- Alqoritmdən kənarda: Mürəkkəb ləkəsi (elmi-fantastik janrda hekayə)
- Tural İsmayılov
-
2126-cı ilin Nadiris şəhəri artıq bir yaşayış məskəni deyil, nəhəng bir prosessor idi. Şəhərin üzərində dalğalanan "Ağıllı Səma" qatı hər bir vətəndaşın ehtiyacını, qorxusunu və arzusunu saniyəlik hesablayıb ona hazır paketlər şəklində təqdim edirdi. Bu dünyada sual verməyə ehtiyac yox idi, çünki cavablar suallardan əvvəl yaranırdı.
O, Nadirisin ən hündür nöqtəsində — köhnə rəsədxanadan qalma kiçik, metal divarlı bir otaqda yaşayırdı. Masasının üzərindəki qədim skaner, rəqəmsal şəbəkəyə qoşulmayan yeganə cihaz idi. O, illərini bu skanerlə "tarixi qırıntıları" toplamağa həsr etmişdi.
Bir gecə qapı qəfil açıldı. İçəri gələn şəhər idarəçiliyinin gənc operatoru – təmiz geyimli, baxışları sanki proqramlaşdırılmış bir gənc idi. Adı Sənan idi, amma O, ona "S-21" deyirdi.
— Yenə köhnə kağızlarla vaxt itirirsən? — Sənan otaqdakı tozlu rəflərə nifrətlə baxaraq soruşdu. — Sistem sənə dünən yeni bir mənzil və mükəmməl bir istirahət planı təklif etdi. Niyə hələ də buradasan?
O, əlindəki mikroskopu kənara qoyub yavaşca gülümsədi.
— Çünki sistem mənim nə istədiyimi bilmir, Sənan. O, sadəcə mənim keçmiş vərdişlərimdən gələcək uydurur. Amma həqiqi istək... o, qəfildən, heç bir alqoritmə sığmadan yaranır.
Sənan masanın üzərindəki o qəribə zərfi və mürəkkəb ləkəsini gördü.
— Bu nədir? Arxivdən oğurlamısan? — deyə soruşdu.
— Bu, bir dəvətdir, — O, zərfi sığallayaraq cavab verdi. — Mürəkkəb ləkəsi... Bilirsən bu nə deməkdir? Bu, "insan xətası" deməkdir. Süni intellekt heç vaxt mürəkkəbi kağıza bu qədər nizamsız, bu qədər... canlı dağıda bilməz.
Sənan zərfi əlinə aldı. Barmaqları kağızın kələ-kötür səthinə toxunanda diksindi. O, ömrü boyu yalnız hamar sensorlara toxunmuşdu.
— Bəs haraya gedəcəksən? Nadiris sərhədlərindən kənarda heç nə yoxdur. Orada şəbəkə kəsilir. Ölə bilərsən.
— Ölmək, hər saniyəsi başqası tərəfindən hesablanmış bir həyatı yaşamaqdan daha maraqlıdır, — O, dikəldi və çantasını çiyninə atdı. — Sən heç vaxt düşünmüsənmi ki, niyə biz hər gün eyni xoşbəxtlik səviyyəsində qalırıq? Çünki sistem bizim kədərlənməyimizə icazə vermir. Kədər olmayan yerdə isə yaradıcılıq ölüb.
— Amma sistem bizə sülh verdi! Müharibələr, aclıq, xaos bitdi! — Sənanın səsi titrədi.
O, qapıya tərəf addımladı, əlini Sənanın çiyninə qoydu:
— Sülh deyil bu, Sənan. Bu, sadəcə sükutdur. Mən isə bir səs eşitmək istəyirəm. Hətta o səs bir fəryad olsa belə, mən onun dalınca gedəcəyəm.
O, otaqdan çıxanda sensorlar Onu izləməyə çalışdı, amma O, əlindəki kiçik "analoq pozucu" cihazı işə saldı. Bir anlıq Onun bütün rəqəmsal izləri sildi. Sənan pəncərədən Onun qaranlıq küçəyə qarışmasını izlədi.
Nadirisin mərkəzindəki böyük ekranda bir yazı parladı: "Sistem Sizi sevir. Gələcəyiniz əmin əllərdədir."
Amma O, artıq o ekranların görmədiyi yerdə idi. Ayaqlarının altındakı torpağın soyuqluğunu hiss edirdi. Bu soyuqluq ona hər hansı bir rəqəmsal simulyasiyadan daha real gəlirdi. Çünki bu yolda heç bir alqoritm yox idi; yalnız O, mürəkkəb ləkəsi və naməlum bir sabah vardı.
- 431
fevral 2026, Tural İ.
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Dərddi dərdə calanan, hey üst-üstə qalanan. Baxma ki ortalıqda iztirabdı dolanan, . Dözmərəm göz yaşına, qəm dolu baxışına. Qəlbimdəsən getsəm də, dünyanın o......
Tural İsmayılov
Gecənin sükutu mürəkkəb qurumamış vərəqlərimin üzərinə ağır bir duman kimi çökürdü. Pəncərənin önündə dayanıb, uzaqda, qaranlığın içində batan şəhərin işıqlarına baxırdım. Masamın üzərində on birinci......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Göydə ay,ulduzlar yerdə sən və mən, Bir onlar oyaqdır, bir də, sən və mən. Qapılıb gecələr xoş xəyallara, Onlar bizə baxar, biz də onlara. Qalardı......
Tural İsmayılov
Atam deyirdi ki, dünyanı görmək üçün göz lazımdır, mən isə indi buna şübhə edirəm. O kitabı – vərəqləri künclərindən didilmiş, cildi günəşdən solmuş o qəribə......
زائـــور اوستاج
Zenitdəki Zenitçi (oçerk) Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsi yüz illər boyu Vətən uğrunda canından keçən igid oğulların adı ilə zəngin olmuşdur. Bu qəhrəmanlar yalnız bir ailənin......
زائـــور اوستاج
Röportaj Editör Girişi Dr.profesor Zakir Kaya, Türkiye merkezli araştırmacı gazeteci, yazar olarak medya, yayıncılık ve edebiyat......
زائـــور اوستاج
Müsahibə Mətni Müasir mediada sürət, görünürlük və rəqəmsal intensivlik artdıqca, məzmun istehsalının keyfiyyəti və......
زائـــور اوستاج
Mən “Sizin yanınızda oturmaq istəyirəm” … (Qəndab – Ara-sor məni) Hər gün oyananda səhər mehində, Sübhün şəfəqində, danındayam mən. Telinin cığasın pozan küləyəm, Hər zaman......
زائـــور اوستاج
Aşiq Gecələr (Qəndab – Aşiq gecələr) O zülmət gecənə şam olum, gülüm, O gül cəmalına aşiq gecələr! “İşıldaquş”ların işığı vecsiz, Əriyən mumlara aşiq gecələr! Pərvanə......
زائـــور اوستاج
Abşeron-Xızı Regional Təhsil İdarəsi müdiri hörmətli Ilhamə xanım Abdullayevanın dəstəyi ilə Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil......