...
  • Özbək poeziyasından örnəklər
  • Firuz Mustafa
  • Özbək poeziyasından örnəklər
    üç dildə
    (Özbək, Türk və Azərbaycan dillərində)

    ***
    ABDÜLHAMİD SÜLEYMAN ÇOLPAN (1897-1938)

    KÜZ
    Köm-kök eken, sarğaydılar, yapraklar
    Ağrık, mağlub, tutkun Şarknın yüzidek;
    Boranlgırının közlerikim oynaklar
    Galib Garbnın kanğa tolğan közidek.

    Kara bulut tödesikim, köklerni
    Şarkını yapkan perde yanlığ yapmışdır;
    Küz koşunı ağu toluğ oklarnı
    Yaz bağrığa heç sanaksız atmışdır.

    Bela yanlığ katar-katar çizilib,
    Kök yüziden karğalar hem öteler;
    Şarkdek içden yaşırınğına ezilib,
    Köp canlılar sonğı tınnı küteler.

    Bütün barlık çağlık öçiş aldıda,
    Savuk ... kara kışğa köçiş aldıda.

    Buxara, 4 Noyabr 1921
    *
    Türkce çevirisi:
    GÜZ
    Yemyeşilken sarardılar yapraklar
    Ağrılı, yenik, tutsak Doğunun yüzü gibi;
    Kasırgaların gözleri ki oynaşır,
    Galip Batının kanla dolmuş gözü gibi.

    Kara bulut kümesi ki, gökleri
    Doğuyu örten perde gibi kapatmıştır;
    Güz ordusu zehir dolu akları
    Yaz bağrına sayısızca atmıştır.

    Bela gibi katar katar dizilerek,
    Gökyüzünden kargalar da geçerler.
    Doğu gibi içten gizlice ezilerek,
    Çok canlılar son nefesi beklerler.

    Bütün varlık yokluk sönmek üzere,
    Soğuk ... kara kışa göçmek üzere ...
    Buhara, 4 Kasım 1921
    *
    Azərbaycan dilində tərcüməsi:
    GÜZ*
    Gömgöy ikən saralıbdır yarpaqlar
    Arğın, yorğun qoca Şərqin üzü tək.
    Qasırğanın gözlərisə oynaqlar
    Qalib Qərbin qanla dolu gözü tək.

    Qara bulud topaları göyləri
    Şərqi tutqun pərdə kimi qapamış.
    Güz qoşunu zəhər dolu oxları
    Yaz bağrına dayanmadan atmışdır.

    Bəla kimi qatar-qatar düzülüb,
    Göy üzündə qarğalar da süzərlər.
    Şərq tək içdən için-için əzilib
    Çox canlılar son nəfəsi gözləyər.

    Bütün varlıq, yoxluq çökmək üzrədir,
    Soyuq... qara qışa köçmək üzrədir.

    *Güz-bir çox türk dillərində, o cümlədən özbək dilində “payız” deməkdir.

    ***

    ABDURRAUF FıTRAT (1886-1937)

    PARÇA
    Ur, ur. .. ! Senin tırnakların nazlı nazlı urdıkça
    Yüregimmin bitib kalğan yaraları açılsın!
    Çalğı kılı senin nazlı tırnağınla titrerken
    Ümidimni kapiab turğan kra bulut yırtılsın!
    11 April1920
    *
    Türkce çevirisi:
    PARÇA
    Vur, vur.,,! Senin tırnakların nazlı nazlı vurdukça
    Yüreğimin kapanmış yaraları açılsın!
    Çalgı teli senin nazlı tırnağınla titrerken
    ümidimi kapatan kara bulut yırtılsın!
    11 Nisan 1920
    *
    Azərbaycan dilində tərcüməsi:
    PARÇA
    Vur, vur...! Sənin barmaqların həzin-həzin vurduqca
    Ürəyimin bitib qalan yaraları açılsın!
    Çalğı teli sənin nazlı barmağınla titrərkən
    Ümidimi qapayan qara bulud yırtılsın.
    11 aprel 1920

    ***

    ELBEK
    (1898-1938)
    (Maşrık Yunusoğlu Elbek)

    TİL
    Munlı kuşum sayrab sayrab kel anlat!
    Kimler erür Türk tilini satğuçı?
    Bülbül kebi sayrab turğan bu tilni
    Uyalmayın bu ölkeden atğuçı?
    *
    Baldan tatll,candan tınık Türkçeni,
    Tüşünmeyin horlab-horlab yatğuvçı?
    Acunlarda baylığını körsetmesden,
    Kimdir, bunge "yarlı, yaramas" degen?

    Munlı kuşum unlarnı koy, sen sayra,
    Türk tilinin dangın çıkar köklerge!
    Koy ularnı, ular yoldan azsunlar
    EI içinde boşboğazlık satsunlar.
    1921
    *
    Türkce çevirisi:
    DİL
    Kederli kuşum öte öte gel anlat!
    Kimlerdir Türk dilini satanlar?
    Bülbül gibi ötüp duran bu dili
    Utanmadan bu ülkeden atanlar?

    Baldan tatlı, çandan duru Türkçeyi,
    Düşüncesizce hor görüp duranlar?
    Dünyada zenginliğini göstermeden,
    Kimdir, ona "Yetersiz, işe yaramaz" diyen?

    Kederli kuşum onları bırak, en öt,
    Türk dilinin ününü çıkar gökler!
    Koy onları, onlar yoldan azsunlar,
    Millet içinde boşboğazlık etsinler.
    1921
    *
    Azərbaycan dilində tərcüməsi:
    DİL
    Qəmli quşum ötə-ötə gəl anlat,
    De kimlərdir türk dilini satanlar?
    Bülbül kimi öpüb duran bu dili
    Utanmadan bu ölkədən atanlar?

    Baldan dadlı, sudan duru türkcəyə
    Xor baxırlar boş qafalar, beyinlər.
    Bu sərvətin qiymətini bilməyib,
    Gör kimlərdir “nəyə lazım” deyənlər?

    Qəmli quşum, öz nəğməni oxu sən,
    Türk dilində zümzümə et qış, bahar.
    Yollarını azanlara baş qoşma,
    El içində çərənləsin qoy onlar.

    ***

    AYBEK (1905-1968)
    Musa Taşmuhammedoğlu Aybek

    ERKİNKUŞ
    Melek kebi gözel bir kuş.
    Tal şahıge kelib kondı.
    Dedim: "Kuşça, yanımge tüş
    Yaş köfilimge elem toldı,
    Bir az küyle, şe'rifi söyle,
    Mahzun ruhım kanat kaksın!
    Sırlı, gözel nağmelerin
    Emelimnin şem'in yaksın.
    "Yandım erknin sevdasıda,
    Kafeslerde cüde bezdim
    Bakçalarnın hicranıda
    Yüregi kan tutkun edim."
    "Koy, çakırma kökke uçay,
    Etkinlikke endi çıkay;
    Bahar kelib, her yak küldi,
    Çeçeklerini bir az kuçay!"
    Deye kuşça her yan bakdı.
    Tınık kökle kanat kakdı.
    1924
    *
    Türkce çevirisi:
    ÖZGÜRKUŞ
    Melek gibi güzel bir kuş,
    Dal ucuna gelerek kondu.
    Dedim: "Kuşcuk, yanıma in,
    Genç gönlüme üzüntü doldu.
    Biraz öt, şiirini söyle,
    Üzgün ruhum kanat açsın!
    Sırlı, güzel ezgilerin
    Özlemimin mumunu yaksın."
    "Yandım özgürlüğün sevdasında,
    Kafeslerden çok bezdim.
    Bahçelerin hasretinde
    Yüregi kan tutsak idim."
    "Bırak, çağırma göğe uçayım,
    Özgürlüğe şimdi çıkayım;
    Bahar gelerek her yan güldü,
    Çiçekleri biraz sarayım!"
    Diyerek kuşcuk her yana baktı.
    Durgun göğe kanat açdı.
    1924
    *
    Azərbaycan dilində tərcüməsi:
    AZAD QUŞ
    Mələk kimi gözəl bir quş
    Bir budağa gəlib qondu.
    Dedim: “Ay quş, yanıma düş,
    Gənc könlümə qüssə doldu.
    Bir az dillən, şeir söylə,
    Üzgün ruhum qanad açsın.
    Sirli, gözəl nəğmələrin
    Əməlimi şamtək yaxsın”.
    “Yandım azadlıq eşqilə,
    Qəfəslərdə tamam bezdim.
    Bağçaların həsrətilə
    Ürəyi qan dustaq idim”.
    “Gəl çağırma, göyə uçaq,
    Azadlığa çıxaq birgə.
    Bahar gəlib hər yan gülür,
    Çiçəkləri qucaq birgə”.
    Deyərək quş yana baxdı,
    Sakit göyə qanad acidı.

    ***
    ERKİN VAHİDOV (1936-2016)
    BULAK
    Bulak ana yer siynesiden
    Şe'r singeri kaynab akadı
    Suvnın kümüş aynasıdn
    Mehrim bolıb kuyaş bakadı.

    Toyıb içdim, suy bilen göya
    Dilge sindi yurt muhabbeti
    Teşneligim kandı-yu, amma
    Yana artdı kalb herareti,
    1958
    *
    Türkce çevirisi:
    BULAK
    Pınar ana yer göğsünden
    Şiir g1bi kaynayarak akar
    Suyun gümüş aynasından
    Aşığım olarak güneş bakar.

    Doyarak içtim, suyla sanki
    Gönüle sindi yurt sevgisi,
    Susuzluğum geçti de, ancak
    Yine arttı kalp harareti.
    1958
    *
    Azərbaycan dilində tərcüməsi:
    BULAQ
    Bulaq ana yer köksündən
    Şeir tək çağlayıb axar.
    Suyun gümüş aynasından
    Aşiq kimi Günəş batar.

    Suyla birgə ürəyimə
    Axdı vətən məhəbbəti.
    Susuzluğum bitdi, ancaq
    Bitmədi qəlb hərarətim.

    ***

    Abdulla Aripov (1941-2016)

    Tille balıqça

    Tuxımdan çıqtiyu keltirib uni
    Şu layqe havuzge taman atdilar.
    Taşlandıq uşaq yeb ötedi küni,
    Xaru xas, xazenler üstin yaptilar.
    Dünyada körgeni şu tar havuzça
    Ve müdraq tallarnin aççıq xazeni.
    Menge elem qılar, tille balıqça
    Bir kölmek havuz deb biler dünyani.
    *
    Türkce çevirisi:
    Altın Balıkçık

    Yumurtadan çıkar çıkmaz getirip onu
    Şu çamurlu havuzun içine attılar
    Kırıntılar yiyerek geçirdi gününü
    Çerçöp, hazan yaprakları üstünü kapattılar
    Dünyada gördüğü bu dar havuzcuk
    Ve yakın söğütlerin hüzünlü yaprakları
    Bana elem verir altın balıkçık
    Bir küçük havuz diye bilir dünyayı
    *
    Azərbaycan dilində tərcüməsi:
    Qızıl balıq

    Toxumdan çıxan tək gətirib onu
    Bu çirkli hovuza atdılar artıq.
    Qır-qırıntı yeyib keçirdi günü,
    Çör-çöp, yarpaq altda qalmışdı balıq.


    Dünyada gördüyü bu dar hovuzdu,
    Bir də söyüdlərin solğun ləçəyi.
    Mənə elə gəlir, bu qızıl balıq
    Dünyanı dar hovuz hesab eləyir.



    ***

    Cemal Kemal (1938)

    Sırlaşer

    Sazim, sırlaş könlim bilen birleşib,
    Bu alemde yaxşi-yaman sırlaşer.
    Seyyareler yanar kökde imleşib,
    Dengizler tübide mercan sırlaşer.
    Şemalge şivirleb, saç yazar sümbül,
    Otda yana-yana ağaç bolar kül,
    Bostannin mahremi gül bilen bülbül,
    Çemende can ile canan sırlaşer.
    Sırlarge tolibdir siyneyi alem,
    Ba’zide şerhige hayrandir qalem,
    Dost bilen düşmannin, bu qandeq alem,
    Aytişib çin ile yalğan, sırlaşer.
    Cemal, sırin açma, sözin qıl tamam,
    Leblerde aks etsin qollardagi cam,
    Sırlarge çömilgen şu solim aqşam,
    Senin ruhin bilen asman sırlaşer.
    *

    Türkce çevirisi:
    Söyleşir
    Sazım, sırdaşı gönlüm ile birleşerek
    Bu alemde iyi-kötü söyleşir.
    Gezegenler yanar gökte ışıldayarak,
    Denizler dibinde mercan söyleşir.
    Rüzgara fısıldayıp saç dağıtır sünbül,
    Ateşte yana yana ağaç olur kül,
    Bahçenin mahremi gül ile bülbül,
    Çimende can ile canan söyleşir.
    Sırlarla dolmuştur alemin sinesi,
    Bazen de açıkladıklarına hayrandır kalem
    Dost ile düşmanın, bu nasıl elem,
    Söyledikleri doğru ile yalan, söyleşir.
    Cemal, sırrını açma, sözünü bitir,
    Dudaklara yansısın ellerdeki kadeh,
    Sırlara gömülen şu güzel akşam,
    Senin ruhun ile gökyüzü söyleşir.
    *
    Azərbaycan dilində tərcüməsi:
    Danışır

    Sazım sirdaş könlüm ilə birləşib
    Bu aləmdə yaxşı-yaman danışır.
    Səyyarələr yanar göydə alışıb,
    Dənizlər dibində mərcan danışır.

    Rüzgar oynayar, saç yolar sünbül,
    Odda yana-yana ağac olar kül,
    Bağçanın məhrəmi gül ilə bulbul,
    Çəməndə can ilə canan danışır.


    Sirlərlə doludur bu sirli aləm,
    Bəzən bu sirlərə baş vurur qələm,
    Dost ilə düşmənin, bu necə aləm-
    Sözləşib doğruyla yalan danışır.

    Camal, açma sirri, sözü de tamam,
    Dodaqda əks etsin əllərdəki cam,
    Sirlərlə gömülən bu gözəl axşam
    Sənin ruhun ilə asman danışır.
    ***

    Türkcəyə çevirenler:
    Mete Tunç ve Timur Kocaoğlu

    Azərbaycancaya çevirən:
    Firuz Mustafa

    • aprel 2018, Firuz M.

  • 116
Qərib

Roni Xamilyon

Dünyamda oldu Sevdirmədi Heç sənsiz Həyat mənə bağlıydı Etdi məni puç sənsiz Dərdlər Yadıma düşmür Deyil mənə vec sənsiz Sən məcbur eyləyirsən Gecələr Yenə......

Qatilimi Sevdim

Roni Xamilyon

Əllərinlə qazdın qəbrimi mənim Gülərək aldın əlimdən canı Günahkar mən özüm səbəbkarsa sən Yenə Aldandim çünki Neynim Bacarmadım Unutmağı Unutmagi Asand bilmə Özünlə......

Ölsəm unutma

Roni Xamilyon

Sevdim Dəli rüzgar kimi Dəyə bilmədim tellərinə Qismət olmadı sevib sevilmək Atdım ən dərinə Görsən Bəlkə Bir Yerdə Adımı Ya Şəklimi İntizarda Qoyma Məni Bir......

Dəli Doluyam

Roni Xamilyon

Sənə doluyam Sənə Doluyam Hisslərimlə Ya Boğulam Dənizində Ya ömr edim Hər izində Doluyam Bir Qədəh kimi Dəliyəm Gülündə Şeh kimi Yaylım axım......

Məni Bilmək İstəsən

Dəhnəli Məmməd Hacızadə

Məni bilmək istəsən, Bil, mən o mən deyiləm. Gülməyimə baxma sən, Könüldə şən deyiləm. Çəkdiyim acıları, Sevginlə ovuduram. Kövrəlib göz yaşımı, Damla-damla uduram. Məni bilmək......

Xəbərin Olurmu

Dəhnəli Məmməd Hacızadə

ruh kimi gəlib, İpək saçlarına sığal çəkirəm. Eşidib səsini şirin dilindən, Gah şəkər çəkirəm,gah bal çəkirəm. Duyunca həsrəti dəniz gözündə, Sanıram özümü sənin......

Heç

Şümşəd Hüseynova

Həyat vaxt ədalətli olmadı. vaxt eyni yerdən baxmaq olmur həyata. Bəziləri həyata bir addım öndə başlayır, bizim kimiləri isə geridən, onların ardınca yaralar......

Apar yanına

Şümşəd Hüseynova

Getmək istərəm bir qış səhəri — Qoyub yurdu, eli, şəhəri. Qoy ağlasın hamı, Fəryadlar göyə çəkilsin. Qırx gün verin, Yağışlar yerdən çəkilsin. , Tanrım,......

Səni araram

Şümşəd Hüseynova

Gözlərim yollardan yığışmır bir an, hər tində, hər küncdə . Bayaq da birinə gözüm sataşdı Gözlərim sən sandı, aldandı yenə... Daha dözmür ürək, açılmır......

Səssiz çağırış

Şümşəd Hüseynova

Bir payız səhəri gözlərimi açdığım andan üşüyürdüm. Yerim isti idi, ancaq mən niyəsə buz kimi idim. Ağlamaq istədim, ancaq göz yaşlarım qəsdimə durdu. Sanki həyat......