- Insanlıq Kompleksi.
- Nurəddin ƏDİLOĞLU
-
İNSANLIQ KOMPLEKSİ.
(esse)
Bəli, bu gün BİZ BİR MİLLƏT KİMİ İNSANLIQ KOMPLEKSİMİZİN HƏDSİZ FACİƏSİNİ YAŞAYIRIQ. Paytaxtda düz 10 ilə yaxındı ki, səhər gəzintisinə çıxdığım, təqribən 50 hektarlıq (!) Əhmədli yaylasında böyüklü-kiçikli, cins və ya nacins it-pişik gəzdirən çox adama rast gəlirəm. Burada Xəzərin neftindən böyük qazanc götürən İngilis iş adamının itini 600 avroya gəzdirən və qazandığı ÇÖRƏK PULUNA xatir həmin itlə ingiliscə danışan azərbaycanlı kişinin obrazını “Mavi prezidentin iti” hekayəmdə yaratmışam. Amma bu yaylada rastlaşdığım, fəqət yaza bilmədiyim ağrılı-acılı mövzular o qədərdi ki...
Bir dəfə qəfildən “Haski”cinsli iti üstümə hucum çəkən ortayaşlı rus qadına dedim ki, axı görürsüz ki, bu çığırda adamlar idman edirlər, itinizi başqa yerdə gəzdirsəniz yaxşı olar! Əsəbləşib dedi ki, gedin siz başqa yerdə gəzin!
Rus tulaları, ingilisin ov iti, ərəbin qum pişiyi, erməninin nacins iti... Hə, hə, hətta erməni də bu yaylada it gəzdirir. İki –üç il bundan öncə publisistik məqalələrimin birində Unibankın Xətai filialının qarşısında bahalı maşınları olan üç erməni avtoLEDİdən bəhs etmişdim. Xətai metrosuna bu günəcən Şaumyan deyirlər. O erməni avtoledilərin Bakıda yaşadığı geniş mənzili, sürdüyü o maşını almaq üçün quruca maaşa qulluq edən Azərbaycan ziyalısının orta hesabla 150 il ömür sürməsi gərəkdir...
Əlqərəz, uzun müddətdi yaylada bir qoca erməni qarı yalan olmasın, özü boyda NACİNS (cinsi bilinməyən) yekə İT gəzdirir. Özü də xaltasız-zadsız, sağlamlığının qeydinə qalan onlarca adamın keçib-getdiyi çığırlarda... O qədər saymazyana gəzir ki, elə bil bu YAYLA dədə-babasından ona miras qalıb!.. Açığı, üzbəüz gələndə, o yekə itə görə mən ÖZ yolumu dəyişməli oluram. Bəzən bizimkilər yüksək humanistlik göstərib o qarıya rus dilində “Salam” verib,“Sabahın xeyir” də deyir. Bu zaman gəzə-gəzə düşünürəm ki, görəsən, İrəvanın qədim Təpəbaşı məhəlləsində türk- müsəlman qarısı belə sərbəst gəzə bilərmi? Və o türk- müsəlman qarıya ermənilər rus dilində salam verərdilərmi? Əsla yox! Heç axtarsan İrəvanda azad-asudə gəzən bir türk qoca qarıya da rast gəlməzsən. Olsa-olsa ancaq ermənilərin əsir düşərgəsində olar!
Günlərin bir günü o yekə nacins iti görən bir nəfər erməni qarının qarasınca astadan gileylənə-gileylənə mənə yaxınlaşdı: “Zalımın qızı, səhər tezdən elə bil əziz-girami "dədəsi" ilə gəzməyə çıxıb! İraq olsun durub bir söz desən, ya adamı borclu çıxarar, ya da polisə şikayət edər! Əşi, cəhənnəm olsun qoy… Sonra başımız ağrayar, gəl YOLUMUZU dəyişək!”
Beləcə YOLUMUZU dəyişdik… Qədim şərq fəlsəfəsindən deyilir ki, hər şey YOLdan başlayır. Biz isə yolumuzu dəyişə-dəyişə ağrı-acı qazanmışıq.
Ən qəribəsi də, hər səhər bizim gözümün önündə o qarının yaylanın ən hündür yerində üzü erməni kilsəsi istiqamətinə dayanıb, dualar etməsidir... O, dua edəndə YEKƏ iti də quyruq bulaya-bulaya onun başına dolanır.
Kim bilir, bəlkə Ermənistanda aclıq çəkən qohum-əqrabası üçün Allahdan kömək istəyir? Axı bizim TV-lərin dediyinə görə ermənilər aclıqdan əziyyət cəkir. Sosial şəbəkədə isə işğal etikləri Şuşada yeyib-içən, kef edən ermənilər öz şəkillərini paylaşırlar. Adam heç bilmir hansına inansın... Amma hər dəfə yaylada qamətini ŞAX tutub, qalibanə addımlayan o erməni qarını görəndə atalarımızın “Arxalı köpək QURD basar” məsəlini xatırlayıram. Və bu ATA-BABA məsəlində öz aciyiyinə bəhanə donu geyindirən Qurların halına acıyıram...
Son olaraq, düşünürəm ki, Mirzə Ələkbər Sabir, (“Beynəlmiləl” şeiri) Cəfər Cabbarlı (“1905-ci ildə” pyesi ), Mirzə Cəlil (“Kamança” faciəsi), Nəriman Nərimanov (“Bahadur və Sona” romanı) və XX əsrin əvvəllərindən üzü bəri yazıb-yaran bütün qələm sahiblərimiz BİZİM içimizdə düşmənə qarşı kin-küdurət yox, yalnız humanist İNSANLIQ kompleksi yrada biliblər. Fəqət belə İnsanlıq kompleksi ilə qazandığımız ÜSTÜNLÜKLƏR bizə böyük itkilərlə - vətən, yurd, torpaq itkisi ilə başa gəlib!..
“Pişik öz pisliyini sitr etdiyi kimi, bunlar da (erməni millətçiləri –N.Ə) öz qüsurlarını, öz qəbahətlərini, öz vəhşətlərini söz tufanı içində gizləyib, bizim isə ən kiçik qəbahətimizi birəni dəvə edərcəsinə mübaliğələndirirlər” Əfsus ki, Əli bəy Hüseyinzadənin pişiklə müqayisə etdiyi “erməni xisləti” barədə dediyi bu fikrə isə zamanında əhəmiyyət verilmədi.
Görəsən Şəhriyar bir şeirində niyə belə deyib:
Azər qoşunu Qeysəri, Rumu əsir etmiş,
Kəsra sözüdür, bir belə tarix nağıl olmaz...
Bəs nağıl olmayan o Tarix görəsən nə vaxt təkrar olunacaq?
Bəlkə, mənim Bağdagül nənəm demişkən, bir müddətə İNSANLIQ KOMPLEKSİMİZİ səliqə ilə qatlayıb Alı bəyin sandığına qoyaq?!
Lazım gələndə yenə o kompleksi “çıxararıq” meydana...
Nurəddin ƏDİLOĞLU.
- 197
oktyabr 2017, Nurəddin Ə.
Roni Xamilyon
Dünyamda oldu Sevdirmədi Heç sənsiz Həyat mənə bağlıydı Etdi məni puç sənsiz Dərdlər Yadıma düşmür Deyil mənə vec sənsiz Sən məcbur eyləyirsən Gecələr Yenə......
Roni Xamilyon
Əllərinlə qazdın qəbrimi mənim Gülərək aldın əlimdən canı Günahkar mən özüm səbəbkarsa sən Yenə Aldandim çünki Neynim Bacarmadım Unutmağı Unutmagi Asand bilmə Özünlə......
Roni Xamilyon
Sevdim Dəli rüzgar kimi Dəyə bilmədim tellərinə Qismət olmadı sevib sevilmək Atdım ən dərinə Görsən Bəlkə Bir Yerdə Adımı Ya Şəklimi İntizarda Qoyma Məni Bir......
Roni Xamilyon
Sənə doluyam Sənə Doluyam Hisslərimlə Ya Boğulam Dənizində Ya ömr edim Hər izində Doluyam Bir Qədəh kimi Dəliyəm Gülündə Şeh kimi Yaylım axım......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
Məni bilmək istəsən, Bil, mən o mən deyiləm. Gülməyimə baxma sən, Könüldə şən deyiləm. Çəkdiyim acıları, Sevginlə ovuduram. Kövrəlib göz yaşımı, Damla-damla uduram. Məni bilmək......
Dəhnəli Məmməd Hacızadə
ruh kimi gəlib, İpək saçlarına sığal çəkirəm. Eşidib səsini şirin dilindən, Gah şəkər çəkirəm,gah bal çəkirəm. Duyunca həsrəti dəniz gözündə, Sanıram özümü sənin......
Şümşəd Hüseynova
Həyat vaxt ədalətli olmadı. vaxt eyni yerdən baxmaq olmur həyata. Bəziləri həyata bir addım öndə başlayır, bizim kimiləri isə geridən, onların ardınca yaralar......
Şümşəd Hüseynova
Getmək istərəm bir qış səhəri — Qoyub yurdu, eli, şəhəri. Qoy ağlasın hamı, Fəryadlar göyə çəkilsin. Qırx gün verin, Yağışlar yerdən çəkilsin. , Tanrım,......
Şümşəd Hüseynova
Gözlərim yollardan yığışmır bir an, hər tində, hər küncdə . Bayaq da birinə gözüm sataşdı Gözlərim sən sandı, aldandı yenə... Daha dözmür ürək, açılmır......
Şümşəd Hüseynova
Bir payız səhəri gözlərimi açdığım andan üşüyürdüm. Yerim isti idi, ancaq mən niyəsə buz kimi idim. Ağlamaq istədim, ancaq göz yaşlarım qəsdimə durdu. Sanki həyat......