- Alqoritmdən kənarda: Mürəkkəb ləkəsi (elmi-fantastik janrda hekayə)
- Tural İsmayılov
-
2126-cı ilin Nadiris şəhəri artıq bir yaşayış məskəni deyil, nəhəng bir prosessor idi. Şəhərin üzərində dalğalanan "Ağıllı Səma" qatı hər bir vətəndaşın ehtiyacını, qorxusunu və arzusunu saniyəlik hesablayıb ona hazır paketlər şəklində təqdim edirdi. Bu dünyada sual verməyə ehtiyac yox idi, çünki cavablar suallardan əvvəl yaranırdı.
O, Nadirisin ən hündür nöqtəsində — köhnə rəsədxanadan qalma kiçik, metal divarlı bir otaqda yaşayırdı. Masasının üzərindəki qədim skaner, rəqəmsal şəbəkəyə qoşulmayan yeganə cihaz idi. O, illərini bu skanerlə "tarixi qırıntıları" toplamağa həsr etmişdi.
Bir gecə qapı qəfil açıldı. İçəri gələn şəhər idarəçiliyinin gənc operatoru – təmiz geyimli, baxışları sanki proqramlaşdırılmış bir gənc idi. Adı Sənan idi, amma O, ona "S-21" deyirdi.
— Yenə köhnə kağızlarla vaxt itirirsən? — Sənan otaqdakı tozlu rəflərə nifrətlə baxaraq soruşdu. — Sistem sənə dünən yeni bir mənzil və mükəmməl bir istirahət planı təklif etdi. Niyə hələ də buradasan?
O, əlindəki mikroskopu kənara qoyub yavaşca gülümsədi.
— Çünki sistem mənim nə istədiyimi bilmir, Sənan. O, sadəcə mənim keçmiş vərdişlərimdən gələcək uydurur. Amma həqiqi istək... o, qəfildən, heç bir alqoritmə sığmadan yaranır.
Sənan masanın üzərindəki o qəribə zərfi və mürəkkəb ləkəsini gördü.
— Bu nədir? Arxivdən oğurlamısan? — deyə soruşdu.
— Bu, bir dəvətdir, — O, zərfi sığallayaraq cavab verdi. — Mürəkkəb ləkəsi... Bilirsən bu nə deməkdir? Bu, "insan xətası" deməkdir. Süni intellekt heç vaxt mürəkkəbi kağıza bu qədər nizamsız, bu qədər... canlı dağıda bilməz.
Sənan zərfi əlinə aldı. Barmaqları kağızın kələ-kötür səthinə toxunanda diksindi. O, ömrü boyu yalnız hamar sensorlara toxunmuşdu.
— Bəs haraya gedəcəksən? Nadiris sərhədlərindən kənarda heç nə yoxdur. Orada şəbəkə kəsilir. Ölə bilərsən.
— Ölmək, hər saniyəsi başqası tərəfindən hesablanmış bir həyatı yaşamaqdan daha maraqlıdır, — O, dikəldi və çantasını çiyninə atdı. — Sən heç vaxt düşünmüsənmi ki, niyə biz hər gün eyni xoşbəxtlik səviyyəsində qalırıq? Çünki sistem bizim kədərlənməyimizə icazə vermir. Kədər olmayan yerdə isə yaradıcılıq ölüb.
— Amma sistem bizə sülh verdi! Müharibələr, aclıq, xaos bitdi! — Sənanın səsi titrədi.
O, qapıya tərəf addımladı, əlini Sənanın çiyninə qoydu:
— Sülh deyil bu, Sənan. Bu, sadəcə sükutdur. Mən isə bir səs eşitmək istəyirəm. Hətta o səs bir fəryad olsa belə, mən onun dalınca gedəcəyəm.
O, otaqdan çıxanda sensorlar Onu izləməyə çalışdı, amma O, əlindəki kiçik "analoq pozucu" cihazı işə saldı. Bir anlıq Onun bütün rəqəmsal izləri sildi. Sənan pəncərədən Onun qaranlıq küçəyə qarışmasını izlədi.
Nadirisin mərkəzindəki böyük ekranda bir yazı parladı: "Sistem Sizi sevir. Gələcəyiniz əmin əllərdədir."
Amma O, artıq o ekranların görmədiyi yerdə idi. Ayaqlarının altındakı torpağın soyuqluğunu hiss edirdi. Bu soyuqluq ona hər hansı bir rəqəmsal simulyasiyadan daha real gəlirdi. Çünki bu yolda heç bir alqoritm yox idi; yalnız O, mürəkkəb ləkəsi və naməlum bir sabah vardı.
- 492
fevral 2026, Tural İ.
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Zəl Cəlali Vəl İkram, Yoruldum . Görməkçün Cəlalını , Duruldum . Bir çeşmədən süzülüb, Xırmanlarda çözülüb, Yonqarlanıb, üzülüb, Yol aldım . Xətamla,günahımla......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
O gün Şəkiyə getdik, Yaxşı görək, daa dimə. Eşit,gör nə eşitdik, Yaxşı görək, daa dimə. Xan qayıdıf gəlitdi, Halımıza gülütdü. Bə diyirdoz ölütdü? Yaxşı görək,......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Bu yerlərdə bir el var, Bilooz,diyim haindi. Burda şipşirin dil var, Cözoo yiyim haindi. Hayva böyun əyitdi, Sararalıtdı,dəyitdi. Ceem cööm cəlitdi? Toydan ciyim haindi. Giriş......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Gəl açaq biz xoruza bir qafiyə , Quqquluqu. Hələ kimsə yazmayıb,sirr qafiyə Quqquluqu. Paylaşır öz səsini mələk gördükdə bu qərib, Dərk etməz insan oğlu dürr......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Niyə kinli olduğun soruşdular dəvədən. Dəvə də,hirsli-hirsli tez çıxdı hövsələdən. Dedi: -mən bu həyatın acısını yaşadım, Duz dedilər daşıdım. Qənd dedilər daşıdım. Canla-başla getmişəm ağamın......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Alar qucağına bizi bu dünya, Biz ona lap körpə yaşdan . Açıb vərəqlərik hər səhifəsini, Çalışıb əvvəldən,başdan . Aldadar dünyanın ləzzəti,duzu, İstərik çoxunu,bəs edər azı.......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
gizlədər hər sirrini. Saxlar əl çatmaz yerdə zinətini,dürrünü. Baxıb göyün üzünə, sinəsi qübar eylər. Pıçıldaşar ləpələr, həya eylər,ar eylər. ,......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Biri vardı, biri yoxdu, olan səndin, olmayansa sənsiz günüm. Nə azıydı,nə çoxuydu, səndən qeyri gün yoxuydu başqasını düşünüm. Bir sən vardın, düşüncəmin sənsiz günü yox......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Öz könül bağına baxsan azacıq, Görərsən ətirli çiçəkdi . Alıb ətrafını qönçə,tumurcuq, Açılan təzətər ləçəkdi . sız bir dünya dəyməz gözünə, Kimdi sığdırmayan onu özünə?......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Görərsən gəzsən əgər dünyada bir danə Bakı. Xəzərin sahilində bərq vuran dürdanə Bakı. Xəzərdir badəsində meyxoş edən piyaləsi, Əyləşibdir taxtında bənzəyir sultanə Bakı. Canıının parçasıdır......