- Ağrının ssenarisi - (psixoloji-fəlsəfi janrda hekayə)
- Tural İsmayılov
-
Gecənin sükutu mürəkkəb qurumamış vərəqlərimin üzərinə ağır bir duman kimi çökürdü. Pəncərənin önündə dayanıb, uzaqda, qaranlığın içində batan şəhərin işıqlarına baxırdım. Masamın üzərində on birinci romanımın son səhifəsi dayanırdı. Oxucularım üçün bu, növbəti bir şahəsər, tənqidçilər üçünsə rəfləri bəzəyəcək yeni bir uğur idi. Amma mənim içimdə yalnız kimsəsiz bir boşluq və mənəvi bir ağrı fəryad qoparırdı.
Bir yazıçının, yəni mənim ən böyük faciəm nə vaxt başlayır? Sözüm tükənəndə? Yoxsa sözüm çoxalıb, bəşəriyyətin kar olduğunu anlayanda?
Barmaqlarımın ucunda hələ də mürəkkəbin soyuqluğunu hiss edirdim. İllərdir yazırdım. İnsanların ağrılarını, sevgilərini, xəyanətlərini və qorxularını sətirlərə köçürürdüm. Mən bir növ mənəvi cərrah idim; cəmiyyətin ruhunu yarıb baxır, ordakı çirki, qanayan yaraları kağıza tökürdüm. Amma indi, bu gecə başa düşürdüm ki, hər dəfə başqasının ağrısını yazanda öz ruhumdan bir parçanı qurban verirmişəm. Oxucularım kitablarımda özlərini tapıb təsəlli alarkən, mən öz bütövlüyümü itirirdim.
"Mən bir hekayə oğrusuyam," – deyə pıçıldadım. Səsim boş otaqda əks-səda verdi. "Başqalarının göz yaşlarını mürəkkəbə çevirib, ondan şöhrət qazanan bir dilənçiyəm."
Bu düşüncə içimi gəmirən mənəvi iztirabımın nüvəsi idi. Yaratdığım personajların qarşısında özümü günahkar hiss edirdim. Onları ağrıdan mən idim, onları öldürən, onlara əzab verən mən idim. Sırf "yaxşı bir süjet" xatirinə neçə-neçə xəyali insana bu dünyada real insanların çəkdiyi əzabları yaşatmışdım. İndi isə həmin personajlar qaranlıq otağımın künclərindən mənə baxırdılar. Onların səssiz baxışları ittiham dolu idi: "Bizi niyə yaratdın? Əgər bizə xoşbəxtlik verməyəcəkdinisə, bu qaranlıq dünyana niyə doğurdun?"
Masamın üzərinə tək bir şamın zəif işığı düşürdü. Masaya yaxınlaşdım, əlimdəki qələmə baxdım. Bu kiçik taxta parçası mənim həm silahım, həm də zəncirim idi. Fəlsəfə kitabları insanın varlıq qayğısını izah etməyə çalışarkən bəzi şeyləri unudurdu: Yaradan olmaq, yaradılanın iztirabını çəkmək qədər ağır yük yoxdur. Mən öz kiçik dünyamın tanrısı idim, amma amansız və çarəsiz bir tanrısı.
Birdən qapım döyüldü. Gecənin bu vaxtı heç kim gəlməzdi.
Ağır addımlarla qapıya tərəf getdim və onu açdım. Qarşımda heç kim yox idi. Sadəcə astanada bir parça kağız dururdu. Kağızı götürüb otağa qayıtdım. Şamın işığına tutanda heyrətdən donub qaldım. Bu, mənim ilk romanımın – illər öncə yazdığım, gənc yaşda intihar edən bir qızın hekayəsinin əlyazmasından bir səhifə idi. Amma səhifənin sonunda mənim yazmadığım, tamamilə təzə bir cümlə var idi. Yazı mənim öz xəttimə bənzəsə də, daha zərif, daha azad bir əllə yazılmışdı:
"Sən məni ağrılarımın içindən keçirib öldürəndə elə bildin ki, mən yox oldum. Amma sən məni yazmaqla mənə əbədiyyət verdin. Mən bu saatda sənin kağızlarında deyil, bu kitabı oxuyub intihardan vaz keçən yüzlərlə insanın ruhunda yaşayıram. Sənin iztirabın, bizim xilasımızdır."
Gözlərimdən bir damla yaş süzülüb masanın üzərindəki sonuncu romanımın vərəqinə düşdü. Mürəkkəb bir az dağıldı, sözlər bir-birinə qarışdı.
O an hər şeyi başa düşdüm. Mənim mənəvi iztirabım bir cəza deyilmiş. Bu, bəşəriyyətin ortaq ağrısını daşımaq üçün seçilmiş bir ruhun çarmıxı idi. Dünya ağrıyırdı, mən isə o ağrını öz bədənimdən və ruhumdan keçirib incəsənətə, işığa çevirməli olan bir filtr idim. İztirab çəkmədən, o qaranlıq tunellərə girmədən başqalarına yol göstərmək olmazdı.
Şamı üfürüb söndürdüm. Otağım tamamilə qaranlığa qərq oldu. Amma bu dəfə qaranlıq qorxulu deyil, doğma idi. Pəncərədən yenidən şəhərə baxdım. Artıq özünü tənha və günahkar hiss etmirdim. Mən milyonlarla insanın heç vaxt deyə bilmədiyi, ürəklərində gizlətdiyi o səssiz fəryadın rəsmi tərcüməçisi idim.
Və qaranlığın içində, növbəti kitabımın ilk cümləsi beynimdə doğulmağa başladı. Ağrıyla, amma ümidlə... - 392
may 2026, Tural İ.
Firuz Mustafa
Dramatik Pauzalar: Əvvəl Və Sonra Azərbaycan Dramaturgiyası qurultaylararası dövrdə (məruzə) Proloq Dramaturgiyamızın son illərdəki durumu ilə bağlı söhbət açmazdan əvvəl, təəssüf hissi ilə qeyd etməliyəm......
Firuz Mustafa
Фируз МУСТАФА ТриО 1. Райский Цветок (роман) 2. Морское Кочевье (повесть-притча) 3. День Лошади (рассказ-триптих) Баку-2021 фируз мустафа ТриО роман.повесть.рассказ В представленную читателям книгу Фируза......
Firuz Mustafa
Фируз МУСТАФА ЛУЧ Смешанные жанры Философия.Поэзия.Афорзмы.Эссе Баку.2026 фируз мустафа луч смешанные жанры Философия.Поэзия.Афорзмы.Эссе Творчество Фируза Мустафы, как философа, прозаика и драматурга, знакомо широкому кругу читателей......
Firuz Mustafa
Фируз Мустафа Любовные послания на мёртвом языке Рассказы и фразы Баку.2026. фируз мустафа Любовные послания на мёртвом языке Рассказы и фразы Творчество Фируза Мустафы, как......
Firuz Mustafa
Teatr Meydanı Detektiv roman Bakı-2020 Teatr Meydanı (roman) Detektiv Dеtеktiv jаnrdа qələmə аlınmış "Teatr meydanı" əsərində bir-birini əvəz еdən gözlənilməz hаdisələr......
Firuz Mustafa
Фируз МУСТАФА ПРОЗА Романы Повести Рассказы Bakı-2026 Фируз МУСТАФА Фируз Мустафа. Проза. Романы.Повести.Рассказы 2026.с.510.Баку. Редактор: Г.Мустафаева В книге представлена проза (романы, повести и рассказы) известного......
Firuz Mustafa
Savaş Faslı Oyunlar. Hikayeler Dörtlükler. Onluklar Baku-2023 Savaş Faslı Oyunlar. Hikayeler Dörtlükler. Onluklar ünlü bir Azerbaycan yazarı ve filozofutur.......
Firuz Mustafa
Çatıdaki Bodrum Tiyatro Oyunları Baku-2026 Çatıdaki Bodrum Tiyatro Oyunları ünlü bir Azerbaycan yazarı ve filozofutur. 100'den fazla bilimsel, sanatsal......
Firuz Mustafa
Cennet Çiçegi Romanlar BAKI.2026 Cennet Çiçeği romanlar Ünlü Azerbaycanlı yazar 'nın yeni kitabı, üç romanından oluşuyor. Bu romanlardaki olaylar farklı......
Firuz Mustafa
Mini- Mono- Mikro Hekayələr Bakı- 2021 mini- mono- mikro hekayələr Oxuculara təqdim edilən kitabda nın qələmə aldığı “mini-mono-mikro” (qısa) hekayələri......