...
  • Ağrının ssenarisi - (psixoloji-fəlsəfi janrda hekayə)
  • Tural İsmayılov
  • Gecənin sükutu mürəkkəb qurumamış vərəqlərimin üzərinə ağır bir duman kimi çökürdü. Pəncərənin önündə dayanıb, uzaqda, qaranlığın içində batan şəhərin işıqlarına baxırdım. Masamın üzərində on birinci romanımın son səhifəsi dayanırdı. Oxucularım üçün bu, növbəti bir şahəsər, tənqidçilər üçünsə rəfləri bəzəyəcək yeni bir uğur idi. Amma mənim içimdə yalnız kimsəsiz bir boşluq və mənəvi bir ağrı fəryad qoparırdı.

    Bir yazıçının, yəni mənim ən böyük faciəm nə vaxt başlayır? Sözüm tükənəndə? Yoxsa sözüm çoxalıb, bəşəriyyətin kar olduğunu anlayanda?

    Barmaqlarımın ucunda hələ də mürəkkəbin soyuqluğunu hiss edirdim. İllərdir yazırdım. İnsanların ağrılarını, sevgilərini, xəyanətlərini və qorxularını sətirlərə köçürürdüm. Mən bir növ mənəvi cərrah idim; cəmiyyətin ruhunu yarıb baxır, ordakı çirki, qanayan yaraları kağıza tökürdüm. Amma indi, bu gecə başa düşürdüm ki, hər dəfə başqasının ağrısını yazanda öz ruhumdan bir parçanı qurban verirmişəm. Oxucularım kitablarımda özlərini tapıb təsəlli alarkən, mən öz bütövlüyümü itirirdim.

    "Mən bir hekayə oğrusuyam," – deyə pıçıldadım. Səsim boş otaqda əks-səda verdi. "Başqalarının göz yaşlarını mürəkkəbə çevirib, ondan şöhrət qazanan bir dilənçiyəm."

    Bu düşüncə içimi gəmirən mənəvi iztirabımın nüvəsi idi. Yaratdığım personajların qarşısında özümü günahkar hiss edirdim. Onları ağrıdan mən idim, onları öldürən, onlara əzab verən mən idim. Sırf "yaxşı bir süjet" xatirinə neçə-neçə xəyali insana bu dünyada real insanların çəkdiyi əzabları yaşatmışdım. İndi isə həmin personajlar qaranlıq otağımın künclərindən mənə baxırdılar. Onların səssiz baxışları ittiham dolu idi: "Bizi niyə yaratdın? Əgər bizə xoşbəxtlik verməyəcəkdinisə, bu qaranlıq dünyana niyə doğurdun?"

    Masamın üzərinə tək bir şamın zəif işığı düşürdü. Masaya yaxınlaşdım, əlimdəki qələmə baxdım. Bu kiçik taxta parçası mənim həm silahım, həm də zəncirim idi. Fəlsəfə kitabları insanın varlıq qayğısını izah etməyə çalışarkən bəzi şeyləri unudurdu: Yaradan olmaq, yaradılanın iztirabını çəkmək qədər ağır yük yoxdur. Mən öz kiçik dünyamın tanrısı idim, amma amansız və çarəsiz bir tanrısı.

    Birdən qapım döyüldü. Gecənin bu vaxtı heç kim gəlməzdi.

    Ağır addımlarla qapıya tərəf getdim və onu açdım. Qarşımda heç kim yox idi. Sadəcə astanada bir parça kağız dururdu. Kağızı götürüb otağa qayıtdım. Şamın işığına tutanda heyrətdən donub qaldım. Bu, mənim ilk romanımın – illər öncə yazdığım, gənc yaşda intihar edən bir qızın hekayəsinin əlyazmasından bir səhifə idi. Amma səhifənin sonunda mənim yazmadığım, tamamilə təzə bir cümlə var idi. Yazı mənim öz xəttimə bənzəsə də, daha zərif, daha azad bir əllə yazılmışdı:

    "Sən məni ağrılarımın içindən keçirib öldürəndə elə bildin ki, mən yox oldum. Amma sən məni yazmaqla mənə əbədiyyət verdin. Mən bu saatda sənin kağızlarında deyil, bu kitabı oxuyub intihardan vaz keçən yüzlərlə insanın ruhunda yaşayıram. Sənin iztirabın, bizim xilasımızdır."

    Gözlərimdən bir damla yaş süzülüb masanın üzərindəki sonuncu romanımın vərəqinə düşdü. Mürəkkəb bir az dağıldı, sözlər bir-birinə qarışdı.

    O an hər şeyi başa düşdüm. Mənim mənəvi iztirabım bir cəza deyilmiş. Bu, bəşəriyyətin ortaq ağrısını daşımaq üçün seçilmiş bir ruhun çarmıxı idi. Dünya ağrıyırdı, mən isə o ağrını öz bədənimdən və ruhumdan keçirib incəsənətə, işığa çevirməli olan bir filtr idim. İztirab çəkmədən, o qaranlıq tunellərə girmədən başqalarına yol göstərmək olmazdı.

    Şamı üfürüb söndürdüm. Otağım tamamilə qaranlığa qərq oldu. Amma bu dəfə qaranlıq qorxulu deyil, doğma idi. Pəncərədən yenidən şəhərə baxdım. Artıq özünü tənha və günahkar hiss etmirdim. Mən milyonlarla insanın heç vaxt deyə bilmədiyi, ürəklərində gizlətdiyi o səssiz fəryadın rəsmi tərcüməçisi idim.

    Və qaranlığın içində, növbəti kitabımın ilk cümləsi beynimdə doğulmağa başladı. Ağrıyla, amma ümidlə...
  • may 2026, Tural İ.

  • 451
Bir məqalənin izi ilə.

Feyruz

Ön söz : Uzun illər Şirvannın yerli mətbuatıda müxtəlif mövzuda yazılarla çıxış etmişəm. Mənim haqqımda bir yazı yazıla biləcəyi haqda heç vaxt düşünməmişəm. Amma uzun......

Mən bir payız yolçusuyam

Təranə Dəmir

Küləyim var,yağışım var, Enişim var,yoxuşum var, Hər açılan səhərlərin, Hər qaranlıq gecələrin Yanağında göz yaşım var. Baxışımda xatirələr, Kirpiyimdə qəm gül......

Pəncərədən uçan balıq (absurd hekayə)

Tural İsmayılov

Bir gün balıq akvariumdan çıxıb pəncərəyə qondu. Evdəki pişik təəccüblə soruşdu: — Sən nə edirsən? Balıq cavab verdi: — Uçmağı öyrənirəm. — Axı sən balıqsan!......

70 illər mətbuati

Feyruz

şirvan şəhər ışiq qəzeti uzun illər şəhərin mədəni həyatında böyük rol oynayıb....

Doğma rayon

Şəhriyar Mürsəl

Mən məcburi köçkün ailəsində doğulsam belə, məcburi köçkün sayılmıram. Laçın ata-baba vətənimdir. Laçının təbiətinin vurğunu olsam belə, öz vətənim sayılmır. Uşaqlığım Ağcabədi rayonunda keçib. Bütün......

Məmmədəli kişi ilə dioloq

Şəhriyar Mürsəl

Məhəllədə qonşumuz Məmmədəli kişi mənə yaxınlaşdı, başladı yenə söhbətə: — Ayə, filankəsin oğlu, filankəsin qızı 50 bal yığdı, 500 bal yığdı. Bəhmənkəsin qızı ərə getdi,......

Patriarxal nədir? Azərbaycan cəmiyyətində varmı?

Şəhriyar Mürsəl

Patriarxal — kişilərin ailədə, cəmiyyətdə və idarəetmədə əsas söz sahibi olduğu sosial quruluşa deyilir. Azərbaycanda patriarxallıq dövlət idarəçiliyi səviyyəsində olmasa da, cəmiyyətin bir hissəsində və......

Arazın taleyi

Şəhriyar Mürsəl

Bu gün qonşumuz Məmmədəli kişi zəng edib dedi: — Bəs bizim uşaq 11-ci sinifdə oxuyur. Ona məsləhət ver. Nəsə, telefonu verdi oğlu Araza. Söhbətə başladım.......

Sevmədim dünyanın mən tərəfini

Təranə Dəmir

Heç kimə qaynamır qanım haçandı, Açılmır sabahım,danım haçandı, Neynirəm isinmir canım haçandı, Don vurub könlümün gün tərəfini. Baş əyib getmişəm qədərə,neynim, Vermişəm bir ömrü hədərə,neynim,......

Fəlsəfə işığında

Firuz Mustafa

Bir daha fəlsəfə haqqında... Təkcə hansısa elmi auditoriyada deyil, hətta sosial şəbəkələrdə də arabir bu cür suallarla rastlaşırıq: “Filosof kimdir?”......