- İşıq və kölgə arasında ( bir pərdəlik fəlsəfi dram)
- Tural İsmayılov
-
Bir pərdəlik fəlsəfi dram
— Həqiqət heç vaxt ölmür, yalnız gizlənir —
PERSONAJLAR
KƏNAN — yaşlı bir müəllim, həyatını həqiqəti axtarmağa həsr etmiş
LEYLA — onun gənc tələbəsi, şübhəçi və istedadlı
YOLÇU — naməlum bir qərib, nə gəlişi, nə gedişi bilinən
Məkan: Köhnə bir kitabxananın son otağı. Yağış yağır.
Zaman: Axşamın alatoranı.
* * *
PƏRDƏNİN AÇILIŞI
[Kənan pəncərənin önündə dayanıb yağışa baxır. Leyla bir kitabı vərəqləyir. Otaqda yalnız bir lampa yanır.]
LEYLA
Müəllim... bu kitabda yazılanlara inanmaq olarmı? Hər kəs özünəməxsus həqiqəti yazıb. Bəs hansı doğrudur?
KƏNAN
Sual düzgündür. Amma cavabı axtarmazdan əvvəl soruş: həqiqət nədir ki?
LEYLA
Həqiqət... olduğu kimi olan şeydir. Dəyişməyən. Sabit.
KƏNAN
Elə düşünürsən? Bax bu yağışa. Damcılar düşür, birləşir, axır, buxarlanır, yenidən yağış olur.
Hansı an həmin su "həqiqi" sudur?
[Leyla kitabı qapadır. Düşünür.]
LEYLA
Yəni... həqiqət daim dəyişir?
KƏNAN
Yox. Dəyişən yalnız onun görünüşüdür. Suyun mahiyyəti dəyişmir —
axmaq, birləşmək, can vermək. Bu onun həqiqətidir.
[Qapı döyülür. Heç kim gözləmirdi. Leyla qapını açır — Yolçu içəri girir, üst-başı islanmış.]
YOLÇU
Bağışlayın. Sığınacaq axtarıram. Yalnız bir anlığa...
KƏNAN
Buyurun. Kitabxanada hamı sığınacaq tapır.
[Yolçu içəri girir. Divarları süzür. Kitablara baxır. Uzun bir sükut.]
YOLÇU
Bu qədər söz... bu qədər həqiqət iddiası. Hansı biri doğrudur görəsən?
LEYLA
Biz də elə bu barədə danışırdıq!
YOLÇU
Mən çox yerə getmişəm. Çox insanla danışmışam.
Hər kəs öz həqiqətinin tək həqiqət olduğunu söylədi.
Amma hamısı bir-birinə zidd idi.
KƏNAN
Bəs sizi bu ziddiyyətlər məyus etdimi?
YOLÇU
Əvvəlcə — bəli. Sonra anladım ki, hər ziddiyyət bir qapıdır.
[Leyla maraqla Yolçuya yaxınlaşır.]
LEYLA
Qapı? Nəyə açılan qapı?
YOLÇU
Daha dərin sualara. Biri sənə deyir "işıq aydınlıqdır",
o biri deyir "işıq kölgənin yoxluğudur".
İkisi də yanlış deyil. İkisi də tam deyil.
Amma ikisi birləşəndə işığın nə olduğunu hiss edirsən.
KƏNAN
Elə bax. Tələbəm, eşitdin?
Həqiqət parçalanmır — o, bizim baxış bucağımızdan görünür.
LEYLA
Yəni hər kəsin həqiqəti var... amma tam həqiqəti heç kimin yox?
YOLÇU
Məhz. Ona görə axtarış bitmir. Və bitməməlidir.
KƏNAN
Yolçu, sizi tanımıram. Amma bu sözlər tanış gəlir.
Sanki çox qədim bir müdrikdən eşitmişəm...
[Yolçu gülümsəyir. Qalxır.]
YOLÇU
Bəlkə eşitmisiniz. Həqiqət özü də bir yolçudur —
daim gedir, daim gəlir. Onu tutmaq olmaz,
yalnız onunla bir müddət yol gedə bilərsən.
[Yolçu qapıya doğru gedir.]
LEYLA
Gözləyin! Adınız nədir?
YOLÇU
Adım?
[Dayanır. Çiynini çəkir. Gülümsəyir.]
YOLÇU
Bu axşam... Sual idim. Sabah bəlkə Cavab olaram.
[Yolçu çıxır. Qapı örtülür. Sükut. Yağış davam edir.]
LEYLA
Müəllim... o kim idi?
KƏNAN
Bilmirəm. Amma bax — indi otaq daha işıqlı görünür, elə deyilmi?
[Leyla pəncərəyə baxır. Yağış yavaşıyır. Uzaqda bir işıq görünür.]
LEYLA
Bəli... görünür.
[Uzun bir sükut. Kənan kitabdan bir səhifəni açır, oxumağa başlayır. Leyla da öz kitabına dönür. İki insan, bir işıq, saysız-hesabsız həqiqət.]
* * *
PƏRDƏ ENIR
"Həqiqəti axtaran heç vaxt boş əllə qayıtmaz —
çünki axtarışın özü bir tapıntıdır."
- 322
iyun 2026, Tural İ.
زائـــور اوستاج
Türk Dünyasının Ədəbi, Mədəni Və Ictimai Əlaqələrinin Inkişafına Töhfə Verən Yazıçı Və Jurnalist Sona Abbasəliqızı Ismayılova Redaktorun qeydi: Bu bioqrafik dəyərləndirmə müəllifin nəşr olunmuş əsərləri,......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Zəl Cəlali Vəl İkram, Yoruldum . Görməkçün Cəlalını , Duruldum . Bir çeşmədən süzülüb, Xırmanlarda çözülüb, Yonqarlanıb, üzülüb, Yol aldım . Xətamla,günahımla......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
O gün Şəkiyə getdik, Yaxşı görək, daa dimə. Eşit,gör nə eşitdik, Yaxşı görək, daa dimə. Xan qayıdıf gəlitdi, Halımıza gülütdü. Bə diyirdoz ölütdü? Yaxşı görək,......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Bu yerlərdə bir el var, Bilooz,diyim haindi. Burda şipşirin dil var, Cözoo yiyim haindi. Hayva böyun əyitdi, Sararalıtdı,dəyitdi. Ceem cööm cəlitdi? Toydan ciyim haindi. Giriş......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Gəl açaq biz xoruza bir qafiyə , Quqquluqu. Hələ kimsə yazmayıb,sirr qafiyə Quqquluqu. Paylaşır öz səsini mələk gördükdə bu qərib, Dərk etməz insan oğlu dürr......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Niyə kinli olduğun soruşdular dəvədən. Dəvə də,hirsli-hirsli tez çıxdı hövsələdən. Dedi: -mən bu həyatın acısını yaşadım, Duz dedilər daşıdım. Qənd dedilər daşıdım. Canla-başla getmişəm ağamın......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Alar qucağına bizi bu dünya, Biz ona lap körpə yaşdan . Açıb vərəqlərik hər səhifəsini, Çalışıb əvvəldən,başdan . Aldadar dünyanın ləzzəti,duzu, İstərik çoxunu,bəs edər azı.......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
gizlədər hər sirrini. Saxlar əl çatmaz yerdə zinətini,dürrünü. Baxıb göyün üzünə, sinəsi qübar eylər. Pıçıldaşar ləpələr, həya eylər,ar eylər. ,......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Biri vardı, biri yoxdu, olan səndin, olmayansa sənsiz günüm. Nə azıydı,nə çoxuydu, səndən qeyri gün yoxuydu başqasını düşünüm. Bir sən vardın, düşüncəmin sənsiz günü yox......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Öz könül bağına baxsan azacıq, Görərsən ətirli çiçəkdi . Alıb ətrafını qönçə,tumurcuq, Açılan təzətər ləçəkdi . sız bir dünya dəyməz gözünə, Kimdi sığdırmayan onu özünə?......