    Hətta əsərlərinə
    Göz yaşı da qatdılar!
    O vaxtdan qərənfilə
    "Şəhid" adı verdilər.
    Elə becərdilər ki,
    Yanvar ayı dərdilər.
    İlin yanvar ayında,
    Fərqli naxış sayında
    Gül xalçalar toxundu,
    Hər Şəhidin yanında.







    Qərənfildən ilmələr,
    Hər ilmədə bax nələr...
    Bu qədər al qərənfil
    Hər yanı bəzədilər.
    İlk dəfə şəkil çəkən
    Ən balaca körpələr
    Albomunu açarkən
    Al qərənfil çəkdilər.
    ***
    Ey Şəhidim, yenə sən
    Bu gün ürəklərdəsən!
    Ötsə zaman, min illər,
    Hər vədə bizimləsən!
    Gah ölkə oldu al-qan,
    Bölünərkən üzüldün!
    Bəzən adın oldu can,
    Xiyabana düzüldün!
    ***
    Torpağın oldu al-qan,
    Artdı məzar daşların!
    Sanki azad oldu can,
    Axdı sevinc yaşların!

    Ey canlı Azərbaycan!
    Ey şanlı Azərbaycan!..

    Son...






    Müəllifdən:
    Ey oxucum yəqin et,
    Tarixi sən yazmısan.
    Tarixin zor kökündə
    Oyunu yazmamısan.
    Müstəqil bu gedişdə
    Xalq şahidi olmusan.
    Yalan yoxdu bu işdə
    Bəlkə əl də atmısan.
    Əsər rəngli tablodur,
    Rəngləri tam qarışıq.
    Bu:-Azadlıq yoludur,
    Sonu da bir nur, işıq.
    Günahkarla, sərsəmi
    Zaman islah edəcək.
    Tək-tək mücahidlərı
    Gənnət özü seçəcək.
    Hələ ki, məlum deyil,
    Zurnanı kim çalacaq.
    Ən mükəmməl əsəri
    Zaman özü yazacaq.
    ***
    Deyimlərdə siz bunu
    Hər an yaşadarsınız.
    Mən canlı şahidiyəm,
    Yazdım, oxuyasınız!..
    * * * * * *
    ƏDALƏT BƏDİRXANLI






    Proloq: (1-2) səhifə
    I hissə: 11.02.1974. Azadlıq harayı (2-6) səh.
    II hissə: 19.04.1974. Ana fəryadı (6-14) səh.
    III hissə: 30.11.1989. Azadlığın carçısı (15-18) səh.
    İV hissə: 17.11.1993. Parcalanmış Vətən (18-40) səh.
    V hissə: 09.01.2012. Müqəddəs and yerimiz (40-47) səh.
    VI hissə: 10.07.2019. Qanlı yanvar (48-59) səh.
    Epiloq: (59-60) səh.
    Müəllifdən: (61) səh.
    "Azadlığa gedən yol" poeması13.01.2015 - 13.01.2016-cı il müddətində DUNYAXEBER.COM
    saytında yerləşdirilən bu əsər 365-gün ərzində 30 min 500-dən artıq baxış sayını keçmişdir. Müəllif olaraq əsərə görə 07.01.2016- cı il tarixində AzKİVİHİ-nın qərarı ilə "QIZIL QƏLƏM" media mükafatı laureatı DİPLOMU ilə təltif edilmişəm.
    "Al qərənfilim" şeiri 28.01.1990-cı ildə yazılmışdır. Bu şeir 15.01.1991-ci ildə ilk olaraq "Elektron" qəzetində çap olunmaqla Şəhidlərimizin il dönümü ərəfəsində xiyabanda ziyarətçilərə paylanmışdır. Növbəti dəfə "Al qərənfilim" şeiri 18.01.2018-ci ilə İctimai Padionun "Həm söhbət" verlişində mənimlə bərabər aparıcı şair-publisist Kamil Məhərrəmli tərəfindən səsləndirilmişdir.
    "Azadlığa gedən yol" poeması 45-illik bir ömrün məhsulu olmaqla bir neçə qəzet jurnal və almanaxlarda şap olunmuşdur.
    Şəhadətnamə N-9675.








    • yanvar 2020, Yazarlar.az

  • 211
Belə Ayrılıq Olmur

Dəhnəli Məmməd Hacızadə

Dərddi dərdə calanan, hey üst-üstə qalanan. Baxma ki ortalıqda iztirabdı dolanan, . Dözmərəm göz yaşına, qəm dolu baxışına. Qəlbimdəsən getsəm də, dünyanın o......

Ağrının ssenarisi - (psixoloji-fəlsəfi janrda hekayə)

Tural İsmayılov

Gecənin sükutu mürəkkəb qurumamış vərəqlərimin üzərinə ağır bir duman kimi çökürdü. Pəncərənin önündə dayanıb, uzaqda, qaranlığın içində batan şəhərin işıqlarına baxırdım. Masamın üzərində on birinci......

Daha Səsləməyir Dan Yeri Bizi

Dəhnəli Məmməd Hacızadə

Göydə ay,ulduzlar yerdə sən və mən, Bir onlar oyaqdır, bir də, sən və mən. Qapılıb gecələr xoş xəyallara, Onlar bizə baxar, biz də onlara. Qalardı......

Ağ dumanın içindəki görən kor (fəlsəfi hekayə)

Tural İsmayılov

Atam deyirdi ki, dünyanı görmək üçün göz lazımdır, mən isə indi buna şübhə edirəm. O kitabı – vərəqləri künclərindən didilmiş, cildi günəşdən solmuş o qəribə......

Zaur Ustac - Zenitdəki Zenitçi

زائـــور اوستاج

Zenitdəki Zenitçi (oçerk) Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsi yüz illər boyu Vətən uğrunda canından keçən igid oğulların adı ilə zəngin olmuşdur. Bu qəhrəmanlar yalnız bir ailənin......

Sona İsmayılova – Zakir Kaya’nın Medya ve Yayıncılık Çalışmaları

زائـــور اوستاج

Röportaj Editör Girişi Dr.profesor Zakir Kaya, Türkiye merkezli araştırmacı gazeteci, yazar olarak medya, yayıncılık ve edebiyat......

Araşdırmaçı jurnalist Zakir Kaya: Media, Ədəbiyyat və Müstəqil Düşüncənin Kəsişm...

زائـــور اوستاج

Müsahibə Mətni Müasir mediada sürət, görünürlük və rəqəmsal intensivlik artdıqca, məzmun istehsalının keyfiyyəti və......

Zaur Ustac - Mən

زائـــور اوستاج

Mən “Sizin yanınızda oturmaq istəyirəm” … (Qəndab – Ara-sor məni) Hər gün oyananda səhər mehində, Sübhün şəfəqində, danındayam mən. Telinin cığasın pozan küləyəm, Hər zaman......

Zaur Ustac - Aşiq gecələr

زائـــور اوستاج

Aşiq Gecələr (Qəndab – Aşiq gecələr) O zülmət gecənə şam olum, gülüm, O gül cəmalına aşiq gecələr! “İşıldaquş”ların işığı vecsiz, Əriyən mumlara aşiq gecələr! Pərvanə......

Abşeron təhsilində sözün və yaddaşın böyük bayramı

زائـــور اوستاج

Abşeron-Xızı Regional Təhsil İdarəsi müdiri hörmətli Ilhamə xanım Abdullayevanın dəstəyi ilə Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil......