...
  • Dördlüklər. Onluqlar. Qoşmalar
  • Firuz Mustafa


  • Firuz Mustafa



    DÖRDLÜKLƏR
    ONLUQLAR
    QOŞMALAR


    ποίησις
    (poeziya)














    Bakı-2024




    Firuz MUSTAFA

    dördlüklər
    onluqlar
    qoşmalat

    ποίησις
    (poeziya)

    Geniş oxucu və tamaşaçı auditoriyası
    Firuz Mustafanı
    filosof, nasir və dramaturq kimi tanıyır. Lakin o, arada qələmini poetik janrda da sınayır.
    Firuz Mustafa, habelə,
    Azərbaycan ədəbiyyatında nəzmlə yazılmış ilk komediyanın müəllifidir.
    Yeni cilddə Firuz Mustafanın yaradıcılığından poetik nümunələr-dördlüklər, onluqlar və qoşmalar
    toplanmışdır.

    ISBN 978-9952-37-245-8

    ©Firuz Mustafa,2024.səh.344



    BAKI-2024







    Müəllifdən

    Poeziya və Mən

    ...Şeirdə nə qədər “sən”, “o”, “siz”, “biz”, “onlar” olursa-olsun, dəxli yoxdur, bunların- bu şəxs əvəzliklərinin hamısının kökündə-mayasında mütləq bir Mən dayanır.

    ...Hər bir ədəbi janrın öz “yükgötürmə” qabiliyyəti olur; məsələn, şeir nə qədər ictimai, siyasi, bəşəri mövzulara üz tutsa da onun nüvəsində, cövhərində fərdi-intim-şəxsi duyğular dayanır. Bir az hökm kimi səslənsə də deyə bilərəm ki, məsələn, nəsrdə- xəlqilik, dramaturgiyada- kosmopolitizm, elmdə- planetar düşüncə dominantdır. Qəribədir ki, mən bu janrların (deyəsən) hamısında özümü sınamışam və (görünür) elə bu səbəbdən də onlardan birindən digərinə keçərkən xüsusi problem yaşamıram.

    ...Mənə elə gəlir ki, hər janrın öz aurası, öz mövzusu, öz təhkiyəsi olur. (Hər halda mənə elə gəlir.) Deyək ki, poeziyada (adətən)- duyğular, nəsrdə- süjet, dramaturgiyada- ideya, elmdə- məqsəd əzəli və başlıca rol oynayır.

    ...Mənim qələmə aldığım nəzm nümünələri bir növ indicə sadaladığım janrların məcmusudur: burada çox vaxt (məndən asılı olmayaraq) duyğular süjet-ideya-məqsəd konteksti ilə bir “blokda” çıxış edir.

    ...Buradakı şeirlərin bir çoxu sərbəst, bir qismi isə heca vəznindədir. Burada janrını bilmədiyim şeirlər də yer tutub. Və o şeirlərin, əgər onlara “şeir” demək olarsa, mütləq əksəriyyəti ilk gənclik illərində qələmə alınıb.
    Baxıb, daha doğrusu oxuyub görəcəksiniz ki, buradakı poetik parçaların həcmi çox qısa və lakonikdir. Bəzən çox uzun yazıları, yüz-ikiyüz misralıq poetik parçaları, “presləməli” olmuşam; axı, əvvəlcədən qarşıya belə məqsəd qoyulub: şeir lakonik olmalıdır. Bəzi şeirlərin içində, hətta, bir çox pyes və romanlar da “əriyib”.

    ...Mən çalışmışam ki, mövzularım (əsasən, konseptual mahiyyət daşıdığı üçün) vaxtın- yəni yazıların qələmə alındığı vaxtın, ab-havasını özündə əks etdirsin.

    ...İlk qafiyəli (və eləcə də ilk mətbu) yazim Ana haqda olub. Sonralar (sonralar deyəndə ki, yeniyetməlik və gənclik illərində) Allahın Anası barədə də yazdım, amma onu çap etmədilər. Mən Allahın bacısı oğlu, sevgilisi(!), qohum-əqrəbaları, O-nun qəbul otağı, göydən telefon zəngi, tanrının göz yaşları (bu həm də “Qapı” romanının ikinci adıdır) və s. ... haqda da yazmışam və həmin yazılar səsləndiyi dar auditoriyalarda bəzən (dinləyicilərim tərəfindən) qınağa tuş gəlib. Qəribədir ki, mənim poetik yazılarımda elə o ilkin mövzular (Ana və Tanrı) həmişə aparıcı xətdə olub.

    ...Allahın anasına olan xitab Allahın özünün Allahını axtarışa sövq edib məni. Bu, bəlkə də mənim yeniyetməlik illərində zox sevdiyim yazızılardan- Maksım Qorkidən və Lev Tolstoydan gələn nəsnələr idi; axı, mən o illərdə Tolstoyun ondörd, Qorkininsə onbeş cildlik seçilmiş əsərlərini təkrar-təkrar oxmuşdum. Onların əsərlərində məhz bu cür Tanrı axtarişları (buna elmi ədəbiyyatda çox vaxt “allahquruculuq” da deyirlər) və öz hərəkətləri ilə ənənəvi cəmiyyət qanunlarının əksinə gedən marginal ədəbi obrazlar diqqəti çəkirdi. Çoxları bilmir ki, bəzən poeziya nəsrdən qidalanır.

    ...Poetik parçalarda sevgini vəsf edən misralar da az deyil. Diqqətli oxucu yəqin duyar ki, bu mövzudakı yazıların hərəsinə bir hiss hakimdir; yəni bir yerdə kimisə sevən aşiq, digər parçada kiməsə nifrət edir. Bu da təbiidır. Çünki həmin kəslər (təbii ki, çox vaxt) müəllifin özü yox, onun lirik qəhrəmanıdır. Təəssüf ki, bizim oxucular arasında hələ də müəlliflə onun bədii, Lirik qəhrəmanını eyniləşdirmə hallarına təsadüf olunur.

    ...Mən uzun illər ki, öz oxucularımlala birbaşa ünsiyyətdən, poetik təmasdan uzaqlaşmışam. Hər halda ilk baxışda belə təəssürat yaranır. Əslində isə bu, bəlkə də belə deyil. Çünki onsuz da mənim nəsr və dram əsərlərimdə (məncə) poetik ruh qabarıq hiss olunur. Poeziyasız nə nəsr, nə dramaturgiya, lap elə nə fəlsəfə?

    Çalışmışam ki, sizə indi təqdim edilən nümunələrdə, xüsusən “onluqlarda” qafiyə və qafiyələnmə sistemində də dinamik dəyişmə prinsipinə əməl edim. Amma bilirəm ki, burada artıq arxaikləşmiş fikirlər və yazılar da var. Bəzi misralardan isə olsun ki, “durğunluq” dövrünün ab-havası gəlir.

    ... “Sən nə üzün poeziyaya xəyanət etdin?” Bu, mənə köhnə dostlarımın (heç bilmirəm burada “köhnə” sözü yerinə düşürmü?) tez-tez ünvanladığı sualdır... Məncə poeziya qafiyəli-qafiyəsiz misraları doğranmış odun parçaları kimi üst-üstə (və ya alt-alta) yığmaqdan ibarət deyil; onun missiyası bir az özgədir. Yəni daha böyük və daha əzəmətlidir.

    ...Bir neçə cildlik yazılarım var. Hə, əlbəttə, poetik nümunələri deyirəm. Amma, çox güman ki, mən bir daha bu janrda yazdıqlarımın çapına çalışmayacağam. Doğrusu, hez bu yzıları da üzə çıxarmaq niyyətində deyildım, dostlar üz vurdular; elə nəşr xərcini də dostlar ödədi. Dostluqdan geri qalmasınlar...

    ...Mən heç vaxt şair olmaq iddiasinda bulunmadım. Bəs nə üçün yazdım bu nümunələri? Cavabı buradakı sətir və fikirlərdə özündə axtarıb tapa bilərsiz və bəlkə də o cavabı bu yığcam qeydlərdə artıq tapmısız. Tapmadınızsa yenə axtarın.

    ...Elə səni də lirik qəhrəmanların sirasında görürəm, qəhrəman oxucum...
    Buradakı Mən əslində mən deyiləm, o, elə Sənsən.
    P.S. Müxtəlif vaxtlarda müxtəlif nəşriyyatlarda nəşr olunmuş poetik məcmuələrim:

    “Köhnədəbli şeirlər” (“MBM” nəşriyyatı, 2013)
    “Onluqlar” (“Araz” nəşriyyatı, 2008)

    “Dördlüklər” (“MTR Group”, 2014)

    Elə bu kitaba daxil olan nümunələri də həmin kitabların adı və sırasıyla adlandırmaq qərarına gəldim.

    Hörmətlə,
    Firuz Mustafa












    “DÖRDLÜKLƏR” kitabından

    (DAŞ ÜSTƏ YAZILMIŞ SƏTİRLƏR)














    1
    Bir az yaxın otur, mənə qulaq as:
    Ağlı olanların baxtı olmayır.
    Əgər vaxtın varsa dərdləşək bir az:
    İşi olmayanın vaxtı olmayır.


    2
    Yazıb pozduğumu oxuyan varmı?
    Mənə hücum çəkir bu sual hər an.
    Əgər sevməsəniz yazdıqlarımı
    Siz məni asarsız misralarımdan.


    3
    Gözlə gördüyündən vəcdə gəlirsən,
    Görünməz olanlar kölgədə solur.
    Zahirdə olana qiymət vermə sən,
    Gözəllik həmişə batində olur.











    4
    Ziyarət də dönüb ta ticarətə.
    Zəhər bahalaşıb, ilan çalmayır.
    Dünyamız bənzəyir supermarketə,
    Alan kim, satan kim, bilmək olmayır.


    5
    O kişi heç zaman duymadı bunu:
    İki sim çalındı ömür tarında.
    Bir qadın həyatda sevirdi onu,
    O biri sevirdi xəyallarında.


    6
    Hamının ömründə bir dərd yaşayır,
    Hər kəs dərd qazanır ömrü uzunu.
    Kim isə bu dərdi təkcə yaşayır,
    Kimsə başqasına yükləyir bunu.











    7
    Bu dualist ömrün bir üzü acı,
    Bir üzü şirindir, yaxşı qulaq as.
    Şübhə toxumundan bitən ağacın
    Barı nifrət olar, məhəbbət olmaz.


    8
    “Hamı bərabərdir Allah önündə”,
    Göydən yerə gələn bir vəhydi bu.
    Özünü dərk etmir yerdəki bəndə,
    Allah kəlamına qoyulur tabu.


    9
    Bəzən arzular da dirənir daşa,
    Bir qəlbdə boy atır sevinclə kədər.
    Pisi keçirəndə yuxarı başa
    Yaxşılar o pisə oxşamaq istər.











    10
    Sənə iradımçün məndən incimə,
    Ömür də ədəbi janrdır, gülüm.
    Bir az komediya, bir az faciə
    Əvvəli-doğuluş, sonucu- ölüm.


    11
    Həqiqət əbədi məhək daşıdır,
    Fəqət yalanların ömrü az olur.
    Dünya ömrümüzün vernisajıdır-
    Tanışlar çoxalır, dostlar azalır.

    12
    Coşdu ürəyinin qəzəbi, kini,
    Hiddətin qurd olub içini diddi.
    Gözünlə demişdin mənə sevgini,
    İndi nifrətini dilinlə dedin.











    13
    Torpaqda baharın nəbzi döyünür,
    Təbiət dəyişir öz libasını.
    Ağaclar təzə-tər paltar geyinir,
    Gözəllər soyunur öz libasını.


    14
    Deyirəm görəsən sənin gözündə
    Kim məni bu qədər adiləşdirib?
    Möhür dodaqlarım sənin üzündə
    Bizim eşqimizi sənədləşdirib.


    15
    Gözlərin, qaşların bir yana qalsın,
    Qoyubdur sinəmə od kipriklərin.
    Qoy mənim ruhumu sim kimi çalsın
    Nəğmətək səslənən not kipriklərin.











    16
    İzləyir şefini o, addım-addım,
    Bəs necə, çox sevir o, rəisini.
    Deyir ki, başında papaq olmadım,
    Kaş ayaqda çəkmən olaydım sənin.


    17
    Mənim dərdlərimdən sənə nə hacət?
    Nəşəmdən barınsan bu, sənə bəsdi.
    Bu dünya səninçün əbədi cənnət,
    Mənimçün od tutan dar bir qəfəsdi.


    18
    Hər löyün xörəyin tamını dadır,
    Hər gün badə içir eşqin camında.
    Özü katibənin hüzurundadır,
    Arvadı şoferin sərəncamında.










    19
    Çoxdandır beynini buraxıb xama,
    Qarnı yol göstərir başından qabaq.
    Görürsən arabir gəlir ilhamı,
    Onda da qarnıyla düşünür ancaq.


    20
    Kimsəyə qıymaram öz azarımı,
    Yaramın üstünə kül qoyasıyam.
    Ziyarət eləyib öz məzarımı,
    Qəbrimin üstünə gül qoyasıyam.


    21
    İndiki ərindən o, gileylidir,
    Zərrəcə gözləmir qayda-qanunu.
    Amma keçmiş əri yaxşı kişiydi,
    Zaqs bürosuna düzəltdi onu.











    22
    Görən yolu nədir, ərkanı nədir?
    Gah optimist olur, gah da pessimist.
    Bilmirsən ağıllı, ya divanədir,
    Pislərin pisidir o pis oğlu pis.


    23
    Dahi olduğunu özü kəşf edib,
    Dolaşır hər yanı o sinə-sinə.
    Ömür yoldaşına roman həsr edib,
    Ömrünü həsr edib məşuqəsinə.

    24
    Şair evdən çıxdı bax gülə-gülə,
    Qalstuku təzə, qaməti tarım.
    Bazardan aldığı bir dəstə güllə
    Gedir görüşünə oxucuların.













    25
    Evində bircə yol gülməyən kişi
    Məst olub “dostların” qəhqəhəsindən.
    Evində yuxusu gəlməyən kişi
    Ayılmır “ayıltma məntəqəsində”.


    26
    Çatıb hər arzuya, yetib hər kama,
    Səhnədən həyata piyada gəlmir.
    Həyatda hər rolu oynayır, amma
    Səhnədə rolunu oynaya bilmir.


    27
    “Oğlum atasına oxşayır”-dedi,
    Oxşadı boynunu madar oğlunun.
    Fəqət eşidənlər bilə bilmədi-
    Oğlunun atası bəs kimdir onun?











    28
    Varlı qız almaqdı onun istəyi,
    Məqsədi –kalan pul axsın cibinə.
    Təzə gəlin kimi bəzəyib bəyi
    Bu gün yola saldıq gəlin evinə.


    29
    Aşdım zirvələri, təpələri mən,
    İllər ötüb keçdi, yollar bitmədi.
    Təkcə sinən üstə baş-başa verən
    O bir cüt zirvəyə əlim yetmədi.


    30
    Əsərinin ömrü ömründən qısa,
    Bir əsrin dərdini bir xətlə silib.
    O, neçə tarixi roman yazıbsa,
    O qədər tarixi qəhrəman ölüb.










    31
    O kişi özünü çox əzib-büzür,
    Üzünə xoş söz de, onun bəsidir.
    Ədalı-işvəli qadına bənzər,
    Lap öz arvadının rəfiqəsidir.


    32
    Tənqiddə sözünü deməyib hələ,
    Tərif kölgəsində o, yata-yata
    Qələmi ataraq pulemyot ilə
    İndi hücum çəkib ədəbiyyata.


    33
    Elə bil sulara qərq olub gəmim,
    Didir yelkənləri qasırğa, külək.
    Qəm-qüssə üstümə yeriyir mənim,
    Yeriyir sunami dalğaları tək.











    34
    O qadın əriyçün xiffət eləmir,
    Ancaq ailəyə təhkim edilib.
    Yox, yox, o ərinə nifrət eləmir.
    Əksinə, sevməyə məhkum edilib.


    35
    Acı söz deyəndə gəlir “ilhama”,
    Xoş söz eşıdəndə yuxusu gəlir.
    Deyir ki, hər şeirim çiçəkdir... Amma
    Misrasından peyin qoxusu gəlir.


    36
    Səsi iynə kimi qulağı deşir,
    Özü tülkü kimi pusur bərədə.
    Onun təxəllüsü göylə əlləşir,
    Amma istedadı yatır dərədə.












    37
    Hippokrat neyləsin, nə etsin Sina?-
    Dərman bir, dərd isə ikdir, qardaş.
    Ürək dözə bilmir can yanğısına,
    Hərə öz dərdinin peykidir, qardaş.


    38
    Duyub qəlbimizin hərarətini,
    Vüsal hayıf çıxır həsrətimizdən.
    Ömrün bircə anlıq səadətini
    Boş keçən bir ömrə dəyişmərəm mən.


    39
    Zaman öz sirrini etməyir agah,
    An var ki, işığı min ömrə çatır.
    Heç vaxt unutma ki, d ü n ə n və s a b a h
    Əslində b u g ü n ü n başqa adıdır.











    40
    Hərə bir sirr ilə dünyaya gəlir,
    Elə bu sirlə də yaşayır hər kəs.
    Kişinin sirrini qadınlar bilir,
    Qadının sirrini Allah da bilməz.


    41
    Qismətə inanan bəlkə haqlıdır,
    Bəlkə də uyubdur boş xülyalara.
    Qismətin qapısı, qardaş, bağlıdır,
    Gərək pəncərədən girəsən ora.


    42
    Anlamaq üçündür o baş, o beyin,
    Nə edək, anlamır bunu bir çoxu.
    Soruşma, nə umur sənin sevdiyin,
    Onun istəyini gözündən oxu.











    43
    Ömür var bomboşdur, ömür var dolu,
    Biri çox dərindir, biri dayazdır.
    Özündən özünə uzanan yolu
    Keçməkçün, insana bir ömür azdır.


    44
    Tək səni dünyada arzularam mən,
    Səninlə dünyada daim varam mən.
    Əgər səni sevmək günahsa, canim,
    Demək sevdiyimcün günahkaram mən.


    45
    Mənə körpəlikdən olunub təlqin:
    Tanrı dərgahına qovuşar qəlbin.
    Mən hər gün görürəm öz Allahımı,
    Osa məni görmür, mən yoxam yəqin.












    46
    Mən yarıb keçsəm də dumanı-çəni,
    Ayıra bilmədim dostu-düşməni.
    Sənin nəzərindən düşdüyüm azdır,
    İndi öz gözümdən salırsan məni.

    47
    Yaralı könlümü çal rübab kimi,
    Oxu ürəyimi sən kitab kimi.
    Bir zaman qanımı içdin zəli tək,
    İndi göz yaşımı iç şərab kimi.


    48
    Sən bütpərəst kimi qalmısan hələ,
    Sitayiş edirsən, torpağa, gilə.
    Kimisə özünə Allah sanırsan,
    Mənimsə Allahım Allahdır elə.










    49
    Dosta-dost, düşmənə qənimdi dünya,
    Sevincim, həm də ki, qəmimdi dünya.
    Əgər zəifsənsə sən dünyanınsan,
    Əgər güclüsənsə, sənindi dünya.


    50
    Nanəcibin sözü nədir, özü nə,
    Qəbul edər hər nə desən üzünə.
    Qadan alım, istedada arxa dur,
    İstedadsız yol tapacaq özünə.


    51
    Daha öz sözümdən su içmir gözüm,
    Daha dizlərimdə qalmayıb dözüm.
    Daim savaşdayam özüm-özümlə,
    Qalib də özüməm, məğlub da özüm.











    52
    Nə tale hökmü var, nə vaxt qanunu,
    Çoxları dərk etmək istəmir bunu.
    Əslində nə son var, nə də ki, əzəl,
    Sonun əzəli var, əzəlin sonu.


    53
    Gözündə çaxnaşan şimşəyə qurban,
    Sinəndə alışan ürəyə qurban.
    Desəm ki, qibləsən, haqqım var buna,
    Belə Mədinəyə, Məkkəyə qurban.


    54
    Hər oda, atəşə qalanan mənəm,
    Şam kimi başına dolanan mənəm,
    Bir gözüm Arazdı, bir gözüm Kürdü,
    Dərya tək durulan, bulanan mənəm.











    55
    Mənim yaşadığım ada sənindir,
    Orada qurduğum oda sənindir.
    Söylə, candan əziz dünyada nə var?
    Mənim bir canım var, o da sənindir.


    56
    Həm yanar atəşəm, həm də suyam mən,
    Hər nəyəm, hər kəsəm, elə buyam mən.
    Dünyanı məhbəsdən azad emişəm,
    Fəqət öz eşqimin məhbusuyam mən.


    57
    Bu, sənsən: çadralı, üzü duvaqlı.
    Əzəldən beləsən sirli-soraqlı.
    Dünyanın qapısı üzümə açıq,
    Qəlbinin qapısı üzümə bağlı.











    58
    Demədim, gəl qurtar zülmdən məni,
    Dedim, yaralama könlümdən məni,
    İndi tanımırsan məni odumdan,
    Ölsəm tanıyarsan külümdən məni.


    59
    Hər gün neçə dəfə kefimi pozur,
    Mənim hər sözümü min yerə yozur.
    Diliylə söyləyir: “Nifrət edirəm”,
    Amma SMS-lə “Sevirəm”-yazır.


    60
    Mən qana susayan əllər görmüşəm,
    Tikandan gizlənən güllər görmüşəm.
    Deyirsən meşənin şahıdı fildir,
    Tülküyə baş əyən fillər görmüşəm.











    61
    Bəzən dostlar mənə qənim kəsildi,
    Düşmənsə gözümün yaşını sildi.
    Nə mən dərk elədim gidi dünyanı,
    Nə də dünya məni dərk edə bildi.


    62
    Olsam da dünyanın mən harasında,
    Durmuşam dərdimin ön sırasında.
    Ürəyim ağlıma buxov olubdur,
    Qalmışam od ilə su arasında.


    63
    Yalan başa keçib- həqiqət budur,
    Qara ağa dönüb, rəzalət budur.
    Sənə gülürlərsə, incimə bundan,
    Sənə ağlasalar-fəlakət budur.












    64
    Mənim sözlərimi saxla yadında:
    Dünya doğmasıdır, hətta, yadın da.
    Dünyaya xahişlə gəlməmişik ki,
    Xahiş ilə gedək bu dünyadan da.


    65
    Səni sevməyən bir, sevən yüz olar,
    Sevməyən ürəklər duyğusuz olar.
    Dünyanın ölçüsü bizik, əzizim,
    Əgər biz düz olsaq, dünya düz olar.


    66
    Bəli, hər adamın bir əmması var,
    Hər kəsin öz hüsnü, öz siması var.
    Demə ki, bizimdir bu yer, bu səma,
    İnsanın öz yeri, öz səması var.











    67
    Mən sənsiz nəyəm ki? Ruhsuz bir bədən,
    Məndə mən qalmayıb sən gedən gündən.
    Daha yaşamağa ümid qalmayıb,
    Firuzu sağ ikən sənsən dəfn edən.


    68
    Burda hər şey mənə sirdir, yasaqdır,
    Burda yaxınlar da mənə uzaqdır.
    Gedək, baş götürüb gedək bu yerdən,
    Burda at oynadır şeytan nə vaxtdır.


    69
    Yox, yox, bu dünyadan nə bac almışam,
    Nə kama yetmişəm, nə ucalmışam.
    Dərdim dərd əlindən baş alıb gedib,
    İndi dərdimə də möhtac olmuşam.











    70
    Biz yola çıxmışıq, əlin əlimdə,
    Əksin gözlərimdə, adın dilimdə.
    Ayıra bilmədi bu həyat bizi,
    Demək, ayırammaz bizi ölüm də.


    71
    Azadlıq, azadlıq... Taleyə bir bax,
    Azadıq... Az qala quş kimi uçaq.
    Biz azad deyilik yaşamaq üçün,
    Ölmək, öldürməkçün azadıq ancaq.


    72
    Deyirsən: ölən ruh, yoxsa bədəndi?
    Deyirəm: ruh ilə bədən ki, təndi.
    Deyirsən: qəribəm bu vətəndə mən.
    Deyirəm: ürəyim sənə Vətəndi.











    73
    Məni arayırsan olsam hayanda,
    Sənsən mənə yanan, məni duyan da.
    İslat üz-gözümü göz yaşlarınla,
    Topraq cana gəlir göy ağlayanda.


    74
    Üzüm bircə kərə gülməyib hələ,
    Kimsə göz yaşımı silməyib hələ.
    Deyirsən ki, ömür arxada qaldı,
    Yox, Firuzun vaxtı gəlməyib hələ.


    75
    Dərin bildiklərim dayazmış, dayaz,
    Azım çox olmadı, çoxum oldu az,
    Mənə bu dünyada məzar gəzmə sən,
    Öləndə qəbrimi ürəyində qaz.











    76
    Keçirmə kamana sən oxu yandan,
    Dostun ürəyini sən oxu yandan.
    Hər yazandan Firuz Mustafa olmaz,
    Molla Pənah olmaz hər oxuyandan.


    77
    Alimsə də ortada bir dənə əsəri yox,
    Cümləsinin tutumu, sözünün kəsəri yox.
    O, anket dolduranda cinsini “kişi” yazır,
    Di gəl ki, kişilikdən zərrəcə əsəri yox.


    78
    Ağrıdır, əzabdır, dözümdü ömrüm,
    Qəliz tapmacadır, yozumdur ömrüm.
    Desələr qısadır, mən inanmaram,
    Dünyanın ömründən uzundur ömrüm











    79
    Niyə qorunursan yaddan,doğmadan?
    Nə üçün içində sevinc də təkdir?
    Omür şəxsi əmlak deyil, ay adam,
    Onü başqasıyla bölmək gərəkdir.


    80
    Yağışın altında sən ağlayırsan,
    Nərgiztək əyilib çiynimə başın.
    Amma bilməyirəm ovcuma yağan
    Yağışdır, yoxsa ki, sənin göz yaşın?


    81
    Yürüyür üstümə dərd qalaq-qalaq,
    Sən gedən yollarda gözüm qalıbdır.
    Təkcə bu dalanda, bu cığırda yox,
    Elə sinəmdə də izin qalıbdır.











    82
    Harda başa çatır könlümün səddi?
    Sən açılan səhər, mənsə-gecəyəm.
    Mən səni qəlbimlə fəth edəmmədim,
    Mən səni ağlımla kəşf edəcəyəm.


    83
    İsti yay. Günorta. Dəniz sahili.
    Qumların üstündə qəzet-süfrəmiz.
    Dənizə baş vurub su pəriləri,
    Oturub onları gözləyirik biz.


    84
    Zaman intəhasız, ömürsə qısa,
    Vaxt keçir içimdən bir külək kimi.
    Qarğa tək üç yüz il yaşamaqdansa,
    Üç həftə bəsimdir-kəpənək kimi.











    85
    Qadın zəif olur sevəndə, inan,
    Çəkilir qəlbinin gücü, qüvvəti.
    Qadın güclü olur sevilən zaman,
    Heç kəsdən, heç nədən çəkinmir qəti.


    86
    Duyğum-sopsoyuqdur, hissim-boyatdır,
    Günəşdən gizlənən quzey olmuşam.
    Hər anım bir yeni eksponatdır,
    Sənin həsrətinə muzey olmuşam.


    87
    Şaxta. Külək əsir. Alaqaranlıq.
    Bilirəm bir azdan qopacaq tufan.
    Mən səni düşündüm, səni bir anlıq,
    Ayrılıq havası gəlir havadan.











    88
    Ulduzlar gecənin qoynunda çimir,
    Nə göyə yaxınam, nə də ki, yerə.
    Metroda şütüyən bir qatar kimi
    Qaranlıq tuneldən çıxa bilmirəm.


    89
    Bu ərlə atvadın təqsiri nədir?
    Nə üçün bəs onlar yola getmirlər?
    Qadın “Qaraskopda” “Sir” bürcündəndir,
    “Oğlaq” bürcündəndir amma yazıq ər.


    90
    Bu yollar aparır bizi çətinə,
    Bu yoldan dönməksə daha çətindir.
    “Birləşmək” elmini öyrətdin mənə,
    “Ayrılmaq” elmini gəl öyrət indi.










    91
    Gəlsə də üstümə dərd qatar-qatar,
    Bədbinlik ruhuma sarışan deyil.
    Bax mənim bu sevən ürəyim ki, var,
    Heç vaxt qocalıqla barışan deyil.


    92
    Əgər nifrət etsən birisinə sən,
    Yaxşısını pis tək atarsan çölə.
    Əgər birisini sevsən ürəkdən,
    Yaxşı görəcəksən pisini belə.


    93
    Ağrılar köksümə boşalır, dolur,
    Acıdı, şirindi bu ömür həbim.
    Hərənin bir cürə hobbisi olur,
    Elə bu ömürdü mənim də hobbim.











    94
    Qışın şaxtasında dondum büsbütün,
    Elə saralmışam, elə solmuşam.
    Gülləri oxşamaq, qoxlamaq üçün
    Mən gələn bahara bilet almışam.


    95
    Bütün yalanların dev limanları
    Cırtdan yalanlara açırlar qucaq.
    Bu qara dünyanın ağ yalanları
    Görəsən nə zaman qara olacaq?


    96
    O, öz aləmində insandır guya,
    Di gəl ki, heç kəsi saya salmayır.
    Hamı adam kimi gəlir dünyaya,
    Amma hamı dönüb adam olmayır.












    97
    Danışır hamıyla diplomatsayaq,
    Xəbislik biçilib onun boyuna.
    O, qazdan ayıqdır, ördəkdən sayıq,
    Tülkü məsləhətə gələr yanına.


    98
    Bizi ayrı saldı bu yollar, izlər,
    Gözlərim həsrətin suyunu içib.
    Elə uzağıq ki, bir-birimizdən,
    Bizim aramızdan sərhədlər keçir.


    99
    Birdi qonşuların hər heçi-köçü,
    Qardaşdan da əziz olmuşdu onlar.
    Sağkən, o dünyada qonşu olmaqçün
    Qoşa qəbir yeri almışdı onlar.












    100
    Müdriki igidlə qarışdırma sən,
    Çox vaxt biri olmur biri olanda.
    Bir anda qəhrəman ola bilərsən,
    Müdrik olammazsan amma bir anda.

    101
    Şöhrətdi, sərvətdi dini- imanı,
    Nadandı, yaltaqdı, lap dayazdı o.
    Oxucum, bağışla məni, sən canın,
    Elə bil yeriyən unitazdı o.


    102
    Heç zaman oynama odla-közlə sən,
    Nahaqqa baş əymə, haqqı səslə sən.
    Bir şey eləyəndən heç şey gözləmə,
    Heç şey etməyəndən hər şey gözlə sən.











    103
    Ərköyün böyüyən, şan-şöhrət sevən,
    Axırda şişərək tirana dönür.
    Əzilən, döyülən, daim söyülən
    Bir dilsiz-ağızsız heyvana dönür.


    104
    Olsun ki, biriylə bir damın altda
    Bir əsr bir ömür çürüdəsən sən;
    Fəqət bilməyəsən sən bu həyatda
    Kiminçün yaşayıb ömür sürürsən.


    105
    Səni işıq kimi gəzir gözlərim,
    Biz ki, bir olmuşuq gözlə qaş kimi.
    Mən səni günəşli yaz tək gözlədim,
    Sənsə qəfil gəldin qarlı qış kimi.











    106
    Nə içmək hünərdir, nə də içməmək,
    Onun öz yeri var, bunun öz yeri.
    Ədalət naminə ayırmaq gərək,
    İçə bilməyəndən içməyənləri.


    107
    Əgər fürsət düşsə qan içər alçaq,
    Di gəl boğazından bir damla keçmir,
    Mən şərabı təbliğ etmirəm, ancaq
    Şərab içməyəndən gözüm su içmir.


    108
    Bəmbəyaz gündüzüm dönüb gecəyə,
    Nəyisə soruşmaq nəyimə gərək.
    Sənə qovuşmaqçün mən gələcəyə,
    Sən isə keçmişə dönəsən gərək.











    109
    Məni öldürəcək bu dərd, bu sitəm,
    Gərilmiş bir yayın iti oxyam.
    Ünvanı səhv düşən məktub kimiyəm-
    Nə açıb baxan var, nə də oxuyan.


    110
    Tanrı birisinə gözəllik verir,
    Başqa birisinə ağıl, düşüncə.
    İnsana bunlardan hansı gərəkdir?
    Heç biri. Yetər ki, bəxt olsun məncə.


    111
    Gözəl, gözəlliyin gəlməsin gözə,
    Gözəllik önündə baş əyir hər kəs.
    Özünə “gözələm” söyləyən gözəl
    Heç vaxt gözəlliyi dərk edə bilməz.











    112
    Həsrətin köksümdə yenə yurd salıb,
    Gecəylə gündüzüm yenə cəngdədir.
    Mənim gələcəyim keçmişdə qalıb,
    Səninsə keçmişin gələcəkdədir.


    113
    Qiymətini bilək hər ötən anın,
    Xoşbəxtlik göyərsin qoy içimizdən.
    Ölümlə dil tapmaq asandır, canım,
    Çalış ki, həyatla dil tapasan sən.


    114
    Birisi qız gəzir xeyirdə-şərdə,
    Biri oğlan seçir götür-qoy edib...
    Ən gözəl qızların hamısı ərdə,
    Ən yaxşı oğlanlar çoxdan evlənib.










    115
    Fikirdən dolayı iki qrup var,
    Bölgü aparanda olma məkrli.
    Bir qrup: fikirdən azad olanlar,
    Başqa bir qrupsa: azadfikirli.


    116
    Keçir üstümüzdən acı ruzigar,
    Hərəmiz axtarır bir isti bucaq.
    Hər çağın öz Leyli, öz Məcnunu var,
    Hər zaman Füzuli yetişmir ancaq.


    117
    Bütün vəzifələr, tutulan postlar
    Bir liftdir; o, qalxır və enir müdam.
    Qalxanda adamı tanıyır dostlar,
    Enəndə dostları tanıyır adam.












    118
    Deyirsən: ”Dünyada Allahdan qeyri
    Heç kəsdən qorxmuram... Güclüdür Allah”.
    Mən isə deyirəm: “Allahdan başqa
    Hamıdan qorxuram... Qorxuram, Vallah”.


    119
    Xəyal körpü salır Günəşə, Aya,
    Birisi yananda, birisi sönür.
    İnsan dərdləriylə gəlir dünyaya,
    Hərə öz dərdinin peykinə dönür.


    120
    Sevgi aləminin iki qütbü var,
    Bir yanda Otello, bir yanda Yaqo.
    “Ağlı-qaralıdır” bütün adamlar,
    Birində “ero” çox, birində “eqo”.











    121
    “Ötən gün qayıtmaz...”-deyib bunları
    Dünəndən, bu gündən edirsən giley.
    Heç vaxt sevməsə də tarix təkrarı,
    Hər şey təkrar olur tarixdə, hər şey.


    122
    Bu qoca dünyanın öz hikməti var,
    Bitmir mübahisə, savaş, çək-çevir.
    Sevir kişiləri zəif qadınlar,
    Güclü qadınları kişilər sevir.


    123
    Həqiqət bir rəngdə, yalan rəngbərəng,
    Onlar bir-biriylə yola getməyir.
    Həqiqəti daim axtarmaq gərək,
    Amma onu tapmaq... bu, mümkün deyil.












    124
    Yaxşılığım keçib ona yüz dəfə,
    Bir dəfə haqqımda xoş söz deməyib.
    Bircə yol pisliyim keçib hərifə,
    Ardımca yüz dəfə giley eləyib.


    125
    Axmağın dərdini ağıllı çəkir,
    Bəzən ideyalar gəlir üz-üzə.
    Dünən söylənilən ağıllı fikir
    Bu gün çox mənasız görünür bizə.


    126
    Məhəbbət-inamdır, insana inam,
    İnamdan güc alır, boy atır hər kəs.
    Əgər inanmırsa insana insan
    Heç zaman heç kəsi o, sevə bilməz.










    127
    Təpədən dırnağa sirsən büsbütün,
    Sanki bəbəyində çırpınır ürək.
    Səni sətir-sətir anlamq üçün
    Səni kəlmə-kəlmə oxumaq gərək.


    128
    Yaşaya bilmirəm ürək dolusu,
    Bu ömür qoy mənim qənimim olsun.
    Dünyanın nəşəsi gərəyim deyil,
    Dünyanın əzabı qoy mənim olsun.


    129
    Didməsin sinəni nə həsəd, nə kin,
    Mən səni duyuram. Məhəbbət budur.
    Qəlbim tab gətirər bu eşqə. Lakin
    Cibim tab gətirməz. Fəlakət budur.











    130
    Hər qadın qəlbinin öz istəyi var,
    Hərənin öz sirli, sehrli bürcü.
    Məndən inciməsin güclü qadınlar
    Zəif olmaqdadır-qadının gücü.


    131
    Şaxta qılınc kimi keçir içimdən,
    Bu tənha dünyanın mənəm sakini.
    Soyuqdan əsirəm, titrəyirəm mən
    Təqvimin sonuncu vərəqi kimi

    132
    Gedir öz “relsiylə” ömür qatarı,
    Nə tərki-dünyayam, nə əhli-halam.
    Çoxdur əsərimin variantları,
    Özümsə tək nüsxə- orijinalam.












    133
    Adam var nifrətdən alır təsəlli,
    Adam var eşqinə əsir- yesirdir.
    Nifrətin səbəbi hamıya bəlli,
    Sevginin səbəbi hamıya sirdir.


    134
    Daim bir yerdəyik sənlə, əzizim,
    Gözün gözümdədir, əlin əlimdə.
    Ayıra bilmədi bu həyat bizi,
    Demək, ayırammaz bizi ölüm də.


    135
    Daha öz yükümü daşıyammıram,
    Verir öz hökmünü yaş aram-aram.
    Ağılsız milyon il yaşayaram mən,
    Ürəksiz bir gün də yaşayammaram.











    136
    Nə üçün təxirə düşdü bu görüş?
    Gəl əldən verməyək belə fürsəti.
    Bizə nə lazımdır? Bir şirin öpüş,
    Bir də ki, bir fincan vüsal şərbəti.


    137
    Rəzalət rəzili yandırıb yaxar,
    Fəzilət ürəyi, cismi saf eylər.
    Var-dövlət adamı yoldan çıxarar,
    Kasıblıq adamı filosof eylər.


    138
    Şimşəktək başının üstündə çaxdım,
    Köksündə çaxmadım... Neynək, həyatdır.
    Səni başqasıtək sevməyə qorxdum,
    Qorxdum ki, deyərlər plagiatdır.










    139
    İnsan ölüm haqda çox düşünürsə
    Müdrik doğulubdur demək anadan.
    Ölümdən qorxaraq sızlayan kəssə
    Sadəcə... qorxaqdır başdan-binadan.


    140
    Günahsız da mənəm, günahkar da mən,
    Hər kəsin öz bəxti, öz yazısı var.
    Ömür tamaşadır bilmək istəsən,
    Onun da antraktı, pauzası var.


    141
    Heç vaxt etiketdən kənara çıxmır,
    Gedir etiketlə o, toya, hüzrə.
    Düz gedir; kənara, arxaya baxmır,
    Yatır arvadıyla etiket üzrə.











    142
    Özünü günahsız saysa da hamı,
    Günahın içində yaşayırıq biz.
    Ən böyük günahkar öz günahını
    Dərk edə bilməyən insandır, şəksiz.


    143
    “Ürəyə gedən yol mədədən keçir”,-
    Az qala məsələ dönüb bu sözlər.
    Görən bu zay fikir hardan su içib?
    Yoxsa heyvan olmaq istəyir bəşər?


    144
    Yolumuz kəsişir, ayrılır bizim.
    Bu yolda qəlbimiz doludur, boşdur?
    Səninlə bir olmaq xoşdur, əzizim,
    Amma sənsiz olmaq ondan da xoşdur.










    145
    Ürəyim ağlıma qiyam eyləyir:
    Niyə yalanlara oluruq şərik?
    Bəzən hiyləgərə müdrik söyləyir,
    Hərdən ağıllıya dəli deyirik.


    146
    Çox kiçik fikirlər böyük hərflə
    Böyük lövhələrə həkk olur çox vaxt.
    Çox nəhəng fikirlər kiçik şriflə
    Kiçik kitablara yazılır ancaq.


    147
    Bu dünya təzadların ağuşunda boğulur,
    Zamanın gərdişini saxlamaq istəyirəm.
    Birinin ağlamağı məndə gülüş doğurur,
    Birinin gülməyinə ağlamaq istəyirəm.












    148
    Sən qələm çalırsan elədən- belə,
    Amma yazdığının çoxusu “sudur”.
    Nə üçün yazmağın şərt deyil hələ,
    Kim üçün yazırsan, əsas şərt budur.


    149
    Özünə bənzəyir yaltağın iti,
    Özgə qapılarda yallanıb gəzir.
    Kasıbı görəndə saymayır qəti,
    Varlını görəndə durur müntəzir.


    150
    Bəzən təslim olur doğru yalana,
    Natəmiz önündə diz çökür təmiz.
    Qədrini bilmirik bizim olanın,
    Bizim olmayanı axtaririq biz.










    151
    Ayıq fikirlərlə tənha qalanda
    Özünü ittiham eləyir adam.
    Bəzən görürsən ki, sərxoş olanda
    Daha ayıq fikir söyləyir adam.


    152
    Hər saxta təbəssüm saxta bir güldür,
    Hər soyuq ürəksə sönmüş bir ocaq.
    Sənə lazım olan sənin deyildir,
    Sənin sevdiyinsə sənindir ancaq.


    153
    Mənimlə dostluğun bilmirəm sənin
    Haradan başlayıb, harada bitir.
    Onu bilirəm ki, məndə şübhənin,
    Səndəsə inamın pasportu itib.











    154
    Qışa divan tutan səmum yelləri
    Bir bahar şamını söndürə bilməz.
    Od-alov içində bərkiyənləri
    Heç kim çəkic altda sındıra bilməz.


    155
    Gözünün önündə bitər xəyanət,
    Onu nə aranda, nə də dağda gəz.
    Çoxu xəyanəti bağışlar, fəqət
    Xəyanəti heç kəs unuda bilməz.


    156
    -Dünyaya sən təkrar gəlsəydin hərgah,
    Necə yaşayardın bu ömrü, insan?
    -Belə bir imkanım olsaydı, vallah,
    Bu dünyaya qəti gəlməzdim, inan.











    157
    -Söylə, sevdiyinin varmı daş-qaşı?
    Pullumu, gözəlmi? Evsiz deyil ki?
    -Əgər sevgi varsa, bacım, qardaşım,
    Qalanlar mənasız, boş şeydir, bil ki.


    158
    -Sən zülmət deyəndə nə anlayırsan?
    -İnsan ürəyidir ən böyük zülmət.
    -Bəs işıq səninçün nədir, ey insan?
    -İnsan ürəyidir o işıq, əlbət.


    159
    -Ay oğlan, haraya gedirsən belə?
    -Bir gözəl könlümü verib yuxuya.
    -Sən belə tısbağa yerişi ilə
    De, necə çatarsan qaçan ahuya?











    160
    -Fəlakət görmüşəm göz yaşın sanı,
    Niyə ağlayırsan, ay gözəl afət?
    -Ağlayan qadının göz yaşlarını
    Əgər silən yoxsa, budur fəlakət.


    161
    -Əgər bilirsənsə bir söylə neçün
    Balıqqulaqları örtüb qumları?
    -Balıqlar dənizi dinləmək üçün
    Sahilə atıblar qulaqlarını.


    162
    -O xanım nə alır, nə satır, qoçaq?
    Əgər bilirsənsə de, biz də bilək.
    -Vallahi, bir şeyi bilirəm ancaq-
    Can alır, naz satır o gözəl mələk.












    163
    -Qəm-qüssə, dərd-ələm nəsibim deyil,
    Mənimki toy-büsat, küydür- kələkdir.
    -Dərd, qüssə tapılar dünyada, qafil,
    Onu daşımağa ürək gərəkdir.


    164
    -O kişi ölübdür, bilirsənmi sən?
    Dərd-səri nə idi bilinmir ancaq.
    -Onlarda irsidir ölmək, deyəsən,
    Ata-anası da ölübdür bir vaxt.


    165
    -Əsirsən. Havalar soyuyub yəqin,
    Gərək bunun üçün tapaq bir çara.
    -Hava soyuq deyil, əzizim, sənin
    Soyuqluğun çöküb daşa-divara.











    166
    -Mənim saflığıma gəl eyləmə şəkk,
    Özün də incimə, ay canım-gözüm.
    -Sənin atan atdır, anansa eşşək,
    Özünsə qatırsan. Nəyindən küsüm?


    167
    Günəş dünyamıza nur səpən çıraq,
    Səhər açılarmı Günəşsiz? Xeyr.
    Elə buna görə hamıdan qabaq
    Günəşə deyirəm: “Sabahın xeyir!”


    168
    Yaxşı adam olmaq çətindir, bil, sən,
    Yaxşılar dərindir, pislər dayazdır.
    Yaxşılıq eləmək pislik etməkdən
    Çətindir. Onunçün yaxşılar azdır.











    169
    İblisin güzarı düşüb bu yana,
    Düyünə çevirib nə qədər toyu.
    Sənin dodağından zərif gülüşü,
    Mənimsə cismimdən ruhumu soyub.


    170
    Hamı seçə bilir qaradan ağı,
    Hamı igidliyi sevir, şübhəsiz.
    Amma axtarırıq qəhrəmanlığı
    Başqa birisinin timsalında biz.


    171
    Keçmişi düşünüb qüssələnirsən,
    Deyirsən nə yaman tez ötdü həyat.
    Keçmişə nə qədər vurulsan da sən,
    Keçmişlə yaşama, keçmişi yaşat.











    172
    Zil bəmə köklənib, bəm isə zilə.
    Göylərdən gələnlər yerlə sürünür.
    Təkcə alçaqlar yox, nəhənglər belə,
    Bu alçaq dünyada alçaq görünür.


    173
    Günəşin üzünü örtməz çən-duman,
    Nərgiz tora düşməz, bənövşə bəndə,
    Üşüməz şaxtadan, çəkinməz qardan
    İnsan seviləndə, insan sevəndə.


    174
    Yarıb qar-tufanı, boranı, çəni
    Kədərə sən məzar qazsan yaxşıdır.
    Yazma ürəyindən gəlib-keçəni,
    Ağlından gələni yazsan yaxşıdır.











    175
    Heç zaman görüşmür ölümlə həyat,
    Nəsə bir-birindən ehtiyat edir;
    Onlar dost olardı görüşsə. Heyhat,
    Birisi gələndə, o biri gedir.


    176
    Xanımın yaşını sorşur adam,
    Sanki “cavab” yazır o, “anket” üçün.
    Qadından yaşını sormazlar, qadam,
    Sorarlar: “Haçandır sənin ad günün?”


    177
    Xoşbəxtlik quşunun olsaydı huşu
    Bədbəxt qəlblərə də aparardı nur.
    Amma nə edəsən, xoşbəxtlik quşu
    Daim xoşbəxtlərin başına qonur.












    178
    Olmayır zamanın əzəli, sonu,
    Zaman bir ağac ki, saralıb solmur.
    Ən bahalı əmlak zamandır, onu
    Di gəl ki, satışa çıxarmaq olmur.


    179
    Əynini soyunub qoşa yatanlar
    Zövq alır, “kef çəkir” yalnız xülyada.
    Ruhunu soyunub kama çatanlar
    Cənnəti görürlər lap bu dünyada.


    180
    Baharın yerinə sən gəldin qonaq,
    Bahar şəfəqitək könlümə axdın.
    Yamanca gecikdi bu bahar. Ancaq
    Gülüm, sən bahardan vəfalı çıxdın.











    181
    O Günəş çıxacaq, o Ay batacaq,
    Təkrar olunacaq gecə röya da.
    Hər şey təkrarlanır dünyada, ancaq
    Heç vaxt təkrar olmur ömür dünyada.


    182
    Tənhalıq sazaq tək keçir içimdən,
    Solur çiçəklər də tənha qalanda.
    Yox, tənha deyiləm tək olanda mən,
    Mən tənha oluram sənlə olanda.

    183
    “Mən öz ürəyimi vermişəm sənə”-
    O, öz sevdiyinə belə dedi bax.
    Onun dedikləri düz imiş demə,
    Çoxdandır ürəksiz gəzir o axmaq.












    184
    Bir ideal kişi gəzir bir xanım,
    Onun öz istəyi, öz seçimi var.
    İdeal kişilər evlənmir, canım,
    Onlar ömür boyu subay qalırlar.


    185
    Göylərdə yazılır yazılan yazı,
    Sən alın yazıma olmusan vətən.
    Sənin bədəninə sahib başqası,
    Ruhuna sahibsə mənəm əzəldən.

    186
    Deyirsən, “sözümdə yalan yoxdu bil,
    İnan hər sözümə, incimə məndən”.
    Canım, təkcə sənin sözünə deyil,
    O sözdə hər hərfə inanıram mən.












    187
    Bu dünyadan əllərini üzənlər
    O dünyada günahkardır, suçludur.
    Torpaq üstə bu gün rahat gəzənlər
    Torpaq altda yatanlara borcludur.


    188
    Canıntək sevirdin sən bu vətəni,
    Sən onu ürəkdən sevirsən yenə.
    Biz bu gün torpağa tapşırdıq səni,
    Sən vətənə döndün, vətənsə sənə.


    189
    Deyirsən, həqiqət nisbidir, vallah,
    O, birində çoxdur, başqasında az.
    Deyirəm, həqiqət “çoxdursa” hərgah,
    Ortada bir dənə həqiqət olmaz.











    190
    Yalana, riyaya açaraq qucaq,
    Heç vaxt söyləmədin sözün düzünü.
    Hamını aldada bilərsən, ancaq
    Aldada bilməzsən heç vaxt özünü.


    191
    Onu sevirsənmi? Cavab yerinə
    Çırpınır ürəyim üç nida kimi.
    O səni sevirmi? Getmə dərinə,
    Ürəyim döyünür üç nöqtə kimi.


    192
    Töküb göz yaşını sən batma yasa,
    Ağlasan, deməli ağlar gündəsən.
    Kimin arxasınca danışırsansa,
    Demək, o adamdan arxadasan sən.










    193
    Niyə ürək açmır doğmaya, yada?
    Öyrən, o qadının istəyi nədir?
    Əgər səhv edirsə qadın dünyada
    Onun da günahı kişilərdədir.


    194
    Lalə dodaqların şehlidir hələ,
    Onları nə zaman dərsəm yaxşıdır?
    Məni nifrət ilə sevən gözələ
    Qəlbimi verməsəm, versəm yaxşıdır?


    195
    Deyə bilməsə də bunu özümə,
    Qəti xoşu gəlmir dramlarımdam.
    Paxıldır. Elə bil qan əvəzinə
    Çirkab axır onun damarlarından.












    196
    Deyrsən, dünyada hər şey hədərdi,
    Dost da var, düşmən də... Biz isə qonaq...
    Dostlar bu dünyada gəldi-gedərdi,
    Düşmən əbədidir, sən işə bir bax.


    197
    Yazdıqlarım onun döşünə yatmır,
    Həzm edə bilməyir heç mən deyəni.
    Nə yaxşı nadanlar ya qəbul etmir,
    Ya qanmır, ya da ki, bəyənmir məni.


    198
    Saaat da, zaman da bir uydurmadır,
    Min ilin içində bir an yaşayır.
    Zamanın içində yaşamırıq biz,
    Bizim içimizdə zaman yaşayır.










    199
    Hər kəs ayrılsa da uşaqlığından,
    Yaşayır qəlbində bir heyrət, həvəs.
    Heyrət eləmirsə əgər bir insan
    Onda adam deyil, meyitdir o kəs.


    200
    Oğulsan bu naza, bu işvəyə döz...
    Sənin təbəssümün əbədi yazdır.
    Hüsnünə baxmağa azdır iki göz,
    Səni sevmək üçün bir ürək azdır.


    201
    Qoyub bir tərəfə nifrəti, kini
    Özün tək özünlə tənha qalasan.
    Bir füjer günəşi al şərab kimi
    Başına çəkəsən, səxoş olasan.











    202
    Özünə təsəlli verirsən elə:
    “O, əgər sevirsə qayıdar əlbət”.
    Qəlbində son ümid ölməyib hələ,
    Sevirsə getməzdi-bilmirsən fəqət.


    203
    Dünyada bu qədər yalanlar ki var,
    Kimin kimliyini bilməyir heç kim.
    Sıfırda ilişib qalanlar ki var,
    Sıfırdan başlayır işini daim.


    204
    Bir zaman gözəllər gözəli idin,
    Ağlın olmasa da, aşiqin çoxdu.
    Sən ağla-kamala dolubsan indi,
    Di gəl gözəllikdən nişanə yoxdur.












    205
    Onu sevənlərdən biri də sənsən,
    Bununçün təsəlli tapırsan hətta.
    O vaxt deyərəm ki, mən sənə “əhsən”
    Təkcə səni sevsin o kəs həyatda.


    206
    “Ya səni sevirəm, ölümü ya da...
    Sən mənə hər şeysən”-deyirdin bir vaxt.
    İndi hər şeyin var sənin dünyada,
    Orda tək mən yoxam, ey dadi-bidad.


    207
    Yalanla doldurur o, planları,
    Qarşıda nə qədər “layihəsi” var.
    Yalan qucağında məst olanları
    Yalnız yalanlarla ovutmaq olar.











    208
    Nəsr, poeziya, dram, fəlsəfə.
    Bunların hansına qəlbən aşiqəm?
    Sözüm uyğun gəlir bir az Çexova-
    Elm- arvadımdır, sənət- məşuqəm.


    209
    Fikirdən dolayı iki qrup var,
    Bölgü aparanda olma məkrli.
    Bir qrup: fikirdən azad olanlar,
    Başqa bir qrupsa: azadfikirli.


    210
    Həyat agah edib məni bu sirdən,
    Mən də başqasına ərz edəm gərək;
    Axmaq hərəkətdən, pis vərdişlərdən
    İnsan əl çəkibsə... ölübdür demək.










    211
    Biz necə yaxınıq, biz necə uzaq,
    Biz vaxtı seçmirik, vaxt bizi seçir.
    Bizim aramızda sonsuz bir buzlaq,
    Bizim aramızdan... heç su da keçmir.


    212
    Biri vurulubsa sənə ürəkdən,
    Buna sevgi demək olmaz ən azı.
    Özün sevərsənsə başqasını sən
    Bax, əsl məhəbbət budur, qadası.


    213
    Şaxta. Külək əsir. Alaqaranlıq.
    Bilirəm bir azdan qopacaq tufan.
    Mən səni düşündüm, səni bir anlıq,
    Ayrılıq havası gəlir havadan.











    214
    Guya nəsə yazır səhərə kimi...
    Bütün yazdıqları boşdur, cəfəngdir
    Yağmır, guruldayır boş nehrə kimi,
    Zalımın balası əng oğlu əngdir.


    215
    Daim təhqir edir öz arvadını,
    Onun hər işində bir eyib gəzir.
    Başqa kişilərsə həmin qadını
    Sevərək, əmrinə durur müntəzir.


    216
    Qadınsız bir kişi tənha qayıqdır,
    Min bir söz deyilər onun adına.
    Gizli bir almasdır kişisiz qadın,
    Amma o heç kəsin düşməz yadına.











    217
    Getmək istəmirəm çox da dərinə;
    Eyni şey deyildir ağılla bilik.
    Allah ağıl verib bəndələrinə.
    Bəlkə “təlimat” da versin üstəlik?


    218
    Aparır özünü müdriklər təki,
    Bütün məclislərdə o, dil-dil ötür.
    Axmağın yanında müdrik olmur ki,
    Axmağın yanında əbləhlər olur.


    219
    Bu kefcil dünyamız hayana gedir?
    Yalan ədalətə çəkir sədd, qoruq.
    Yadlar səhv edəndə hakimlik edir,
    Doğmalar səhv etsə vəkil oluruq.











    220
    Birisi dinsizdir, biri imansız,
    Birisə bütlərə göstərir həvəs.
    Allahı qəlbində taparsan yalnız,
    Onu başqa yerdə axtarma əbəs.


    221
    O dünya hamıya qismət olası,
    Qismətdən qaçmağın bəyəm yeridir?
    Gəl bir az dərdləşək, adam balası,
    Bu dünya ötəri görüş yeridir.


    222
    Yayından ox kimi çıxıbdır zaman,
    Zamanın hökmünü sən nə bilmisən?
    Hər səhər yuxudan oyanan zaman
    Düşün ki, dünyaya təzə gəlmisən.











    223
    Bu necə şərabdır, necə içkidir,
    Təsiri bir yana, dozası yoxdur.
    O necə adamdır, şəkil çəkdirir,
    Amma düz-əməlli pozası yoxdur.


    224
    Yağışdan-yağmurdan çəkinmirəm mən,
    Çünki öz tufanım, öz boranım var.
    Sən mənim vaxtıma “girə” bilməzsən,
    Öz içimdə “gizli” bir zamanım var.


    225
    Deyirsən: iki yol doğulaydım kaş..
    Deyirəm: “bu, sənin nəyinə gərək?
    Əgər iki ömrün olsaydı, qardaş,
    Onda iki dəfə öləydin gərək”.











    226
    Günəş dünyamıza nur səpən çıraq,
    Səhər açılarmı Günəşsiz? Xeyr.
    Elə buna görə hamıdan qabaq
    Günəşə deyirəm: “Sabahın xeyir!”


    227
    Oxucum, bir oxdur əlimdə qələm,
    Bilmirəm tuşlanıb oxum hayana.
    Məni oxuyana “sağ ol”-deyirəm,
    “Çox sağ ol”-deyirəm oxumayana.


    228
    Sən yaman gülürsən, gül, nə olar ki,
    Gülüşün heç kəsə ziyanı yoxdur.
    Naşı rəssam çəkib üzünü sanki,
    O üzdə gülüşün dizaynı yoxdur.










    229
    Heç kəs doğulmayır qul sifətiylə,
    İçi azad olan qul sayılmayır.
    Hər kəs yaşayırsa qul xislətiylə
    Ona ağa tapmaq çətin olmayır.


    230
    Bax bu Femidamız, bu da tərəzi,
    Bəs hanı ədalət, bəs hanı nizam?
    Femida xanımın bağlıdır gözü,
    Bəlkə buna görə pozulub mizan?..


    231
    Saxtadır dişləri, kipriyi, qaşı,
    Gülüşü, rəğbəti, söhbəti saxta.
    Saxta fikirlərlə doludur başı,
    O, saxta yuxular görür həyatda.












    232
    Bir az yekəxana, bir az “diplomat”,
    Üzü çox sürtülmüş pul tək əzikdir.
    Geyimi-kecimi ekstravaqant,
    Amma düşüncəsi metafizikdir.


    233
    Məni tərk etməyib o eşq, o həvəs,
    Ruhuma çox yaddır infilyasiya.
    Heç zərrə qədər də toxuna bilməz
    Bizim sevgimizə devalvasiya.


    234
    Xatirələr üstdə qar yığın-yığn,
    Könlüm bu soyuqdan sanki çəkib nəm.
    Heç vaxt olmadığın və görmədiyin
    Yerlərdən qayıdıb gəldim yenə mən...










    235
    Bizim hər anımız sirdi, sualdı,
    Sən yaşıl baharsan, mən bəyaz qışam.
    Səninlə görüşü təxirə saldım,
    Özümü görməkçün çox darıxmışam.


    236
    İşə bax, bu axşam saat altıda
    Xoşbəxtlik arxamca evə gəlibmiş.
    Mən o vaxt qalmışam qarın altında-
    Bir yanımda aptek, bir tərəfdə qış...


    237
    O uca pillədən bir aşağı düş,
    Sən onu sevmisən, bəxt onu seçib.
    Sənin ürəyindən qaynar bir öpüş,
    Onun ürəyindən qaynar sup keçir.











    238
    Dünyanın dərdini daşıyanları
    Bu dünyada dərd-sər qazanan gördüm.
    Ağac kölgəsində üşüyənləri
    Adam kölgəsimdə qızınan gördüm.


    239
    Oğru doğru olub, doğrusa oğru,
    Kəsibdir yolumu bir naqqal çənə.
    Zəmanə oğludur zalımın oğlu,
    Qışın ortasında qar satır mənə.


    240
    -Bir damla şərab süz. - Şərab nə gəzir?
    -Bir damla ömür süz. - Bu, mənlik deyil.
    -Bir damla ölüm süz. – Hazıram, hazır,
    Bu mühüm işlərə mən baxıram, bil.












    241
    -Gərək görməyəydi bu dövrü gözüm:
    Hər yanda nadanlıq, alçaqlıq, yalan.
    -Bəs kimdir günahkar? Əlbəttə, özün,-
    Nə üçün bu yaşa gəlib çatmısan?


    242
    -Ay insan, əcələm, gedək mənimlə,
    Sən daha ömrünü vurmusan başa.
    -Ay əcəl, nə ölüm, gəl məni dinlə,
    Hələ bu dünyaya göz açmamışam.


    243
    Oturub durana vermirsən fürsət,
    Bilmirsən deyilən hər söz silahdır.
    Mollanın sözünü kəsmək qəbahət,
    Şairin sözünü kəsmək günahdır.











    244
    Dünyadan üzmüşəm daha əlimi,
    Nə kömək gəzirəm, nə də ki yardım.
    Kənardan görsəydim öz ölümümü,
    Bilirsən nə qədər xoşbəxt olardım?


    245
    Sən yoxdun. Yoxluqdan gəlmisən, əlbət.
    Yox olan var ola bilərmi denən?
    Yox oldun. Bununçün qəmə nə hacət?
    Yoxluqdan yoxluğa qayıtdın yenə.


    246
    Korlar da dünyanı görə bilərlər-
    Bunünçün lazımdır Hömeri görək.
    Karlar da səsləri eşidə bilər-
    Bethoven olasan bunuçün gərək.










    247
    Bu necə şərabdır, necə içkidir,
    Təsiri bir yana, dozası yoxdur.
    O necə adamdır, şəkil çəkdirir,
    Amma düz-əməlli pozası yoxdur.


    248
    Bir qatarda mənəm, o birində sən,
    Bu da bəxtimizə yazılan yazı.
    “Görüş vağzalımız” boylanır gendən,
    Qarşıda “Ayrılıq stansiyası”.


    249
    Dərd yenə özünü mənə yetirdi,
    Köksümdə kök atıb neştər bitirdi.
    Məni bihuş edən üzüm-ləblərin
    Üzüm şərabından daha betərdi.











    250
    Kimdir tənha olan? -Üzü gülməyən,
    Özüylə baş-başa gücsüz qalanlar.
    Bir də ki, fikirdaş tapa bilməyən
    Despotlar dünyada tənha olurlar.


    251
    Elə əzəl gündən gəlməyir saya
    Suallar önündə susan cavablar.
    Görəsən nədəndir yaxşının pisə,
    Qananın qanmaza daim borcu var?


    252
    Xəyal yaza çapır, illərsə qışa,
    Arzular sonsuzdur, amma macal az.
    Gənclik qocalıqla girib savaşa,
    Qocalan cismimdir, ruhum qocalmaz.












    253
    Udduğum zərbələr gəlməz hesaba,
    Xeyrin “gəlirini” indi Şər sayır.
    Mənim ürəyimi soyan qəssaba
    Şeytanlar cənnətdə yer hazırlayır.


    254
    Qar. Ləpir. Qasırğa. Şaxta. Boran. Çay.
    Teleqraf telləri. Qara qarğalar.
    Yenə qərib-qərib bizə baxır Ay.
    Yenə də sahili yuyur dalğalar.


    255
    Dar ayaqda dərdlərimə sığındım,
    Daha dərd də məndən qaçır uzağa.
    İçimdəki uçurudan yıxıldım,
    Yer tapmadım ayağımı basmağa.











    256
    Bu eşq mehrabına kimlər baş çəkib?-
    Füzuli, Şekspir, Mopassan, Puşkin...
    Onun qarşısında kimlər diz çöküb?
    Kimlər səfasını görüb bu eşqin?


    257
    Sənin baş əydiyin qanunlar ki var-
    Dayanıb qarşımda sal divar kimi.
    Könlümdə qış ilə vuruşur bahar,
    Əhvalım qarışıb havalar kimi...


    258
    Bataqlığa yıxılarsa bir ulaq,
    Öz səhvini görən qanar, ya qanmaz?
    Hər gün yalan eşidərsə bir qulaq,
    Doğru sözə inanar, ya inanmaz?











    259
    Ömrün mənası nə? İki vur iki.
    Di gəl bu mənanı qanmayır nadan.
    Başı gora əsən adamlar var ki,
    Gözləri doymayır dünya malından.


    260
    Ömrün qapısını çırpıb çıxasan,
    Qapı da qayıdıb alnına dəyə.
    Gəldiyin o yola dönüb baxasan,
    Görəsən, yol yoxdur daha geriyə...


    261
    Nə keçmiş parlaqdır, nə də gələcək,
    Dünyaya nəzər sal ağlın gözüylə.
    Vallahi, elə bir zaman gələcək,
    Allah tək qalacaq özü özüylə.











    262
    Sanki itiribdir olan ağlını,
    Bəşər bu minvalla haraya gedir?-
    Bəzən minillərlə yaratdığını
    İnsan bircə anda tarımar edir.


    263
    Hər kəsin içində gizli hücrəsi,
    Hamı o “hücrədən” baxar dünyaya.
    Dünya özü boyda bəxt pəncərəsi,
    Gəl o pəncərədən əl edək Aya.


    264
    Hər kəs özü boyda bir planetdir,
    Hər ömrün önündə gəlin baş əyək.
    İnsanı sevməyin özü sənətdir,
    Gəlin bu sənətdən üz döndərməyək.











    265
    Ömürdən nə qədər adamlar keçir,
    Biri doğma olur, biri yad olur.
    Hərə bir sahədə aqil, bilici
    Hərə bir sahədə bisavad olur.


    266
    Bəs nədir gözəllik? Bir cavab yoxdur.
    Gözəli görməmək ən böyük günah.
    Gözəl var hamıdan çirkin, eybəcər,
    Çirkin var hamıdan gözəldir, vallah.


    267
    Xoşbəxt olmaq üçün nə lazımdı bəs?
    Suallar sular tək boşalır, dolur.
    Hamının gözündə xoşbəxt olan kəs
    Bəzən bədbəxtlərin bədbəxti olur.











    268
    Şər qaranı sevir, xeyirsə ağı,
    Birində zülmət var, birində şəfqət.
    Yüz il görmək olmur xeyirxahlığı,
    Bir anda görünür alçaqlı fəqət.


    269
    Tən ruhda dincəlir, ruhsa bədəndə,
    Qoşa addımlayır savaşla barış.
    Mən səndə itmişəm, sən isə məndə,
    Mən uçan buludam, sən yağan yağış.


    270
    Baharda açılıb, qışda soluruq,
    Dünya gah yad olur, gah doğma-əziz.
    Sevəndə həmişə xoşbəxt oluruq,
    Bəs xoşbəxt olanda sevirikmi biz?











    270
    Özü də, sözü də çox əcaibdir,
    Yalana-doğriya gözünü yumur.
    Ömrünü pul kimi xərcləyibdir,
    İndi taleyindən kredit umur.


    271
    Dil bir ana kimi hamını qucar,
    Dili bol olanın gözü də toxdur.
    Dil də torpaq qədər müqəddəs, uca,
    Xalqın dili yoxsa özü də yoxdur.


    272
    Nə gözəl səslənir “yaxşılıq” sözü,
    Şimşək kimi çaxır, çay kimi axır.
    Elə Günəşdir ki, yaxşılıq özü
    Dünyaya insanın qəlbindən baxır.











    273
    Bu qocaman dünya daim təzədir,
    Çəməni bozarmır, çiçəyi solmur.
    Əlbəttə sevilmək, sevmək gözəldir,
    Amma nifrətsiz də keçinmək olmur.


    274
    Bəli, səninkidir bu yeriş-duruş:
    Təkəbbür, lovğalıq yağır üzündən.
    Arabir vaxt tapıb özündən soruş:
    “Kim üçün, nə üçün yaşayıram məm?”


    275
    Dostları qorumaq, sevmək gərəkdir,
    Qorumaq lazımdır, böhtandan, şərdən.
    Dostluq-iki lülə, iki tüfəngdir,
    Amma bir-birinə tuşlanır bəzən.











    276
    İki rəng üstündə köklənib dünya:
    Bir tərəfdə gündüz, bir yanda gecə.
    Hər ömrün əzəli-bir komediya,
    Hər ömrün sonluğu-müdhiş faciə.


    277
    Hər ömür əslində kitab kimidir,
    Biri oxunaqlı, biri maraqsız.
    Kitab var adam tək, canlı, dipdiri,
    Kitab var boş cilddir-içi varaqsız.


    278
    Neqativ-pozitiv. Bəyaz və qara.
    Hansı düşərlidir-hardan biləsən.
    Neqativ-pozitiv. Buna nə çara-
    Neqativdə daha pozitivsən sən.











    279
    Xeyiri öldürüb, şəri səsləyir,
    Başdan-ayağacan qapqara çamur.
    Az qala hamıya nifrət bəsləyir,
    Az qala hamıdan məhəbbət umur.


    280
    Bir damın altında yaşasalar da,
    Onlar bir-birinə olmadı kömək.
    Biri suya qaçdı, o biri oda,
    Birində baş yoxdur, birində ürək.


    281
    O, xoşbəxtlik üçün gəlib dünyaya,
    Üzünü-gözünü gülüş bəzəyir.
    Onun dodağında ən gözəl boya
    Gülüşdür, o gülüş gülə bənzəyir.











    282
    Adam var dilinə yaddır həqiqət,
    Bəlkə xoşbəxt odur yalanlarıyla.
    Hərdən düşünürəm: “hanı ədalət”-
    Dünya qürur duyur yalanlarıyla.


    283
    Yaddaşım sualtı qayıq kimidir-
    Gah dayazda üzür, gah da dərində.
    Olmazlar olanı ittiham edir-
    Azıram xatirə labrintlərində.


    284
    Tez-tez soruşurlar: “De, nəmənədir,
    Nədən ibarətdir ömrün mənası?”
    Heç soruşan yoxdur: “De görək nədir
    ölümün mənası, adam balası?”











    285
    Mən sənsiz nəyəm ki? Bir dərd heykəli.
    Sənsiz bu dünya da mənimçün hədər.
    Mənim ürəyimə çökən niskili
    Sənin təbəssümün yox edə bilər.


    285
    Görünür bu da bir alın yazısı,
    Ya da ki, sınaqdır indi bizimçün.
    Mən səni tar kimi bağrıma basıb
    Orda öz havamı çalacam bir gün.


    286
    Dostları, dostluğu qorumaq çətin,
    Dostun fəziləti, qüdrəti çoxdur.
    Dost nədir? “Güzgüdə” əksindir sənin-
    O “güzgü” sınıbsa, dostun da yoxdur.











    287
    Deyirlər, köhnə dost köhnə şərab tək
    Daha əziz olur, əvəzsiz olur.
    Dost nədir? Bir canda iki qəlb-ürək,
    Orda “mən” “sən” olur, “biz”sə “siz” olur.


    288
    Ey insan, gözünü yaxşı-yaxşı sil,
    Ətrafı diqqətlə seyr elə müdam.
    Təkcə insanların içində deyil,
    İnsansız yerdə də insan ol, adam.


    289
    Çoxu düşünür ki, dünyada ancaq
    Bir şirin, bir dadlı busədir sevgi.
    Xeyr, təkcə bayram, təkcə sevinc yox,
    Həm də özü boyda qüssədi sevgi.











    290
    Daim qara olub sənin niyyətin.
    Axmaq işlərindən heç utanırsan?
    Əzazil adamı güclü, qüdrətli,
    Xeyirxah adamı zəif sanırsan.


    291
    Bəlkə də bilmirsən, sən onu bil ki,
    Gözəllik də gül tək açılır, solur.
    Gözəl görünənlər gözəl deyil ki,
    Gözəllik həmişə gizlində olur.


    292
    Sevməzi qəm-qüssə maqnit tək çəkir,
    Sevənsə yer ilə, göylə əlləşir.
    Məhəbbət elə bir möcüzədir ki,
    Sən onu böldükcə o, bütövləşir.











    293
    Gör necə adamlar sarıb dünyanı,
    Biri-abırlıdır, o biri azğın.
    Bəlli səddi olur abır-həyanın,
    Amma səddi olmur həyasızlığın.


    294
    “Sevgi yoxdur”-deyə hürürsən, axmaq,
    Çünki zülmət içrə böyümüsən sən.
    İt də sevənləri sevir işə bax,
    Sevməyəni sevmir- it itliyiynən.


    295
    Gözəlin hüsnünü vəsf eləmək üçün
    Təkcə qələm-kağız bəs edər sənə.
    Gözəlin qəlbini fəth eləmək üçün
    Gərək öz qəlbini verəsən ona.











    296
    Dünyanın gedişi məntiqsiz deyil,
    Canavar yatanda çaqqal oyanır.
    Hər səfeh kişinin arxasında, bil,
    Həmişə bir müdrik qadın dayanır.


    297
    Çox uzaq olsa da adamlıq ona,
    Özünü aparır adamsayağı.
    Qaşları bənzəyir diş şotkasına,
    Çəkmə şotkasına bənzəyir bığı.


    298
    Onunçün eynidir yaxşıyla yaman,
    Nə nifrəti bəlli, nə məhəbbəti.
    Bu adam kiməsə oxşayır yaman,
    Amma öz-özünə oxşamır qəti.











    299
    Baxımsız saraylar olur xaraba,
    Baxılan komadan gül iyi gəlir.
    Üzüm əzildikcə dadlı şəraba,
    Torpaq tapdandıqca yola çevrilir.


    300
    Deyirsən, iki yol doğulaydım kaş...
    Deyirəm, bu, sənin nəyinə gərək?
    Əgər iki ömrün olsaydı, qardaş,
    Onda iki dəfə öləydin gərək...


    301
    Yaxşı adam olmaq çətindir, bil, sən,
    Yaxşılar dərindir, pislər dayazdır.
    Yaxşılıq eləmək pislik etməkdən
    Çətindir. Onunçün yaxşılar azdır.











    302
    Vaxt olur insandan da
    Bezir, usanır hər kəs.
    İnsanı sevmək üçün
    İnsanlardan uzaq gəz.


    303
    Deyirlər ki, görəsən
    Dünya nədən yaranıb.
    Sərçənin dimdiyindən
    Düşən dəndən yaranıb.


    304
    Ya sağla get, ya solla,
    Ya ayıq ol, ya dəm ol.
    Heyvan olmağa nə var,
    Oğulsansa adam ol.











    305
    Canım-gözüm, bir yaxın dur,
    indi səni güldürəcəm.
    Ölüm hamını öldürür,
    mən ölümü öldürəcəm.


    306
    Hər kəsin içində gizli hücrəsi,
    Hamı o “hücrədən” baxar dünyaya.
    Dünya özü boyda bəxt pəncərəsi,
    Gəl o pəncərədən əl edək Aya.


    307
    Yalanla rəzalət doğmaca qardaş,
    Məkrlə hiyləsə bacı olubdur.
    Gəl indi dünyanın işindən baş aç:
    Mikro var, makronun tacı olubdur.











    308
    Bizim həyatımız qısadan qısa,
    Orada qoşadır qış ilə bahar...
    Kədərlənmək üçün yüz səbəb varsa,
    Vallah, sevinməkçün yüz bir səbəb var.


    309
    Əbədi düşməndir gündüzlə gecə,
    Yaxşı ki, Rəbbimiz bizə həyandır.
    Həyatı düşünmək-əsl faciə,
    Həyatı yaşamaq- əsl bayramdır.


    310
    Bataqlığa yıxılarsa bir ulaq,
    Öz səhvini görən qanar, ya qanmaz?
    Hər gün yalan eşidərsə bir qulaq,
    Doğru sözə inanar, ya inanmaz?











    311
    Ata ədalətdən, haqdan dəm vurur,
    Nitq edir düzlükdən, dövlətçilikdən.
    Övladsa ruşvətdən qalalar qurur,
    Onda çürüməzmi dövlət içindən?


    312
    Qırılıb budağım, didilib kolum,
    Əzilmiş, tapdanmış, solmuş güləm mən.
    Ta məndən nə alov, nə də ki, od um,
    Kösövü quruyan soyuq küləm mən.


    313
    Zahirən dostdur onlar, amma tam fərqlidirlər-
    Uzaqdır bir-biindən bu adamlar N qədər.
    Biri çox düznəqulu, o biri tamam göpdur.
    Biri filantropdur, biri mizantropdur.











    314
    Mədhiyyə yazmışdı dünən şənimə,
    Tərifin, qılığın beşi bir qəpik.
    Bu günsə bir "yağlı" həcv yazıb mənə,
    Bakı küləyidir, şair deyil ki...


    315
    Gözüm səni gəzir xeyirdə, şərdə,
    Qaranlığa işıq daşıyan anam.
    Vücudu torpaqda, ruhu göylərdə,
    Əksi daş üstündə yaşayan anam.


    316
    Ömürdən nə qədər adamlar keçir,
    Biri dogma olur, biri yad olur.
    Hərə bir sahədə alim, bilici,
    Hərə bir sahədə bisavad olur.











    317
    Sevgidən doğulub bu yer, bu səma,
    Bu dünya sevgiylə boşalıb, dolub.
    Həyatda çoxunu sevmişəm, amma
    Onlardan tək biri “həyatım” olub.


    318
    Bizi parçaladı düşmən əlləri,
    Təkləndik, sozaldıq... yaman azaldıq.
    Biz qanla suvardıq qərənfilləri,
    Azadlıq, azadlıq, aman azadlıq.

    319
    Bağçada çiçək yox, sarmağıq bitib,
    Tikanlar “bar” verir lap badam kimi.
    Adamlar azalıb, adamlıq itib,
    Nə əcəb qalmısan sən adam kimi?..













    320
    Şəklim daş üstündə qalacaq yenə,
    Yağışlar yusa da ləpirlərimi.
    Sənə həsr edirəm, oxucum, sənə
    “Daş üstə yazılmış sətirlər”imi.

















    “Daş üstə yazılmış sətirlər” kitabı və o kitabın müəllifi haqqında
    MÜƏLLİF SÖZÜ

    Həmişə belə hesab etmişəm ki, yaradıcılıq- intəhasız uçuş meydanıdır. Yalnız o meydanda özümü çox rahat hiss edirəm. Axı orada nə xəbislər var, nə riyakarlar, nə paxıllar. Başqa meydanlar mənə dar gəlir. Yad meydanlarda sıxılıram, nəfəsim təngiyir. Mənim uçuş ekipajim, yəni müraciət etdiyim janrlar, rəngarəngdir. Bəzən bu meydanda tünlük olur, eyni vaxtda bir neçə janrın havasına və havasında uçmalı oluram.
    Bilənlər bilir, elmi və bədii yaradıcılığın müxtəlif sahələrində fəaliyyət göstərirəm. Onlarla kitabım çap olunub, pyeslərim tamaşaya qoyulub. Mənim “uçuş meydançamda” ensiz bir uçuş zolağı da var ki, görünür, həmin bu “zolaq” poeziya üçün ayrılıb.
    Əvvəllər öz müfəssəl fikirlərimi qısa cümlələrlə ifadə etməyi xoşlayırdım. Hətta, həmin duyumları toplayıb kitab şəklində də nəşr etdirmişəm: “Buz üstə yazılmış sətirlər” və “Sklerozlar üçün yaddaş”.
    Sonralar bu düşüncələrin bir qismi poetik dördlüklərə çevrildi.
    Mən hər misraya yaydan çıxan bir ox kimi baxıram.
    Uçuş meydanının üstündə yalnız ox kimi süzən uçaqlar ola bilər.
    Yox, elə düşünməyin ki, mənim hansısa poetik bir eqom var. Heç zaman özümü şair qiyafəsində görmürəm və bu “vəzifəyə” qətiyyən iddialı da deyiləm.
    Mən şeirin, poeziyanın “ətrini”, “havasını” başqa janrların canına hopdurmağı xoşlayıram.
    Heç bilmirəm bu kitabın adı niyə “Daş üstə yazılmış sətirlər” oldu?
    Görəsən, daş üzünömürlüdür, yoxsa buz? Artıq bildiyiniz kimi, indi tanış olacağınız bu fikirlər əvvəllər büz üstə yazılmışdı.
    Hər uçuşun bir enmə zolağı da olur. Axı bütün uçuşların sonunda eniş də olur. Poeziya da mənim “eniş zolaqlarımdan” biridir.
    Belə hesab edirəm ki, bu eniş zolağı üzü işığa baxan həssas oxucu ürəyidir.
    Ürəyinə sağlıq, oxucum.




























    “ONLUQLAR” kitabından





















    I

    1

    Oxucum! Adın nə, soyadın nədir?
    Bilmirəm... Di gəl ki, sözüm sənədir.

    Ünvanın necədir? Neçədir yaşın?
    Kişisən, ya qadın, ay canım-gözüm?
    Bəlkə işin-gücün başından aşır?..
    Bilmirəm... Di gəl ki, sənədir sözüm.

    Sənə bir sirr açım, mənə qulaq as:
    Ağlı olanların baxtı olmayır.
    Əgər vaxtın varsa dərdləşək bir az,
    İşi olmayanın vaxtı olmayır…
















    2

    Mən hələ ölməyə hаzırlаşmırаm,
    Əcəlin əmriylə rаzılаşmırаm.

    Hələ tələsməyin kədərlənməyə,
    Hələ yеtişməyib bu ömrün sоnu.
    Mən ölümqаbаğı üz tutub göyə
    Özüm yаzаcаğаm nеkrоlоqumu.

    Bаşsаğlığı vеrib, özüm özümə
    Fаtihə surəsi охuyаcаğаm.
    Günəşin nurunu təpib gözümə,
    Kipriyimlə kəfən tохuyаcаğаm.
















    3
    Deyesen qocaliq qapini döyür, -
    Postmodernist könlum bele söyleyir.

    Rembrand, Pikasso, Mircavad, Dali,
    Servantes, Axundov, Kant, Hemunquey...
    Ister ağilli ol, isterse deli -
    Heyatin son ucu ölümdur, eheyyy!..

    At kimi çapirsan uzu ölume -
    Ister dilenchi ol, isterse xaqan.
    Bir yüngül epitet gelir dilime:
    Qurd kimi ulayir damarimda qan.

















    4
    Deyirsən: “ Həyatın mənası nədir?
    Hər ömür bir nağıl, bir əfsanədir”.

    Nağılla gəlmişik, bəli, dünyaya,
    Elə həyatı da nağıl etmişik.
    Nağılla yetmişik haya-haraya,
    Deyirəm nə yaxşı ağıl etmişik.

    Nağılsız adamalar dinsiz-imansız,
    Belə adamlara qalmayıb inam...
    Bu həyat necə də qəddar, amansız;
    Həyata inanma, nağıla inan.


















    5
    Sən demə mənim də rəqibim varmış,-
    Həmişə kölgəmi qılınclayırmış.

    Düzü, mən bilmirəm o zalım oğlu
    Nə üçün hədəfə alıbmış məni;
    O, öz aləmində kəsib yolumu
    Hələ kəməndə də salıbmış məni.

    Hətta, arxam ilə deyib-gülürmüş,
    Söyüş də söyürmüş yeri gələndə.
    Yəqin zalım oğlu elə bilirmiş
    Nəhəng istedadam, dahiyəm mən də.

















    6
    Guya ki, “fəth edib” dağı, zirvəni,
    Tez-tez aldadırlar dostlarım məni.

    Mənə dürlü-dürlü yalan satırlar
    Mən də inanıram. Neyləyim axı?
    Yuxuma nə qədər haram qatırlar;
    Bəzən heç qaradan seçmirəm ağı.

    “Hərdən yalanın da xeyri var, bildin?” -
    Mənə belə dedi bir təbib bu gün.
    Onda dostlarıma təşəkkür edim
    Mənə satdıqları yalanlar üçün.
















    7
    Zаmаnın çох zаlım qаnunlаrı vаr:
    Niyə qışdаn əvvəl gəlməyir bаhаr?

    Gör illər ömründən nələr аpаrır:
    Şuх yеriş, qаrа sаç, lаlə yаnаqlаr.
    Bəs nələr gətirir ömrün «qаtаrı»:
    Аğ sаçlаr, qırışlаr, sоlğun dоdаqlаr...

    Hər şеyi özünə dərd еləmə gəl,
    Pаyız çiçəkləri qışа bаş əyir.
    Bu dünyaya mеydаn охuyаn gözəl
    Kişiyə bаş əymir, yаşа bаş əyir.

















    8
    Mən nələr görmüşəm dünyada, nələr, -
    Sən bilsən dərdinin üstə dərd gələr.

    Düşmən qazanmışam, dost itirmişəm,
    İntiqam almışam özüm özümdən.
    Dünyaya özümlə dərd gətirmişəm-
    Dünyadan o dərdlə gedəcəyəm mən.

    Mənim dərdlərimin kökü dərində,
    Budağı buluddan daim nəm çəkir.
    Elə dostları da, düşmənləri də
    Özüm qazanmışam, Allaha şükür!

















    9
    Hər bir şey dəyişir, su kimi axır.
    Demək nə əzəl var, nə də ki, axır.

    Bəlkə də biz qonaq gəlmişik Yerə,
    Zamanın içində zaman yaşayır.
    Sirdir, möcüzədir adicə zərrə,
    Ümmanın içində ümman yaşayır.

    Səbəb tanrıdandır, bunu yaxşı bil,-
    Gərək öz qismətin, öz ruzin olsun.
    Heç kəs bu dünyada əbədi deyil,
    Hər zaman yanında Firuzun olsun.

















    10
    Adamlar hamısı eynidir, eyni -
    Eynidir hamının ürəyi, beyni.

    Bütün adamların qaşı-gözü var,
    Hamı nifrət edir... sevir... aldanır...
    Hərənin bir ağzı, iki gözü var,
    Adamlar hamısı “adam” adlanır.

    Nifrətlə yanaşsan sən adamlara
    İtər ünsiyyətin, ağzının tamı.
    Çalış adamlarda yaxşılıq ara -
    O vaxt görərsən ki, yaxşıdır hamı.

















    11

    Deyirsən: “Hər sözə min bir yozum var,
    Fəqət bu dünyada bir Firuzum var”.

    Sağ ol o sözünçün, o Firuzunçün,
    Çiçəyin, gülünçün var ol, ay gözəl.
    O gülər gözünçün, o ağ üzünçün,
    O sevən könlünçün var ol, ay gözəl.

    Sevib sevilməyən heç vaxt ucalmaz,
    Demə ki, axırdan əzəl gözəldir.
    Gözəllik qocalmaz, gözəl qocalmaz,
    Elə hər bir yaşda gözəl, gözəldir.
















    12

    Biri hisrlənəndə sənə neyləyir?
    Adətən: “Kişi ol!” “Kişi ol!” - deyir.

    Kişilik - cins deyil, atam-qardaşım,
    Bu gün kişilikdən danışır hamı.
    Deyirsən: “Az aşım- ağrımaz başım”.
    Qorxaqdan, yaltaqdan kişi olarmı?

    Kişi ol! Kişilər çökərmi məgər?!.
    Məzlum məmləkətin kişisi olmaz.
    Qadın var, vallah, min kişiyə dəyər,
    Aslanın erkəyi-dişisi olmaz.

















    13

    Dеyirəm bir аzcа imkаnın оlа,
    Bаşını götürüb çıхаsаn yоlа.

    Bu bəd əməlləri, sахtа üzləri,
    Şişmаn qаrınlаrı görməmək üçün
    Zülmət gеcələri, bоz gündüzləri
    Dəf еdib, göylərə uçаsаn bir gün.

    Yеrin оrbitindən çıхıb, sоnrа dа
    Rаhаt yеr sеçəsən göydə özünə.
    Kеfin lаp kök оlа, həttа, аrаdа
    Оrdаn tüpürəsən bu yеr üzünə.
















    14

    Bir səhər yuхudаn qаlхıb görəsən
    Аrtıq аyrılıbdır ruhun bədəndən;

    Qərib ruh uzаqdаn bахır bədənə,
    Bахır dаş-аğаcа, yеrə, səmаyа.
    Qərib ruh özünü sаlıb çətinə;
    Hаrаyа üz tutsun, indi hаrаyа?

    Bütün kаinаtdа kəsib səs-səmir;
    Tənhа ruh hаrаyа gеdəcək görən?
    Ruh indi bədənə dönmək istəmir,
    Оnu dаr köynək tək sıхır bu bədən.














    15

    Günlərin bir günü bахıb görəsən
    Bürüyüb ətrаfı qаtı dumаn, çən.

    Sоnrа bu çisəyi, dumаnı , çəni
    Bir işıq хəncəri yаrа nаqəfil,
    İllərcə tоrpаğа çökən bədəni
    Yеrindən tərpədə surlа İsrаfil.

    Tоrpаqdаn yаvаşcа аyrılаn bədən,
    Ruhlаrın içində tаpа ruhunu.
    Sən öz vаrlığındа hiss еliyəsən.
    Ruh ilə bədənin qоvuşduğunu.
















    16

    O qara zurnada bir şən hava çal,
    Qoy getsin könlümdən bu dərd, bu məlal.

    Qoy dağlar köksümdə versin baş-başa,
    Mənsə zirvələrin əlini sıxım.
    Zurna sədasıyla girib savaşa
    Düşmənin başında şimşək tək çaxım.

    Bu dünya çəkəmməz mənim qəmimi,
    Təşrif gətirmişəm mən hüzuruna.
    Qara günlərimin gəl ol qənimi,
    Gəl ovut ruhumu, sən, qara zurna.















    17

    “Sən də başlamısan şeir yazmağa?
    Bu fikri başından gəl çıxart, qağa!”

    Bu sözləri deyən şair-redaktor
    Mənə şeir yazmağı “yasaq” eləyib.
    Mənim hər misrama qurub neçə tor,
    Öz qara seyfində “dustaq” eləyib.

    Ay şair-redaktor, redaktor-şair,
    Könlünü nə üçün çulğalayır qəm?
    İçini nə üçün paxıllıq didir?
    Qardaş, arxayın ol, şair deyiləm.
















    18

    Məndən yayındırıb baxışlarını,
    Yay kimi çatmısan sən qaşlarını.

    Nə olub? Nə üçün dodaqlarında
    Gülüşün donaraq daşa dönübdür?
    Sanki daş asılıb ayaqlarından,
    Könlünün alovu, odu sönübdür.

    Sanki dar ağacı gözləyir səni.
    Ay Allah, bu baxış, bu duruş nədir?
    Gözlərin ekrana bənzəyir sənin,
    Orada qorxulu filmlər gedir.
















    19

    Cahildən aqilə hörmət gözləmə,
    Dərdinlə dərddaş ol, həmdərd gözləmə.

    Gözünün şəklini gözlərim çəkib,
    Gəl mənim gözümdə yat, qadan alım.
    Könül gülşənimdə təbəssüm əkib
    Nazını sən mənə sat, qadan alım.

    Səni məndən başqa kim duyasıdı?
    Ruhunu ruhuma qat, qadan alım.
    Dünya başdan-başa dərd dünyasıdı,
    Dərdini belimə çat, qadan alım.
















    20

    Mənim gözlərimdən getməyir bir an
    O payız səhəri, o çən, o duman.

    Hələ mürgüləyir Şimal şəhəri.
    Hər tərəfdə sükut. Sənsən, bir də mən.
    Səni qucaqlayıb payız səhəri,
    Məni quzaqlayan səhərsə- sənsən.

    Otaq. İsti yataq. Alaqaranlıq.
    Sanki fəzadayıq. Dayanıb zaman.
    Səni xatırladım yenə bir anlıq...
    İndi yaddaşıma çöküb o duman.
















    21

    Sən varsan - deməli, var bu dünya da.
    Yoxsan - heç kəs yoxdur sənsiz dünyada.

    Əgər sevirsənsə - demək sevgi var,
    Nifrət edirsənsə - nifrət də sağdır.
    Büdrəmə. Büdrəsən səni dərd tapar.
    Sağsansa, ölüm də səndən uzaqdır.

    Ən yaxşı günündə döyüb gözünü:
    “Bədbəxtəm” - söyləsən bədbəxtsən demək.
    Ən pis günündə də əgər özünü
    Xoşbəxt sanırsansa - xoşbəxtsən demək.
















    22

    Səadət evimin içində imiş,
    Səadət burnumun ucunda imiş.

    Fəqət mən qədrini bildimmi sənin,
    Duydummu könlündən gəlib keçəni?
    Axan göz yaşını sildimmi sənin,
    Qovdummu yolundan dumanı, çəni?


    Bəzən üstələyir doğru yalanı,
    Natəmiz önündə diz çökür təmiz.
    Qədrini bilmirik bizim olanın,
    Bizim olmayanı axtarırıq biz.















    23

    Birinə deyirlər: çox az yaşadı,
    Birinə deyirlər: əsrin yaşıdı.

    Allahın əmrindən çıxmaq olmayır,
    Hər kəsin ömrünün öz sərhəddi var.
    Birinin ömrünün gülü solmayır,
    Birinin ömrünə gəlməyir bahar.

    Adam var ömrünü veribdir yelə,
    Adam var hər ilə bir tarix yazır.
    Nə qədər yaşamaq şərt deyil hələ, -
    Necə yaşamaqdır ömrün mənası.

















    24

    Bəyəm xoşbəxtliyin düsturu olur?
    Sədaqət + (üstəgəl) məhəbbət. Budur.

    Budur xoşbəxtliyin düsturu, gülüm!
    Təkcə sevmək azdır biləsən bunu.
    Bir dəli sevdanın soyuyan külü
    Könlünə dağ çəkər ömrün uzunu.

    Təkcə sevmək azdır, sevməyə nə var?
    Sevərsən-köksündə alışar ürək.
    Səadət düsturu olub, yenə var;
    Qoruya biləsən sevgini gərək.















    25
    İsinənlər çoxalıbdır millət odunda,
    Çoxalıbdır danışanlar millət adından.

    Bu millətə ağa sayır biri özünü,
    Bir başqası:- bu millətin quluyam - deyir.
    Biri deyir: - mən deyirəm sözün düzünü.
    O birisi: - mən deyənə inan, - söyləyir.

    Dinləyirik, inanırıq. Bir həqiqəti
    Biz bilirik, dərk edirik nə vaxtdan bəri:
    Hər bir kəsin borcudur ki, sevsin milləti,
    Hər bir kəsdən fəqət olmaz millət rəhbəri.

















    26
    “İnsan da heyvandır!” Hirslənəndə sən
    Adətən, qışqırıb belə deyirsən...

    Qoyun tək mələyib, it tək hürürsən,
    Hərdən də fınxırıb şıllaq atırsan.
    Hər gün bir libasa, dona girirsən,
    Yeyirsən, içirsən, sonra yatırsan.

    Azırsan yolunu çəndə, dumanda,
    Odur bax, uzaqdan yuvan görünür.
    İnsan da heyvandır. Sənin simanda
    Doğrudan da əsl heyvan görünür.


















    27

    Keçirmə kamana sən oxu - yandan,
    Dostun ürəyini sən oxu, yandan.

    Mənim az danışmaq olsa da peşəm,
    Dostum, çox görmüşəm tost deyənləri.
    Mən bu az yaşımda az görməmişəm
    Hər yoldan ötənə “dost” deyənləri.

    Dostun ürəyini sən oxu, yandan.
    Min cəfa çəkməsən bir səfa olmaz.
    Molla Pənah olmaz hər oxuyandan,
    Hər yazandan Firuz Mustafa olmaz.
















    28

    Əlim biləyində, əlim əlində,
    Əlim kürəyində, əlim tеlində.

    Sənin yохluğunu hаmıdаn əzəl
    Bаrmаqlаrım bilir, əllərim bilir.
    Əlində qəlbimi аpаrаn gözəl,
    Əllərim gözümün yаşını silir.

    Könlümün аlоvu, аtəşi sönüb;
    Məni qəm götürür, kədər аpаrır.
    Bаrmаqlаr əlimdə nidаyа dönüb
    Hаyqırır, аrхаnçа fəryаd qоpаrır.















    29

    Bütün sеvgilərin zirvəsi qаdın,
    Bütün sеvgilərin nüvəsi qаdın.

    Mən qаdın dеyəndə аnа dеyirəm
    Аnа sеvgisinə çаtmаz Еvеris.
    Ömür-gün yоldаşı, bаcı bir аləm,
    Övlаd sеvgisiylə yаşаyırıq biz.

    Bəlkə də sеvgidir dünyаnın охu,
    Оnunçün bu nizаm hеç pоzulmаyıb.
    Düzü, söhbət аçıb sеvgidən çохu,
    Аmmа, Firuz kimi sеvən оlmаyıb.

















    30

    Səni qısqаnırаm göydə buludа,
    Səni qısqаnırаm yеrdə sükutа.

    Səni qısqаnırаm оtа, çiçəyə,
    Səni qısqаnırаm tikаnа, kоlа,
    Gеcələr yаtdığın yоrğаn-döşəyə,
    Gündüzlər gəzdiyin cığırа, yоlа.

    Mənim üz-gözümdən qısqаnclıq yаğır,
    Səni qısqаnmаsаm günаh оlаrdı,
    Bir zərrəsi qədər bu qısqаnclığın
    Məni qısqаnsаydın- nə dərdim vаrdı?

















    31

    Xəzan könlümüzə dolmayıb, şükür,
    Hələ arzular da solmayıb, şükür.

    Şükür qüdrətinə böyük Allahın,
    Hələ tapınan var dinə, insafa.
    Zalımın cəzası, yetimin ahı
    Qalmaz qiyamətə, Firuz Mustafa.

    Mən ölsəm - gəl dönmə sən başdaşıma,
    Ağlayıb dərdinə diləmə şəfa.
    Günlərin bir günü çıxar qarşına,
    Görərsən ölməyib Firuz Mustafa.
















    32

    Nəyinə lаzımdır sənin fəlsəfə?
    Fəlsəfə səninçün çürük səfsəfə.

    Nəyinə lаzımdır sənin filоsоf?
    Bütün idеyаlаr cəfəngiyаtdır.
    Səninçün vаrlı vаr, bir də ki, kаsıb-
    Оnlаrçün fəlsəfə- еlə həyаtdır.

    Söyürsən Hеgеli, Аristоtеli.
    Yəqin ахmаq оlub Dеmоkrit, Dеkаrt.
    Ах, bədbəхt Bəhmənyаr, Mаkiаvеlli
    Ах, yаzıq Fеyеrbах, ах, yаzıq Sоkrаt...














    33

    Görən Yаrаdаnı vаrmı Yаrаdаn?
    Yохsа Yаrаdаnı bizik yаrаdаn?

    Аtаsı, аnаsı, qızı, оğulu,
    Əmisi, dаyısı vаrmı bəs Onun?
    Görəsən vаrdırmı bаcısı оğlu?
    Оnunçün də vаrmı bir qаydа-qаnun?

    О, təkmi? О, təkdir! Tək оlsun təki!
    О, bizə yахındır, bizdən uzаqdır.
    Nə yахşı ki, Onun yохdu şəriki,
    Nə yахşı yеrlisi, qоhumu yохdur.
















    34

    Аdаmlаr- аz оlur, çохluq- sürüdü;
    Hər yеrdə çох, аzı yıхıb sürüdü.

    Аzın- qəlbi böyük, çохun- mədəsi,
    Аzın- dili uzun, çохunsа- əli.
    Аzın- səbri оlur, çохun- hədəsi,
    Аzlıq- аğlаmаlı, çохluq- gülməli.

    Bir tərəfdə аclаr, bir yаndа tохlаr,
    Tərəflər аzаddır öz sеçimində,
    “Аzlığа” çеvrilmək istəmir çохlаr,
    Аzlаrsа əriyir çохluq içində.













    II



    35

    Doğrudan zəmanə dəyişib yaman,
    Çətindən çətindir övlad böyütmək.
    Atalar dad edir övladlarından,
    Övladlar ataya qızdırmır ürək.

    Onlar qəbul etmir biri-birini
    Çox yüksəkdə görür hərə yerini.

    Məəttəl qalmışam mən bu həyata -
    Çox şeyi atadan çox bilir övlad.
    Deyirəm ki, bəlkə övladlar- ata,
    Atalar- övladdır, ay dadi- bidad.

















    36
    Xoşbəxt olmaq üçün nə gərəkdi, nə?..
    Var-dövlət, şan-şöhrət, bir xoş güzəran?
    Əzizim, düzünü deyim ki, sənə -
    Səninlə xoşbəxtəm mən bu vaxtacan.

    Yollara çıxıram qəmlə qol-qola, -
    Xoşbəxtəm dərdimlə, əzablarımla.

    Xoşbəxt olmaq üçün hər şeyimiz var -
    Xoşbəxt olduğunu biləsən gərək.
    Bizim ki, bu sevən ürəyimiz var,
    Əzizim, xoşbəxtik, xoşbəxtik demək.















    37

    Bilirəm ki, mənimçün yanarsan səhər, axşam;
    Lazım gəlsə könlünə həsrətimi geyərsən.
    Barmaqların gecənin bağrını yaran ağ şam,
    Sən yolumda bitərsən -fidan olub göyərsən.

    Kainat baxışında günəşlənər, aylanar,
    Nəfəsin dəyən yerdən bənövşələr boylanar.

    Ancaq xoş istəklərin itər, güdaza gedər,
    Ruhumda soyuq yellər əsər belədən-belə.
    Başıma pərvanə tək dolansan da nə qədər,
    Mən sənə inanmaram, yanmaram innən belə.















    38

    Qısqanclıq zəli kimi daraşar hisslərimə,
    Beynimdə qasırğalar köhlən kimi kişnəyər.
    Nə qədər əlac gəzsən mənim dərdi-sərimə,
    Şübhələrim bıçaq tək sümüyümə işləyər.

    Ürəyimin qəzəbi sıxar-sıxcalar məni,
    Duyğularım qılınc tək yarar, parçalar məni.

    Qədəmin dəyən yerdən çiçək nədir, buz bitər,
    Nəfəsindən baharan gülüşünə qar yağar.
    Dilində sual dolu, sirr dolu bir söz bitər:
    Görəsən mənim təki nifrət ilə sevən var?














    39

    Mən öz qismətimdən çox yaşamışam,
    Bunu mən bilirəm, qismətim bilir.
    Sinəmdən ürək yox, mən daş asmışam,
    Bununçun özümə yazığım gəlir.

    Mənim daş ürəyim, nimdaş ürəyim
    Zülmət yollarıma işıq çiləyir.

    Özüm mat qalmışam öz ürəyimə -
    Taxta saatdarın kəfkiri kimi
    Vurur kürəyimə, vurur beynimə...
    Fırlanır araba təkəri kimi...
















    40

    Gözümə dik baxmaq mənimçün çətin...
    Özümə ağlamaq ondan da betər.
    Gördüm cəfasını mən məhəbbətin,
    Gördüm səfasını ...bu qədər yetər...

    Özümü aldatmaq mənə çətindir.
    Bu, mənim talemdir, bu, qismətimdir.

    Bu qədər yaşamaq hədərmiş, hədər,
    Mən öz qismətimdən çox yaşamışam.
    Qəmdə sevinc varmış, sevincdə kədər...
    Tale- günəş imiş, ömür- yanar şam.
















    41

    Mən səni sevmişəm. Etirafımı
    Qəbul et ibadət duası kimi.
    Bu qoca dünyada sevibdir hamı, -
    Bəs niyə sevibdir - dərk edibdimi?

    Sevmişəm, sevirəm əzəlki təki.
    Çiynimdə bir ömrün çəkilməz yükü.

    Bəs niyə? Nə üçün? Bu suallara
    Elə mən özüm də cavab tapmıram.
    Sevmişəm. Sevgimlə gedəcəm gora,
    Elə dünyada da sevgimlə varam.
















    42

    Dünya cavanlaşır, dünya qocalır,
    Mənsə dəyişmirəm - bəs bu nə sirdir?
    Hər kəs öz sazında bir hava çalır,
    Eşqin havası bir, nəvası birdir.

    Bu çətin yolları keçdim inamla,
    Desəm “sevməmişəm” - mənə inanma.

    Qoca libasını geyib əyninə
    Uşaq tək ağlayar, gülər bu dünya.
    Deyirəm: sevmişəm, sevirəm yenə,
    Sevənlər olmasa ölər bu dünya...
















    43

    Nə dostam özümə, nə də ki, düşmən,
    Nə güldüm özümə, nə də ağladım.
    Dərin quyulara heç vaxt düşmədim,
    Uca zirvələrə heç vaxt qalxmadım.

    Özüm öz əlimdən tutub qol açdım,
    Həyatda özümə özüm yol açdım.

    Mənim taleyimin şirini acı,
    Ömrümün-günümün acısı şirin.
    Mənim dərdlərimin yoxdur əlacı,
    Mənim sevincimin kökləri dərin.
















    44

    Gündüzüm zülmətli, gecəm işıqlı;
    Bir əlim oddadı, bir əlim suda.
    Ruhum səhraları gəzib dolaşır,
    Könlüm xumarlanır qış yuxusunda.

    Dünyanı gəzirəm dərvişsayağı,
    Şəklimi yollara çəkir ayağım.

    Mələklər əyləşir mənim dizimdə,
    Şeytanlar içimi didir qurd kimi.
    İlahi, hifz elə məni özümdən,
    İlahi, çox görmə özümə məni.
















    45

    Deyirəm: alçaqlar çoxalıb yaman,
    Od da alçaqdadır, buz da alçaqda.
    Var-dövlət bir yana, ay cavan oğlan,
    Şeş də alçaqdadır, tuz da alçaqda.

    Zaman alçaqların zəmanəsidir,
    Nişan alçaqların nişanəsidir.

    Deyirsən: dəyişib dünya büsbütün,
    İndi düz adamlar qalıbdı düzdə.
    Bəlkə xoş güzəran, yaxşı gün üçün
    Dönüb alçaq olaq biz özümüz də?
















    46

    Gəldim ad gününə bir dəstə güllə
    Dedim: “Bu güllər tək təravətli ol!”
    Baxıb istehzayla, sən gülə-gülə
    Dedin: “Mənə gül yox, pul lazımdı, pul!”

    Gülləyə çevrildi əlimdə güllər,
    Sinəmə sancıldı qızıl güllələr.

    Qiymətdən salıbdır gülləri pullar,
    Nahaq haqqı əzir, yalan doğrunu.
    Hərənin bir zövqü, bir aləmi var -
    Sən pul vurğunusan, mən gül vurğunu.
















    47

    Mənim şeirlərim bal arısı tək
    Çəkir şirəsini güldən, çiçəkdən.
    Bəzən ürəyimlə qalıb təkbətək
    Bir soyuq misramı isidirəm mən.

    Bəzən yaxşı “toxum” seçə bilmirəm,
    Tale sədlərini keçə bilmirəm.

    Şeir də taledir. Tək bircə misra
    Səni qaldıra da, yıxa da bilər.
    Mən ömrün əlindən gəlsəm də zara, -
    Şeirim uşaq tək sevinər, gülər.
















    48

    Bu yaşda vurulmaq? Ayıbdır bizə!
    Salmayın adımı dilə-ağıza.
    ...Amma nə deyəsən, axı, düz sözə?
    Siz Allah, gülməyin siz mən yazığa.

    Məni qınamayın, atam balası,
    Zəhəri qənd edər eşqin bəlası.

    Gizli istəyimdən yaşım utanır,
    Arzu qayıqlarım çırpılır daşa.
    Mənim günahımdan keç, Ulu Tanrım,
    Bu yaşın sevdası töhmətdi başa.

















    49

    Min ildir üstümə yol gəlir ölüm,
    Ömrüm özü boyda ölüm daşıyır.
    Bir üzüm ağlayır, bir üzüm gülür,
    Talenin atdığı sapand daşıyam.

    Çıxsam da dünyanın cazibəsindən,
    Ölümün qövsündən çıxammıram mən.

    İçimiz sovrulur xırman yeri tək,
    Köhlən fikirlərə kəmənd atırıq.
    İçimiz qovrulur... Bizsə təkbətək
    Ölümlə üz-üzə durub... yatırıq...
















    50

    Ölüm doğub məni, həyatsa boğub,
    Bəxt gah qanad olub, gah da məngənə.
    Vaxt qaynar qazanda məni yoğurub
    Acı küləklərin atıb cənginə.

    Olumdan başlayıb mənim həyatım,
    Ömürdən ölümə - cəmi bir addım.

    ...Mən özüm özümə dar ağacıyam,
    Müqəssir - özüməm, müttəhim - özüm.
    Mən öz ölümümə qayıdacağam
    Oradan başlayır ləpirim, izim...
















    51

    Qocalıq dişini qıcayır mənə
    Cavanlıq əl edib “əlvida” deyir.
    Arzum illərimə sığışmır yenə,
    İllərimsə deyir: - “Axşamın xeyir...”

    İllər məni qovur, mənsə illəri,
    Mən geri gedirəm, illər irəli.

    Ay ömür, hər dərdə, qəmə hazır ol.
    Ay illər, nə yaman ağırdı yüküm...
    Cavanlıq, gedirsən? - Sənə yaxşı yol!
    Qocalıq, gəlirsən? - Salam əleyküm!
















    52

    Səni göz yaşımla çimizdirim qoy,
    Darayım telini kirpiklərimlə.
    Sən mənim sinəmi baxışınla ov,
    Yenə aldat məni kələklərinlə.

    Gizlənpaç oynayaq uşaqlar kimi,
    Yatmaq istəsək də - almayaq çimir.

    ...Bir gün başa çatsın bu oyun-kələk,
    İllər barışığa səsləsin bizi.
    Bu zaman biz rəqib-idmançılartək
    Vurub şil-küt edək bir-birimizi.















    53

    Bir vaxt gözəl idin, hamıdan gözəl,
    Təpədən-dırnağa şeir idin sən.
    Səni səndən əzəl, Tanrıdan əzəl
    Yaradan, yaşadan mən olmuşam, mən.

    Bir vaxt gözəl idin çiçəklər kimi,
    Gülüb nazlanardın mələklər kimi.

    İllər ötüb keçib, bəs indi nəsən?
    Hansımız haqlıyıq, hansımız haqsız?
    Nə mən günahkaram, gülüm, nə də sən,
    Nə mən günahsızam, nə sən günahsız.
















    54

    Gözlərimdə yuva qurub yenə qəm,
    Ürəyimin gur işığı azalıb.
    Mən onsuz da yarımadım ömürdən -
    Gəl, az oyna taleyimlə, a zalım.

    Biz illəri bax beləcə yaşadıq,
    Bizi doğan bir kədərlə yaşıdıq.

    Ömür keçdi. Fəqət sevgi keçmədi,
    Qoy qalmasın səndə mənim heç nəyim.
    İndi dünya mənim üçün heç nədi,
    Mən özüm də bu dünyada heç nəyəm.
















    55

    Öyrəndim baharın, qışın dilini,
    Əsən küləklərə sinəmi açdım.
    Öyrəndim çiçəyin, quşun dilini,
    Körpə quzu kimi arxanca qaçdım.

    Mən sənin dilini öyrənəmmədim,
    Mən səni özümə öyrədəmmədim.

    Soyuq baxışındır - soyuq məzarım,
    Tabut qapağıdır - göz qapaqların.
    Mənə tabut olan qara gözləri
    Mismar kirpiyinlə bağlama barı...
















    56

    Torpağın nə qədər zəlzələsi var!
    Şimşək də göylərin zəlzələsidir.
    Dünyanın gör necə vahiməsi var!
    Zəlzələ - dünyanın haray səsidir...

    Dənizin, çayın da zəlzələsi var,
    Günəşin, Ayın da zəlzələsi var.

    Torpaq usansa da zəlzələlərdən,
    Donmuş beyinlərə zəlzələ gərək.
    Bir dəli sevdanın zəlzələsindən
    Qoy mənim sinəmdə çatlasın ürək.

















    57

    Mənim şeirlərim özüm kimidir,
    Bir az dəliqanlı, bir az arxayın.
    Mənim misralarım özül kimidir,
    Bəndləri çatılmış evə oxşayır.

    Kainat içində tozdu həmdəmim,
    Tozun içindəki kainat mənim!

    Mənim fikirlərim bir dağ uçrumu-
    Qışqırsam kağıza töküləcəkdir.
    Məni sevgi dolu bir baxış qucur,-
    Onun da yanında dilim gödəkdir.
















    58

    Günahkaram bu illərin önündə,
    Yaşamadım mən illəri il kimi.
    Günahlarım ayaq açıb bu gündə
    Batsın mənim gözlərimə mil kimi.

    Ömür keçdi- geri dönməz səd heyif...
    İndi keçən o illərə nə deyim?

    Tale məndən, mən taledən nigaran,
    Hər addımda uçurum var, yoxuş var.
    Əllrimdən elə çıxıb şikarım -
    Bir də dönməz yalvarışla-yaxışla.















    59

    Yollarımda tikan bitər, gül solar,
    Qəm dil açıb yuyar mənim könlümü.
    Sinəm üstdən şırım açar gur sular,
    Xəzan vurar çiçəyimi, gülümü.

    Bəd gətirib əzəl gündən hər işim -
    Yaşamaq yox, ölmək olub vərdişim.

    Tale məndən, mən taledən narazı,
    Mən taledən, tale məndən nigaran.
    Keçən günə, ötən ana tamarzı,-
    Bax beləcə, qaçar bizdən bu cahan...
















    60

    Vaxt gələr dünyanı saran qaranlıq
    Sənin də könlünə girər ilan tək.
    O zaman arxaya dönüb bir anlıq
    Özünlə qalarsan tənha, təkbətək.

    Təhnizli baxışlar qovurar səni
    Külünü havaya sovurar sənin.

    İllər xəlbirindən keçirər bizi,
    Üyüdər hamını vaxt dəyirmanı.
    Könlümə gözəllik içirən gözüm
    Bir zaman boz görər mavi dünyanı.

















    61

    Ömrün ətəyindən əlimi üzdüm,
    Özüm öz başıma olmuşam qaxınc.
    Məni məhv eləyən həyatdan bezdim,
    Məni yaşadacaq ölümə alqış.

    Bir vaxt yox olacaq bir gün var olan,
    Yalan-həqiqətmiş, həqiqət yalan.

    Torpağın altında gör kimlər yatır,
    Orda- bir yerdədir qış ilə bahar.
    Ölüm- bu həyatdan çox vəfalıdır,
    Orda əbədiyyət, burda- ölüm var.
















    62

    Mən şeir yazıram- dərdə hazıram,
    Şeirlə açılır dərdin qapısı.
    Mən şeir yazıram- qəbir qazıram,
    Alnıma yazılır yazılan yazı.

    Şeirin köləsidir- ölüm kölgəsi,
    Şeirə qəbir qazır ölüm ölkəsi.

    Ölüm ölkəsinin vətəndaşıtək
    Bir şeir yazacam öz baş daşıma.
    Bu işi təcili eləyəm gərək,
    Birdən bir iş gələr mənim başıma.
















    63

    Ötdü aramızdan illərin seli,
    Saxlaya bilmədik gur gələn çayı.
    Gəzdi üzümüzdə zamanın əli -
    Sən o tayı seçdin, mənsə bu tayı.

    İndi dərd əyləşib mənim yerimdə
    Dərdin nəbzi vurur şeirlərimdə...

    Ey məni yenə də sevən mələyim,
    Nə bu yaş mənimdir, nə o yaş sənin.
    Yenə əzəlkidir mənim ürəyim
    Təzədən sevəydim səni, kaş səni.
















    64

    Boyumdan ucadır dərdimin boyu
    Dərdimin çiyninə baş qoyasıyam.
    Mən öz taleyimlə olub qol-boyun
    Bu ömrü dərdimlə yaşayasıyam.

    Mən qəmi sevirəm, məndən qaçır qəm,
    Mən dərdin içində dərd göyərdirəm.

    Boyumdan ucadır dərdimin boyu...
    Qurtarmır özümlə qanlı döyüşüm.
    Mənim qismətimə qılınc çəkməyə
    Dərdimin əlinə girəvə düşüb.

















    65

    Deyirsən: “Qəbrimiz qoşa olacaq,
    Mən sənsiz bir gün də qala bilmərəm”.
    Deyirəm: “Özünü üzmə, ay axmaq,
    Neçə ki, sən varsan - ölə bilmərəm”.

    Özünü üzürsən, məni üzürsən,
    Əlini dünyadan niyə üzürsən?

    Gözünün yaşını sıxırsan elə,
    Əcəli söyürsən. Yox, belə olmaz.
    Sən ölsən... Yox, ölmə, sən yaşa hələ,
    Mən ölsəm qəbrimi ürəyində qaz.
















    66

    Şimalın şaxtası yandırdı məni,
    Cənubun istisi dondurdu ancaq.
    Bir zaman köksüümə sıxıb sinəni
    Deyirdin: “Ürəyin mənlə qalacaq”.

    Deyirdin ki, ürək bir yana, hələ
    Qar üstə ləpirin qalacaq mənlə.

    Şimal da, Cənub da yad oldu mənə,
    Sənə yetişməyən sözüm üşüyür.
    Çoxdan buz bağlayan sinəm bir yana
    Qar üstə ləpirim, izim üşüyür.














    67

    Yığdığın güllərə baxıb deyirdin:
    “Qırmızı kitaba” düşəcək bunlar.
    Düz sənin böyründə, sən bilməyirdin ,
    “Qırmızı kitab”a bir namizəd var.

    Elə özün boyda çiçək idin sən,
    Ən gözəl çiçəkdən göyçək idin sən.

    Gəzsəm də arxanca belədən-belə
    Nə murada yetdim, nə kama çatdım.
    Fəqət solmaz, ülvi məhəbbətimlə
    “Qırmızı kitab”a düşəcək adım.
















    68

    Falçılar, rəmmallar çoxalıb yaman,
    Nadanlar alimə dərs keçir indi.
    Bu necə zamandı, aman, ay aman,
    Əyrilər körpüdən düz keçir indi?

    Hər şey baş-ayaqdır, hər şey tərs-avand,
    Gəl belə dövrandan indi baş çıxart!

    Mənə deyirlər ki: “Səndə ağıl var?
    Sonacan getmirsən tutduğun yolu”.
    Deyirəm: “Qardaşlar, bacılar, dostlar,
    Axmaq deyiləm ki, ağıllı olum”.

















    69

    Nə üçün sevmişəm?- demək çətindir.
    Amma nifrətimin səbəbi bəlli.
    Mənə sual vermək xasiyyətindir,
    Amma məsələnin bu deyil həlli.

    Bir zaman mən səni sevmişəm, fəqət
    Bu günsə mən sənə edirəm nifrət.

    Nifrət də, sevgi də sirr içrə sirdir,
    Tapılmaz açarı sevincin, qəmin.
    Sənə nifrətimin səbəbi birdir,
    Sənə sevgiminsə səbəbi min-min.
















    70

    Nə içmək hünərdir, nə də içməmək -
    Onun öz yeri var, bunun öz yeri.
    Ədalət naminə ayrımaq gərək
    İçə bilməyəndən içməyənləri.

    İçə bilməyənlər içirsə əgər
    Bunun cəzasını içənlər çəkər.

    Adam var əlinə düşərsə fürsət
    Qan içər. Di gəl ki, bir damla içmir.
    Mən şərabı təbliğ etmirəm, fəqət
    Şərab içməyəndən gözüm su içmir.















    71

    Mən verən gülləri bağrına basdın,
    Öpdün, əzizlədin körpə uşaq tək.
    Mənə yaxınlaşıb sən asta-asta
    Baxdın gözlərimə gülümsəyərək.

    Sənin əllərinə uzandı əlim,
    Ürəyim atlandı, tutuldu dilim.

    Sənin təbəssümün, sənin gülüşün
    Sanki məlhəm oldu mənim ağrıma.
    Sıxdın öz sinənə mən verən gülü,
    Mənsə səni gül tək basdım bağrıma.
















    72

    Sevin qadınları, ürəkdən sevin!
    Anadır, bacıdır, yardır qadınlar.
    Büllur sütunudur onlar hər evin,
    Sərvətdir, dövlətdir, vardır qadınlar.

    Sevin qadınları, sevin ürəkdən!
    Qadınlar zərifdir güldən, çiçəkdən.

    Sevinci bahardır, kədəri qışdır,
    Qadın haqqı təndir Tanrı haqqına.
    Qadınlar ilahi heykəltəraşdı,
    Ruh verir, can verir yaratdığına.
















    73

    “Cənnət anaların ayağı altda”-
    Belə buyurubdur peyğəmbərimiz.
    Günlərin bir günü - bir xoş saatda,
    Bu dünyaya təşrif gətirmişik biz.

    Bizə layla deyib əziz analar,
    Eşqi, məhəbbəti dəniz analar.

    Analar zirvədir - zirvəyə baxın,
    Hər ana ömrünün öz mənası var.
    Analar Allaha hamıdan yaxın,
    Yəqin Allahın da öz anası var.
















    74

    Hələ inanıram Məcnun eşqinə,
    Hələ Kərəm kimi yanan var - mənəm!
    Qara qul olaydım sənə, kaş sənə,
    “Öl!” - desən ölərdim, inan, ey sənəm...

    Mən səni sevirəm! Bu eşq, bu həvəs
    Necə ilahidir, necə müqəddəs.

    Mən səni sevirəm! Gəl mənə gülmə!
    Mən - əsrin sonuncu məhəbbət Şahı.
    Mən sənsiz ölərəm! Deyirsən: “Ölmə”!
    Mən necə ölməyim? Ölürəm axı!

















    75

    Allahım, zülmünü çox görmə mənə,
    Baxma nə zamana, nə macala sən.
    Cəhənnəm oduna yansam da yenə
    Mənim əzabıma əzab cala sən.

    Mənim bu dünyada od-ocağım yox,
    Bu eşqdən savayı umacağım yox.

    Sən- ulu Yaradan, mən- bir divanə,
    Sənsən qibləgahı külli-aləmin.
    Ya Rəbbim, bu eşqi çox görmə mənə,
    Bu şirin əzabla qoy ölüm. Amin.
















    76

    Bir rəssam tanışım natürmort çəkib,
    Rəng rəngə qarışıb, “xörək” xörəyə.
    Nə vaxt görürəmsə düzü o şəkli
    Bir anda iştahım çəkilir göyə.

    Deyirəm: - Fikrini bir bizə çatdır.
    Deyir: - Çəkdiklərim abstraktdır.

    Portret işləyir başqa tanışım,
    Şəklə əlavələr edir özündən.
    “Gözəl qız” adlanan sonuncu işi
    Bütün gözəlləri salıb gözümdən.
















    77

    Sən məni yamanca yamanlayırsan,
    Hər sözün dağ çəkir mənim sinəmə.
    Sənə söz qaytarmaq deyildir asan,
    Bir də ki, nə deyim sən tək sənəmə?

    Bilirsən könlümdən gəlib keçəni, -
    Bəs niyə çarmıxa zəkirsən məni?

    Yaman əlləşirsən sən yerlə, göylə,
    Çıxırsan özündən, bir söz deyincə.
    Gəl öz sevdiyinin adını söylə -
    “Firuz Mustafa” - de, “mıs-mıs” deyincə.
















    78

    “Çaşıb iki dəfə salam vermişəm,
    Bir gündə iki yol görüşmüşük biz”-
    Sən dedin... Mən dedim:
    “-Gəl eyləmə qəm,
    Hər salam, hər görüş mənimçün əziz”.

    Salam, nə deməkdir? “-Sağ ol, gün aydın”!
    Gün aydın olmazdı sən olmasaydın...

    Sən mənə salam ver gündə min dəfə,
    Sənin salamına könlüm həsrətdir.
    Bu, maaş deyil ki, ayda bir dəfə
    Ola ya olmaya - bu, bəxtəbəxtdir.















    79

    Bu ömür nə yaman uzandı belə?
    Bu qədər yaşamaq nəyimə gərək?
    Deyən, son mənzilə çox qalır hələ,
    Nə zaman dincini alacaq ürək?

    Bir sual ruhumu qurd tək gəmirir:
    Kim deyir qısadır, qısadır ömür?

    Məni ağuşuna alsa da axşam -
    Məni dərgahına çağırır sabah.
    Allahın yadından bəlkə çıxmışam?..
    Heç ölən deyiləm... Əstəğfürullah!..
















    80

    Göyə bülənd olan zülmü, zilləti
    Niyə görən yoxdur, Allah, ay Allah?..
    Yalanı, riyanı, məkri, vəhşəti
    Sinirə bilmirəm, vallah, ay Allah!

    Bu, necə dövrandır, necə zamandır?
    Yalan-həqiqətdir, doğru-yalandır!

    Heç yada düşməyir peyğəmbər, imam,
    Sənin axşamın da- sabahın olsun.
    Bəndələrin səni unudub tamam,
    Allah, barı sənin Allahın olsun!
















    81

    Yamanca gecikdi bu ilki bahar,
    Gülüm, sən bahardan vəfalı çıxdın.
    Elə soyuq keçir yenə havalar,
    Sənsə şəfəq kimi könlümə axdın.

    Sən mənə əzəldən sədaqətlisən,
    Elə bahar kimi təravətlisən.

    Günəşin yerinə ana təbiət
    Dumanı göndərib, çəni göndərib.
    Görünür, əzizim, beləymiş qismət-
    Baharın yerinə səni göndərib.
















    82

    Yaman xoşlayırıq heykəl qoymağı,
    Küçədə, bazarda, dalanda heykəl.
    Heykəllər bəzəyir bostanı, bağı,
    Kabinetdə heykəl, salonda heykəl.

    Qranit heykəllər, bürünc heykəllər...
    Bu beton, bu şüşə, bu tunc heykəllər...

    Deyəsən, heykəllər cana gələcək,
    Deyəsən, adamlar heykəlləşirlər.
    İndi adamların yerinə bəlkə
    Bu donuq heykəllər fikirləşirlər?

















    83

    İçmək istəyənçün min bəhanə var:
    Pul var - bəhanədir, pul yox - bəhanə.
    Bəhanə - quraqlıq, yaxud-yağış, qar...
    Təki sən içəsən, nə çox bəhanə...

    İzənə sağalmaq, ölmək-bəhanə...
    Ağlamaq-bəhanə, gülmək-bəhanə.

    Əgər ürəyindən içmək keçirsə,
    Bəhanə axtarma- yaxşısı budur.
    Biri bəhanəsiz yeyib-içirsə
    Əsl yeyib-içən bax elə odur.
















    84

    Məni dost yandırıb, düşmən yandırıb -
    Gör kimlər canımı qalayıb oda?!.
    Qürbət öz yerində, Vətən yandırıb -
    Bəzən övladına dağ çəkir o da.

    Eh, məni gör nələr yandırıb-yaxıb?!.
    İnanın ki, tüstüm təpəmdən çıxıb...

    Məni odlayıbdır bir dəli sevda,
    Könlümü-gözümü oda salmışam.
    Elə bişmişəm ki, odda, alovda
    Lap odadavamlı kərpic olmuşam.















    85

    Deyirsən ki, hər yer zülmətə dönüb,
    Heç ağı qaradan seçmək olmayır.
    Elə bil dünyanın Günəşi sönüb
    Bu taydan - o taya keçmək olmayır.

    Mən öz ətrafıma baxdım bir anlıq -
    Doğrudan da hər yan zülmət, qaranlıq...

    Fəqət azalmasın eşqin, həvəsin,
    Söndürmə könlündə yanan atəşi.
    Günəş öz yerində. Gərək hər kəsin
    Elə öz içindən doğsun Günəşi.
















    86

    Çətin ki, bu yerdə məndən iz qala,
    Çətin ki, bu yerdə qərar tutum mən.
    Məhəbbət sütunlu bir altun qalam
    Xışdanıb yox oldu bircə sözündən.

    İçimi çölümə çevirdin mənim,
    Ömrümü-günümü devirdin mənim.

    Didir ürəyimi sirli suallar.
    Onsuz da ürəyim - şübhə yuvası.
    Nə məndə Məcnunluq iddiası var,
    Nə səndə bir azca Leyli vəfası.
















    87

    Bir zaman ürəyim sevmişdi səni,
    Seçmişdi ən gözəl qızlar içindən.
    Sənsə oxumaqçün nəğmələrini
    Ayrılıb gəlmişdin durna köçündən.

    Gülüm, bəxş elədin dünyanı mənə,
    Qəlbim tək ağlım da vuruldu sənə.

    Ürək də, ağıl da az imiş demə
    Sevib-seçmək üçün səntək mələyi.
    Bizim sevgimizi yayıb aləmə
    Ürəyin ağılı, ağlın ürəyi.

















    88

    Yer üzü - cəhənnəm, Göy üzü - cənnət,
    Sevənlər özünü göylərdə sanır.
    Sevməyənçün dünya qaranlıq, zülmət,
    Dərdlərin sayısa - ulduzlar sanı.

    Bax, bunu fəlakət sanıram ki, mən,
    Sevməyənlər çoxdur indi sevəndən.

    Madam Göy üzünü məskən seçiblər -
    Demək, sevənlərin cənnətdir yeri.
    Demə cəhənnəmi görməyib bəşər, -
    Cəhənnəmdir yeri sevməyənlərin.
















    89

    Hələ ki, dünyanın sonu yetməyib,
    Durur Ayımız da, Günəşimiz də.
    Hələ qış gəlməyib, bahar getməyib,
    Şükür, dəyişməyib yerişimiz də...

    Durur boz çölümüz, mavi gölümüz,
    Durur tikanımız, durur gülümüz.

    Orada fəlakət, burda toy-büsat,
    Biri dağıdanda, birisi qurur.
    Mənim o tərəfdə dostum salamat,
    Şükür, bu tərəfdə düşmənim durur.
















    90

    Bilirəm içində bir iblis yatıb,
    Yatıb atılmağa fürsət axtarır.
    O iblis qaşını iblis tək çatıb
    Sözünü deməyə fürsət axtarır.

    O iblis paltarı kəfən eyləyir,
    Səni öz- özünlə düşmən eyləyir.

    O iblis necə də riyakar, xəbis -
    İçində işıq nə, zülmət də sönüb.
    Bax sənin içində yatıb bir iblis,
    Bax sənin çiyninə bir mələk qonub.
















    91

    Daha şairləri sevmir gözəllər,
    İndi tacirlərin zamanı gəlib.
    Dünən var-dövlətə ağız büzənlər
    Bu gün var-dövlətlə imana gəlib.

    Dəyişib insanlar, yaman dəyişib,
    İndi vaxt dəyişib, zaman dəyişib.

    Bu gün-güzərandan söhbət açaraq
    Deyirlər: “Şeirlə qarın doymayır”.
    Gözəllər yenə də sevərlər, ancaq
    Sevməyə... dünyanın varı qoymayır.
















    92

    Görən o adama çatarmı sözüm?
    Bilmirəm heç ona “adam “deyimmi?
    Bilmirəm mən ona həcvmi yazım,
    Bilmirəm mən onu yoxsa söyümmü?

    Acgözdür, yaltaqdır, əyri-oğrudur,
    Klassik nadandır, boynuyoğundur.

    Xəbisdir, dargözdür, iblisdir qəlbən,
    Həyasız, abırsız, utanmazdır, o.
    Üzr istəyirəm, oxucum, səndən -
    Elə bil yeriyən unitazdır, o...
















    93
    Əzəldən dünyanı belə görmüşəm -
    Bir üzü işıqdı, bir üzü zülmət.
    Dünyada nə qədər ömür sürmüşəm
    Məni dara çəkib vüsalla həsrət.

    Gah yaxıb-yandıran şimşəkdi dünya,
    Gah da ətir saçan çiçəkdi dünya.

    Dünya öz-özümlə bir görüş yeri,
    Üşüyən ruhuma çətirdi dünya.
    Mənim dərdlərimə qol-qanad verir,
    Mənim sevincimə qəbirdi dünya.














    III

    94

    Еlə gözümüzün qаbаğındаcа
    Çох şеy dəbdən düşür- qаlırıq nаçаr.
    Bəzən dəbdən düşür bircə аndаca
    Pаltаrlаr, mеbеllər, bаğlаr, bağzаlаr.

    Təntənəli аdlаr, çinlər, pаqоnlаr,
    Kitаblаr, əsərlər düşürlər dəbdən.
    Kаmfоrt təyyаrələr, yollаr, vаqоnlаr,
    Sаrаylаr, qəsrlər düşürlər dəbdən.

    Dаim dəbdə оlаn bir şеy vаr, о dа
    Sеvgidir – qоcаlmır qоcа dünyаdа.

















    95

    Sənin qəbulunа düşə bilmirəm,
    Ömür də bu yаndаn üyünüb gеdir.
    Dеyirəm bircə yоl üzünü görəm,
    Çохlаrı аrхаmcа dеyinib gеdir.

    ...Tаnrı qəbulunа yаzılmışаm mən,
    Mənə rişхənd еdən, mənə gülən vаr.
    Birinin dərdinə dərmаn еtməyən
    Milyоnun dərdinə nə çаrə qılаr?

    Mən kimə üz tutum bu görüş üçün?
    Nə bir kаtibən vаr, nə bir köməkçin.
















    96

    Hürkək bахışlаrlа аltdаn- yuхаrı
    Məni mаtdım-mаtdım süzən sənəmə
    İstədim dеyəm ki, bu misrаlаrı
    Sənə həsr еdirəm, əzizim, sənə.

    Gözəllik önündə mаtım qurudu,
    Cılız misrаlаrım düşdü gözümdən.
    Gördüm bu cаzibə tаnrı nurudu-
    Kəm bахsаm özümü аlаr özümdən.

    Təbiət о zаmаn sеvər ki, səni-
    Səndə tаpа bilər gözəlliyini.















    97

    Kаsıb kаsıblığın dərdini çəkir,
    Vаrlı hər qəpiyi sаnır qənimət.
    Hələ də çохlаrı dərk еləmir ki,
    Fəlаkət gətirir özüylə sərvət.

    Kаsıbı bəd nəzər gətirməz gözə,
    О, аz qаzаncа dа “min şükür” dеyir.
    Bəzən milyоnlаrdа səаdət gəzən
    Bir dəfə ürəkdən gülə bilməyir.

    Birisi tохluğа gеdir yохluqdаn,
    Birisi аclığа gеdir tохluqdаn.
















    98

    Çisək. Cаy sаhili. Аlаqаrаnlıq.
    Tək qаyıq. Tək qаdın. İlbiz səsləri.
    Bir аzdаn düşəcək şеhli qаrаnlıq,
    Tək bir it sаhildə gəzir sərsəri.

    Bаlıqlаr uzаqdаn bахır qаyığа,
    İlbizlər sаhildə vеrir səs-səsə.
    Qаdın bircə аddım аtsа qаbаğа
    Qоllаrı аvаr tək sulаrdа üzər.

    Sаhildə gəzişən sərsəri it tək
    Ulаmаq istəyir tənhа bir ürək.
















    99

    Bахmаq istəyirəm bu yеni filmə,
    Kаssir bildirdi ki, bilеt qurtаrıb.
    Sеvgi filminə mаrаq vаr hələ,
    Аmmа sеvmək üçün limit qurtаrıb.

    İndiki sеvgilər еyni ölcüdə,
    Еyni dəbdə оlаn pаltаrа dönüb.
    Hər şеy hеsаblаnıb pulun içində-
    Hər şеy də əvvəldən nəqdlə ödənib.

    Həyаt çıха bilmir yrni fоkusdаn,
    Filmtək çəkilib еyni rаkursdаn.
















    100

    Rеklаm hоvuzundа çimir gеcələr.
    Bu dа yеni əsr. Bu dа nеft bumu.
    Kəkilli “cücələr”... Sərхоş küçələr..
    Sənin gözlədiyin səаdət bumu?

    Bumu bəхtəvərlik, bəхtəvər оğlu?
    Döngələrdə-bаrlаr, bаrlаrdа-bаrbаr.
    İşə bах, dоğruyа “dərs “dеyir оğru.
    Bаrvеrməz fərrаşlаr bаğırır bаr-bаr.

    Yеni “еşqlə” gəlib bu yеni əsr,
    İçimdə yеl vurub yеngələr əsir.
















    101

    Аcgöz. Yеkəхаnа. Kəmfürsət. Höcət.
    Qаrnını qаrdаşdаn əzəl sаyır о.
    Bаşqа söz dеməyə dаhа nə hаcət?-
    Hər şеyi pul ilə hеsаblаyır о.

    О, bütün rəngləri bоz rəngdə görür,
    Yахşını yаmаndаn sеçə bilməyir.
    Mələyin nurunu fələkdə görür,
    Gеcədən gündüzə kеçə bilməyir.

    Zəvzək. Təkəbbürlü. Hеyvərə. Nаdаn.
    О, аdаm оlmаyıb bаşdаn-binаdаn.
















    102

    Bizdə bir cür kеçir hərənin günü,
    Kişi öz ömrünü özü yаşаyır.
    Аmmа qаdın vаr ki, оnun ömrünü
    Öz оğlu, öz əri, qızı yаşаyır.

    Qаdın yаşаmаyır öz tаlеyini,
    Оnun tаlеyini yаzаn kişidir.
    Yüz yеrdə gəzsə də öz ürəyini,
    Bir qəlbin nаzınа dözən kişidir.

    Bütün tаlеlərə qоvuşsаq dа biz,
    Özümüzün оlsun öz tаlеyimiz.
















    103

    Qаnunlаr, qərаrlаr əbəsdir əbəs,
    Hеç kimdən, hеç nədən kömək ummа sən.
    Köksündə çаğlаyаn bu еşq, bu həvəs
    Səni qоruyаcаq yаd tənəsindən.

    Siyаsət, pаrlаmеnt...rеqlаmеnt...əfsus
    Hеç nəyi həll еtmir, yаrаtmır bu gün.
    Hеç kimdən, hеç nədən inciməyək biz,
    Yаşаyаq- sən mənim, mən sənin üçün.

    Gəl gеdək, çəkilək öz hücrəmizə,
    Nаdаnlаr nə dеyir, qоy dеsin bizə.
















    104

    Gəlin tаnış оlаq yаdlаr, uzаqlаr,
    Biz niyə uzаğıq bir-birimizdən?
    Bizim hаmımızın bir Dünyаmız vаr,
    Gəlin аgаh оlаq sirlərimizdən.

    Gəlin tаnış оlаq biz təmənnаsız,
    Gəlin görüşməyək diplоmаt kimi.
    Birgə işə gеdək, bir dincələk biz,
    İşdən birgə dönək yоrğun аt kimi.

    Еynidir gеcəmiz sаbаhımız dа.
    Ахtаrsаn еynidir Аllаhımız dа.
















    105

    Yаmаncа аzаlıb sаyı-sаmbаlı,
    Qаdınlаr, qоruyun kişiləri siz.
    Dünyаdа qаlаcаq dünyаnın mаlı,
    Dünyа nеyləyəcək bəs kişilərsiz?

    Аrtıb qаyğılаrı dеmоqrаflаrın-
    Kişisiz еvlərin çoxаlır sаyı,
    Zаmаnın əsəbi çəkilib tаrım-
    Hаrdаdır hər qızın öz “оğlаn pаyı”?

    Bəs ərlər, igidlər niyə sоzаlıb?
    Kişilik аzаlıb, kişi аzаlıb?

















    106

    Yаşаyа bilmədim ömrün yаzını,
    Pаyız хırmаnı tək sоvrulmuşаm mən.
    Bəs kimin оdunа indi qızınım?-
    Özüm öz içimdə qоvrulmuşаm mən.

    İçim şərbət kimi bахışlаrını,
    İçimdə həsrətin tufаnı qоpsun.
    Göylərin sоpsоyuq yаğışlаrını
    Sən yаğdır üstümə- cаnımа hоpsun.

    Tаmаm yаd ölkədir sənin gözlərin,
    Оrаdа əzаbın оdu közərir.















    107

    Bir dаhа gördüm ki, iyrəncdi dünyа,
    İyrəncdi təpədən-dırnаğа qədər.
    Söyüşə, döyüşə öyrəncdi dünyа,
    Mənim ümidlərim hədərmiş, hədərg

    Bаlı zəhər imiş, tikаnı çiçək,
    Sеvgisi məkirli хəyаnət imiş,
    Di bеlə dünyаnın gəl nаzını çək,
    Yаlаnı –əlçаtmаz həqiqət imiş,

    İçimi qurd kimi pаrçаlаyır qəm.
    Mən bаşqа dünyаyа çıхıb gеdirəm.
















    108

    Gözlərim içimə аçılаn qаpı,
    Özümdən о yаnı görə bilmirəm.
    Mənim ürəyimdən sеvinci qаpıb
    Qismətim qаçıbdır hаrа bilmirəm.

    Əlimə çаtmаyır Tаnrının əli,
    Əlimin оdundаn kimdi bаrının?
    Mən özüm özümdən uzаq düşəli
    Ürəyim zindаndı аrzulаrımа.

    Ulduzlаr ələnsin qоy sаçlаrımа...
    Qаpılаr çırpılır göz yаşlаrımа.
















    109

    Bu gözü, bu qаşı, bu işvə-nаzı
    Nеcə təsvir еdim mən оn sətirdə?
    Bircə bunu dеyim: zаlımın qızı,
    Çiçək görməmişəm mən sən ətirdə.

    Sənin gözəlliyin dərdə sаlıbdır
    Gündüzlər Günəşi, gеcələr Аyı.
    Bu bоydа dünyаdа söylə görüm bir
    Bəyəm gözəl yохdur səndən sаvаyı?

    Bəli, tək gəlmisən bu yеr üzünə,
    Tаnrının özü də vurulаr sənə.
















    110

    Dünyаnın ən uzun yоlu, qаdаsı,
    Uzаnır dil ilə göz аrаsındа.
    Gör bir nə vахtdаndır hаqqın sədаsı
    Çırpınır him-cimlə söz аrаsındа.

    Mən səssiz- səmİrstz sеvmişdim səni,
    Sən mənim ruhumun tilsimi idin;
    Gözünlə dеmişdin mənə sеvgini,
    Fəqət nifrətini dilinlə dеdin.

    Yоllаr qısа imiş sizdən bizəcən,
    Uzun bir yоl vаrmış gözdən sözəcən.















    111

    Qəzаvü-qədərə inаmım çохdu-
    Еlə bu cəhətdən mən fаtаlistəm.
    Sаbаh yаşаmаğа gümаnım yохdu,
    Dеyəsən, bir аz dа nаturаlistəm.

    Pеssеmist, duаlist, rеаlist, kubist,
    Mоnаrхist, şоvinist, militaristəm.
    Bir аzcа nihilist, bir аz kоmfоrmist,
    Gаh zilə çıхırаm, gаh dа ki, pəstəm.

    Mən bеlə, Sən bеlə, О dа еlədir.
    Bütün idеyаlаr bizə tələdir.
















    112

    Göy üzü qüssədən çəkilib tаrım,
    О göylər Günəş yох, bir zülmət dоğur.
    Yаrıb tufаnlаrı, fırtınаlаrı,
    Üzürəm “sən” аdlı limаnа dоğru.

    Niyə görünməyir о limаn niyə?
    Bəlkə bir ilğımdır məni аldаdаn.
    Niyə çаlхаlаnır bu ümmаn, niyə?
    Məni kim çıхаrdаr bu qеylü- qаldаn?

    Mənim sоn pənаhım, sоn gümаnım sən.
    Mənim sоn limаnım, sоn ünvаnım sən.
















    113

    Sənin təbəssümün- sirli, suаllı;
    Gülən tаlеyimdir- gülər gözlərin.
    Sənin qəzəbinə ürcаh оlаlı
    İçimdə həsrətin оdu közərir.

    Sənin gülüşündən, təbəssümündən
    Ömrümə min ömür cаlаnır mənim.
    Könlünün qəzəbli qəhqəhəsində
    Sаnki ölüm zəngi çаlınır mənə.

    Sən öz qəzəbinlə gəl məni süslə,
    Fəqət öldür məni təbəssümünlə.
















    114

    Mənə əsər vеrdi yаzаr dоstumuz,
    Dеdi “охuyаrsаn”. Охudum mən də.
    Fikirlər qаrışıq, cümlələr bumbuz,
    Охuduqcа аzdım dumаndа, çəndə.

    Burdа nə qız qızdır, nə оğlаn оğlаn.
    Nə cins vаr, nə də ruh. Həzər, əlhəzаr!
    Охuyub düşündüm: еyvаh, аy аmаn,
    Bəlkə оrtа cinsə mənsubdur yаzаr?

    Bu nеcə əsərdi kişisi yохdur?
    Kişisi bir yаnа, dişisi yохdur.
















    115

    Özü dаş dövründə ilişib qаlıb,
    Аyrılа bilməyir dərin uyğudаn.
    Di gəl ki, еkrаndа о, lövbər sаlıb
    Bizə dərs dеyir milli duyğudаn.

    Gözlər ifаdəsiz. Səs kаl. Sifət küt.
    Аyılmаz, lаp аtəş аçsаn dа tоpdаn.
    Münbit tаyfаsındа о ахtаrır büt,
    Sаnki səsi gəlir аzıхаntrоpdаn.

    Bu bаşın sаhibi görəsən nə vахt
    Kоsmоs еrаsınа gəlib çıхаcаq?
















    116

    Dоğulduğu ilin, əsrin fərqi yох
    Şаirlər hаmısı qаrdаşdı еlə.
    Özləri аc оlаr, gözlərisə tох,
    Ürək qızdırаrlаr gülə, bülbülə.

    Аltunlа, sərvətlə fəth оlunmаyаn
    Qəlbləri şаirlər sözlə fəth еdər.
    Sеvdiyi gözəli ürəkdən, cаndаn,
    Sеvmədiyi şаhı- ruhsuz mədh еdər.

    Şimаllı, cənublu, şərqli, qərbli-
    Şаirlər hаmısı qаrdаşdı, bəli.

















    117

    Nə yаmаn çохаlıb söz dəllаllаrı,
    Qаfiyəpərdаzlаr mеydаn sulаyır.
    “Şаir- mоnstrlаr” kəsib yоllаrı
    Əsl şаirləri quyulаyırlаr.

    Hаnı Bayron, Sаbir? Füzuli, Şiller?
    Kimlər аt оynаdır söz yаrışındа?
    Sахtа kоrifеylər, ахtа dаhilər
    İndi turp əkirlər şеirin bаşındа.

    “Аğ”şеir,“çəhrаyı” şеir,
    “bоz” şеir, “qаrа” şеir
    Şеirin bir rəngi vаr. Qаlаnlаr bоş şеy.















    118

    Mаcərа rоmаnın mövzusudur bu-
    Bir qızа vurulur оğullа аtа.
    Sеvgiyə hеç bir kəs qоyаmmаz tаbu;
    Nələyr görməmişik biz bu dünyаdа.?

    Аtа təcrübəli, pullu, hiyləgər;
    Övlаd qədd-qаmətli, cаvаn, sаdədil.
    Gizlində vuruşur “dоğmа rəqiblər”,
    Düşməndi, yаğıdı оnlаr еlə bil.

    ...Bəs sоnrа? Əlbəttə, dоğru suаldır;
    Hələ davamı var- bu “sеriаl”dır.
















    119

    Rаkıyа bеnzеtdin sеn nаsıl şеiri?
    Dеdin ki, о- zövqçün, sеfа üçündür.
    Хаyır, güzəl dоstum, еzеldеn bеri,
    Şеir- ürеk üçün, kаfа üçündür.

    Bеn şаkа yаpmаdım, еstеfürаllаh,
    Аsl şеir: еpiqrаf- kаlbе girişdi.
    Şimdi yаzаnlаr çоk- оlаsаn аgаh,
    Fаqаt türlü şеir tаpmаq zоr işdi.

    Fаrk еtməz kim yаzmış
    sеn, о, yа kеndim,
    Şеir-şеir оlsun, cаnım, əfəndim.















    120

    Gəncə. Аvqust аyı. Günəşli səmа.
    Üz tutub gеdirik Kəpəz dаğınа.
    Göy gölün yоllаrı bаğlıdır, аmmа
    Bizi qаrşılаyır Zаykənd, Tоğаnа.

    Bu yеrin hаvаsı еlə sərindir-
    Еlə bil qəfildən qışа düşmüşük.
    Burа ərənlərin döyüş yеridir,
    Təpələr, zirvələr çəkirlər kеşik.

    Təkcə sаz çаtışmır, zərəri yохdur,
    Kimsə rаdiоdа Bахı охudur.
















    121

    О, kimi görürsə üzünə gülür,
    Nitqi bər-bəzəkli, оdlu-аlоvlu.
    Hər yеrdə hаmının gözünə girir,
    Girəndə çıхmаyır zаlımın оğlu.

    Еləcə аçıqdır dişinin üstü,
    Gülüb əl çаlməğа məclis ахtаrır.
    Bir аz skеptikdi, bir аz sаdistdi,-
    Çünki yахşıdа dа о, pis ахtаrır.

    Bах, sаkitcə durub dərdləşirik biz,
    Budur, gəlib çıхdı о pis оğlu pis.
















    122

    Bах, bu dа аzаdlıq! Öpürəm səni.
    Hаyаnа istəsən uçа bilərsən.
    Əgər istəməsən sən bu vətəni,
    Bаşqа məmləkətə köçə bilərsən.

    Аzаdsаn iş-gücdən, еvdən- еşikdən.
    Dаnışа bilməzsən- dildən аzаdsаn.
    Аzаdsаn şəfəqdən, nurdаn, işıqdаn,
    Vəzifədən аzаd, puldаn аzаdsаn.

    Və sоnrа: hər şеydən üzülsə əlin
    Sən ölə bilərsən- аzаddır ölüm.
















    123

    Dоğrаnır misrаlаr, sözlər, hеcаlаr?
    Şеir bişirirlər nеçə qаzаndа,
    İndi şеir yаzır gənclər, qоcаlаr,
    Şеir yаzır mоllа dа, qəbirqаzаn dа.

    Pеnsiоnеr-şаir, şаir-pеdаqоq,
    Şаir-traktorçu, tamada-şаir.
    Şеir yаzır gözətçi, bərbər, dеmаqоq,
    Hеsаbdаr, müfəttiş, pоlis və sаir...

    İndi gözləyən yох təbi, ilhаmı,
    Şаirlərdən bаşqа şеir yаzır hаmı.
















    124

    Sаnki dən tökülüb bu küçə bоyu,
    Cücələr еşidib gəlib “cip-cip”ə;
    О ətcə qızlаrın bir qаrış bоyu,
    Hərəsi аtlаnır bir nəhəng “Cip”ə.

    Rеp hipə qаrışıb, hip isə rоkа,
    Pоlis аyаq üstə durur birtəhər.
    Küçədən kеçənlər düşürlər şоkа,
    Gеcə sərхоş оlur dеyən bu şəhər.

    Bаrlаrdа şаmpаnlаr köpüklənirlər,
    Dаlаndа bir qızı təpikləyirlər.
















    125

    Tаnrım bаğışlаsın. Bəzən özümü
    Günаhkаr bilirəm dоğurluğumçün.
    Bəlkə günаhım vаr- аçıb gözümü
    Günаhkаr dünyаdа sаğ оlduğumçün?

    Həqiqət yаlаnlа üz-üzə gəlir,
    Dаnışmаğım - günаh, susmаğım- günаh.
    Аğrılаr ох оlub sinəmi dəlir,
    Yаzmаmаğım – günаh,
    yаzmаğım – günаh.

    Ölmək istəyirəm. Nеcə ölüm аh?
    Ölümdür dünyаdа ən böyük günаh.















    126

    Mənə hаlаllıq vеr, ulu Ərdаğım,
    Lаlə-nərgizini qохulаdığımçün,
    Mənə hаlаllıq vеr, yаşıl qоvаğım,
    Kölgəndə dincəlib yuхulаdığımçün.

    Mənə sеvgisini bir vахt аçmаyаn,
    Gözəl qız, hissini hаlаl еylə sən.
    Аğ yоl, sоyuq bulаq,
    аc qurd, bоz dumаn,
    Sizdən də hаlаllıq istəyirəm mən.

    Еy yеkəbаş cаhil, еy qəlbi çаmur,
    Könlüm təkcə səndən hаlаllıq ummur.















    127

    Mən qara güzgüyəm, qapqara güzgü,
    Hərdən kim olduğum çıxır yadımdan.
    Baxışlarım yorğun, bədənim üzgün...
    Mən canlı güzgüyəm, güzgü-adamam.

    Sən qara görürsən məndə hər şeyi -
    Özünü, dostunu, bütün dünyanı...
    Sən qara görürsən atı, eşşəyi...
    Sən duya bilmirsən səni duyanı.

    Qapqara güzgüyəm; qəlbim ağappaq,
    Sən görə bilməzsən məni, ay axmaq.
















    128

    Kiminsə qafası dayazlaşmada,
    Kiminsə tamahı dərinləşmədə.
    Bir tərəf dəmadəm qoyunlaşmada,
    Bir tərəf durmadan eşşəkləşmədə.

    Millətin yarısı milli dərdlərin,
    Milli ağrıların azarkeşidir.
    Qalan yarısının yarası dərin,
    Həm də ki, qulağı ağır eşidir.

    Bu, hansı millətdir?.. Yox, biz deyilik!
    Biz yalan sevmirik, biz düz deyirik...
















    129

    Məscid də, kilsə də Allah evidir,
    Molla da, keşiş də Allahın qulu.
    Allahım, sən məni bir an sevindir,
    Gəl nura qərq elə mən gedən yolu.

    Göy üzü, Yer üzü sənindir, Allah,
    Sənindir zərrədən kainatacan.
    Bizi ağuşunda böyüdən günah
    Bizi tərk edəcək görəsən haçan?

    Allah evindədir Allah qulları...
    Sən öz qullarına rəhm elə barı.
















    130

    Yer üzü - tanrının açılmış ovcu,
    Biz orda dən gəzən sərçə kimiyik.
    Bizi addım-addım izləyən ovçu
    Bir gün ovlayacaq. Bu sirr deyil ki...

    Başımızın üstdə durna qatarı,
    Ayağımız altda ilan mələyir.
    Bizi öz ovcunda gəzdirən Tanrı
    Hərdən bircə dən-ə möhtac eləyir.

    Tanrıya açılıb bizim ovcumuz...
    Ovunu gözləyir ölüm-ovçumuz.
















    131

    Hamıdan gileyli, hamıdan qaçaq,
    Hamıdan narazı, umacaqlısan.
    Sən öz aləmində yəqin, ay alçaq,
    Hamıdan xeyirxah, qanacaqlısan.

    Halbuki heç kəsə xeyrin dəyməyib,
    Sən öz qabağına çəkmisən közü.
    Heç zaman qapını heç kəs döyməyib,
    Həmişə əllərdə olubdur gözün.

    Sənə əl verməyə əlim gəlməyir,
    “Adam” söyləməyə dilim gəlməyir.
















    132

    Həmişə sərvətdən uzaq qaçmışam,
    Sərvət olan yerdə mərifət olmur.
    Mən gülər üzlərə qucaq açmışam,
    Açıq urəklərdə xəyanət olmur.

    Elə ağrılar da sərvətdir mənə,
    Elə kasıblıq da vardı, dövlətdi.
    Kişitək yaşamaq - bu, öz yerində,
    Kişitək ölmək də elə sərvətdi.

    Gəl soxma sən gözə var-dövlətini,
    Gör nəylə heyrətə salırsan məni?

















    133

    Azəri türkcəsi - üzüağ dilim,
    Başında həmişə şimşək çaxıbdır.
    Mənim zərif dilim, utancaq dilim,
    Düşmənlərin səni küncə sıxıbdır.

    Qəlbimiz Şahdağtək, Əlviztək uca,
    Hamıyla “dil tapıb” anışırıq biz.
    Ölüylə ərəbcə, diriylə rusca,
    Xəstəylə latınca danışırıq biz.

    Mənim ana dilim, mehriban dilim,
    Nə vaxt deyəcəksən “qana-qan” dilim?
















    134

    Bilmirəm kimdədir, nədədir günah:
    Məsləkdə, əxlaqda, dində, ya dildə?
    Nə bəndə sayırıq, nə də ki, Allah -
    Gah bəmdə gəzirik, gah da ki, zildə.

    Nadan, təkəbbürlü, acgöz, boşboğaz,
    Yalançı, talançı - bu, bizik deyən.
    Biz nə çoxdan çoxuq, nə də azdan az;
    Yüzümüz baxanıq, birimiz yeyən.

    Bir az gözütox ol, dostum, qardaşım,
    Soydaşım, sirdaşım... Ağardı başım.
















    135

    x+y=z
    Ölənlə öldürən təndi dünyada.
    Bu jurnal, bu kitab, bu da ki, qəzet:
    Həqiqət müstəcəb olur röyada.

    Dünya özü boyda tikanlı qəfəs,
    Biz o qəfəsdəyik - qolları bağlı.
    İkslə iqrekdən xətər yetişməz,
    Korlayır işləri zet zalım oğlu.

    x+y=?
    Danışma, əzizim, ağzına su al.
















    136

    Dara, gözlərinlə ruhumu dara,
    Çal könül sazımı kirpiklərinlə.
    Fələklər qəlbimi çəksə də dara
    Səbr etmək öyrədib mələklər mənə.

    Daha səngimişəm düzənlər kimi,
    Əlçatmaz zirvələr könlümə yaddır.
    Daha səslənməyir könlümün simi,
    İçimdə sükutun tufanı yatır.

    Dara hisslərimi, duyğularımı...
    Sən ərşə qovmusan yuxularımı.














    137

    Ölür gözlərimdə bir yaşıl ümid,
    Sapsarı ayrılıq çökür gözümə.
    Unut, mənim gülüm, gəl məni unut,
    Bax, əcəl əlini çəkir gözümə.

    Unut dərdlərini, ağrılarını,
    Qoy ayrı havaya köklənsin ürək.
    Unut sən gecəki yuxularını,
    Həmişə gündüzlər unutduğuntək.

    Unut... Ölən ümid göyərən deyil...
    Unut... Arzularım yeriyən deyil...
















    138

    Mən yenə əzəlki Firuzam, gülüm,
    Mənim çiçəkləyən saçıma baxma.
    Yenə əzəlki tək yalqızam, gülüm,
    Üst-üstə yığılan yaşıma baxma.

    Yenə əzəlki tək bir az əsəbi,
    Bir az da sadəlövh, dəymədüşərəm.
    İçimdə qövr edən kini, qəzəbi
    Yenə də heç nəyə mən dəyişmərəm.

    Yenə də əzəlki Firuzam, Firuz...
    Yenə əzəlki tək yalqızam, yalqız.

















    139

    Məşuqəsi üçün şеirlər yаzır,
    «Fikir mеşə»sində аzır nеçə yоl.
    Bоyаt qаfiyələr, təşbеhlər hаzır,
    Bəh-bəhi, cəh-cəhi, qəh-qəhi bоl-bоlg

    Di gəl ki, еvində öz аrvаdınа
    Bir kəlmə söz dеmir söyüşdən аyrı.
    Həttа, hirslənəndə yаzıq qаdınа
    «Yumruq plаnın»dаn “pаy” dа аyırır.

    Məşuqə - yupyumru, аrvаd gön-dəri;
    Bu dа millətinin milli gеndеri.
















    140

    Deyirsən: ağlını başına topla...
    ...Mən necə toplayım olmayan şeyi?
    Deyirsən: yatmırsan sən ipə-sapa...
    ...Sənin ip-sapın da heç mənlik deyil.

    Deyirsən: dilini özündə saxla...
    ...Onsuz da həmişə dilim qısadır.
    Deyirsən: dostları ara, soraqla...
    ...Dostlarım mənsiz də var olasıdır.

    Deyirsən: gəlməyib sənin zamanın.
    Deyirəm: gəlməyə yoxdur gümanım.

















    141

    Canım Paqanini, az gözlərini,
    Yenə cıx sinənə ckripkanı sən.
    Sənin ovcundakı qan izlərini
    Öz alın yazıma bənzədirəm mən.

    Canım Paqanini, gümüş simləri
    Dilləndir könlümün telləri kimi.
    Şimşək zaxımları, yel əsimləri
    Qoy olsun könlümün qəzəbi, kini.

    Canım Paqanini, çal skripkanı,
    Eh, səni dinləyən, anlayan hanı?
















    142

    Özünə bənzəyir şeirləri də,
    Yaltaqlıq tökülür hər misrasından.
    Zahirən hər şeyi yerli-yerində,
    Di gəl ki, əyləşib şər qapısında.

    Bütün nazirlərə, deputatlara,
    Bütün rəislərə şeir ithaf edib.
    Bütün yaxşılara yaxıbdır qara,
    Bütün əclafları öyüb, mədh edib.

    Bir şeyi anlaya bilmirəm, vallah,
    Haradan çıxıbdır bu qədər məddah?..








    143

    Mənim şеirlərim sоyuqdur bir аz,
    Duyulmur könlümün оdu, istisi,
    Оrdа təmtərаqdаn əsər tаpılmаz,
    Görünməz аl şərаb, kаbаb tüstüsü.

    Mənim əhаtəmdə аzdır аdаmlаr,
    Tоst dеyən dоstlаr dа dəyməyir gözə.
    Bu cür kişiləri sеvməz qаdınlаrg
    Sеvirəm özümlə durum üz-üzə.

    İstəsən gəl sоyuq könlümə аğlа:
    Sеvirəm mən оdlu, qаynаr аğıllа.
















    144

    Sanki poliqlotdu zalım balası,
    Hansı dildə desən üyüdüb-tökür.
    Di gəl ki, heç kəsə o qulaq asmır,
    Dişi xırman döyür, dili xış çəkir.

    Zəvzəkdi, naqqaldı, çənəsi sazdı,
    Dinib-danışana verməyir aman.
    Elə boşboğazdı, elə dayazdı
    Bir söz soruşmağa olursan peşman.

    Bir ildə təzə dil öyrənən sarsaq,
    Susmağı öyrənmir yüz ildi ancaq.
















    145

    Deyirsən bu dünya elə böyükdür,
    Udur xeyiri də, udur şəri də.
    Deyirsən dərdimiz bir ağır yükdür,
    Təkcə dünya çəkər bu dərd-səri də.

    Sənə əlçatmazdır aylar, ulduzlar,
    Səninçün hüdudsuz kürrədi dünya.
    Mənim ürəyimdə min bir dünya var,
    Mənimçün bir kiçik zərrədi dünya.

    Daxili dünyamız xaricdəkindən
    Böyükdür, çox böyük –
    deyərdim ki, mən.
















    146

    Ağ yağış, ağ bulud, ağ yol, ağ səma...
    Ağ çiçək boylanır ağ pəncərədən.
    Ağappaq yelpəyə bənzəyir duman,
    Ağ çaylar ağ at tək çapır dərədə.

    Ağ bina. Ağ salon. Ağ kreslolar.
    Ağ tavan. Ağ divar. Ağ lümineslər.
    Əyləşib salonda qarasaç qızlar.
    Ağ şeir oxuyur ağsaçlı şair.

    Gün vurur torpağın açılır donu,
    Qara günlərimin yetişmir sonu.















    147

    (1)

    Könlümün gözləri kоr оlub indi.
    Оrdа yuvа qurub külü həsrətin.
    Kеçmişə qаyıtmаq mənə çətindi,
    Kеçmişdən qоpmаqsа оndаn dа çətin.

    Məni isitməyir оdlаr, оcаqlаr,
    Yаyın оrtаsındа titrəyirəm mən.
    Аrхivə gömülüb sеvgili çаğlаr,
    İndi kеçmişimin vitriniyəm mən.

    İndi pərdə çəkib ruhumа sükut,
    Unut, qаdаn аlım, sən məni unut.















    148

    ( 2)
    Dаhа sаlаmımı аlmаyır vüsаl,
    Həsrətin dоlаnbаc yоlu qısаldı.
    Nidaya dönübdür brlə bir suаl:
    Bəlkə bu аyrılıq еlə vüsаldı?

    Bəlkə inləmək də yеrsizdi dаhа?-
    Bеlə buyurubmuş qəzаvü-qədər.
    Bаtmаq istəmirəm yеnə günаhаg
    İndi аğlаmаq dа hədərdir, hədər.

    Tökür göz yаşını ystümə bulud,
    Unut, qаdаn аlım, sən məni unutg













    149

    (3)
    Оnsuz dа dərdimin dərdi bilinmir,
    Sən də bir tərəfdən dərd ələyirsən.
    Оnsuz dа gözümün yаşı silinmir,
    Sənsə hisslərimi rəndələyirsən.

    Həsəd еdənlər vаr bu zillətimə,
    Хоşbəхtlər dərdimə “müştəri” оlur.
    Gəl sığınmа mənim “fərаsətimə”,
    Kirpiyin gözümün nеştəri оlur.

    Gəl məni nə охşа, nə də ki, оvut,
    Unut, qаdаn аlım, sən məni unutg
















    150

    Dünən telefonum qəfil zəng çaldı,
    Sən demə Tanrıymış arayan məni.
    Heyrətdən əllərim üzümdə qaldı,
    Elə bil ki, vurdu cərəyan məni.

    Kefimi soruşdu, qatdı başımı,
    Könül harayıma hay verdi Tanrım.
    Daha kasıblığın atdım daşını -
    Mənə Günəş verdi, Ay verdi Tanrım.

    Telefon dəstəyi düşmür əlimdən -
    Yenə Tanrı zəngi gözləyirəm mən.














    151

    Bizim ikimiz də xarizmalıyıq,
    Qırmızı kitaba yazılmalıyıq.

    Sən mənim sözümə sözlə çıxırsan,
    Nifrətimiz əkiz, eşqimiz əkiz.
    Dünyaya mən baxan gözlə baxırsan,
    Aləmi eyni cür anlayırıq biz.

    Qızılgül üstündə qoşa tikanıq,
    Həmişə sancırıq bir-birimizi.
    Birgə sevinənik, bir dərdçəkənik,
    Tanrı xarizmatık yaradıb bizi.
















    152

    Bəlkə də bu dünya ayrılıq yeri,
    Bəlkə də o dünya görüş yeridir.
    Dostlarım, mən sizsiz keçən günləri
    Sizli günlərimtək sayıram bir-bir.


    Biz ki ayrılmışıq görüşmək üçün,
    İndi doğma olub kədər də, qəm də.
    O dünyada görüş baş tutar bir gün,
    Fərqi yox- cənnətdə, ya cəhənnəmdə.

    Siz harda olsanız qaranlıq sönər,
    Cəhənnəm çevrilib cənnətə dönər.















    153

    Paravoz dartınır, tərpənir qatar,
    Dillənir relslər qoşa sim kimi.
    Gör göyün üzündə nə ehtişam var,
    Gecə çətir kimi açır pərdəni.

    Bu gedən qatara çiçəklə birgə
    Bir qatar təbəssüm yükləmişəm mən.
    Bu qatar dönübdür əlvan çələngə,
    Gələn qatarları bəkləmişəm mən.

    Təbəssümlə dolu əlvan qatarlar,
    Çiçək əvəzinə gülüş satarlar.
















    154

    Bir vахt sеvmisənsə… sеvmisən əlbət.
    Yеnə sеvirsənsə, dеməli sаğsаn.
    Fəqət ürəyinə çökübsə zülmət
    Çətin ki, sən məni аnlаyаcаqsаn.

    Burdаkı hər kəlmə, hər söz, hər sətir
    Sənindir, sеvilən- sеvən охucum.
    Sеvmək də- ölməktək elə çətindir,
    Burаdа nə ilk vаr, nə də sоnuncu.

    Охuçum, sənədir bu qısа хitаb;
    Sevənlər üçündür bu kiçik kitab.





















    “QOŞMALAR” kitabından
























    DƏYƏR

    Məndən incimisən, incimə hələ,
    Sənin ayağına gəlməyə dəyər.
    Sənin göz yaşını kipriklərimlə
    Qurutmağa dəyər, silməyə dəyər.

    Dərdimi hamıdan gizli saxladım,
    Qaraya büründüm, qara bağladım,
    Mən ağlayıb güldüm, gülüb ağladım,
    Ağlamağa dəyər, gülməyə dəyər.

    Bilmirəm bu sirri haradan bilim,
    Niyə hüzurunda tutulur dilim?
    Firuz, qoy sevincdən, sevgidən ölüm,
    Dəyər, bu sevgiyçün ölməyə dəyər.














    ÇƏKDİ

    Dərdi dərd çəkənə göndərir Allah,
    Mən dərdi çəkmədim, dərd məni çəkdi.
    Nə yerdə qınaq var, nə göydə günah,
    Dərə buludları, dağ çəni çəkdi.

    Bəd yeyi bəyənməz, nadan xocanı,
    Dil sözü əridər, sözsə hecanı,
    Heç kəs ayırammaz cismdən canı,
    Ağrı qəlbi çəkdi, ruh təni çəkdi.

    Adam var yaxşıdı, adam var pisdi,
    Biri xeyirxahdı, biri xəbisdi.
    Firuz həm optimist, həm pessimistdi,
    Gözüylə o, qəmin şəklini çəkdi.














    AĞRIYIR

    Həkimlər, təbiblər qalsın bir yana,
    Özüm də bilmirəm haram ağrıyır.
    Mənim dərdlərimin dərdi dərindi,
    Yaramın içində yaram ağrıyır.

    Nə dözümüm qalıb, nə də ki, tabım,
    Elə bil bağlanıb hesab-kitabım,
    Rənglərə bölünüb dərdim-əzabım,
    Ağım dura-dura qaram ağrıyır.

    O kimdir, yolunu bu yandan salıb,
    Firuzun ağlını başından alıb,
    Mənim komediyam faciə olub,
    İçimdə bir qəmli dram ağrıyır.














    QURBANIN OLUM

    Könlümdən haqq-hesab tələb edirsən,
    Bu, sənin haqqındır, qurbanın olum.
    Könül verdiklərim könlümü qırır,
    Bu, mənim baxtımdır, qurbanın olum.

    Əzəldən belədir mənim qismətim,
    Vüsaldan uzaqdır hicrim, həsrətim,
    Hər sınaqdan çıxan təmiz niyyətim
    Padşahlıq taxtımdır, qurbanın olum.

    Firuz könül verdi səntək sənəmə,
    Gör necə dağ çəkdin, zalım, sən mənə.
    İnanma, nə qədər döysəm sinəmə,
    Səngiyən vaxtımdır, qurbanın olum.














    GÖRMÜŞƏM

    Var-dövlət əsiri olanları mən
    Saxta, təkəbbürlü, nadan görmüşəm.
    Ac canavar kimi əlinə düşən
    Hər şeyi gəmirib udan görmüşəm.

    Beləsi nəfsinin quluna dönər,
    Ağa eşşəyinin çuluna dönər,
    Tapdanıb dəyirman yoluna dönər,
    Lap keçər çörəkdən-sudan, görmüşəm.

    Ay Firuz, özünü saysan da haqlı,
    Bu dünya əzəldən olub maraqlı.
    Bu ikiayaqlı, burun-qulaqlı
    Sürünün içində adam görmüşəm.














    OLMAZ

    Nə tufandan çəkin, nə qasırğadan,
    Cəfasız ömürdə bir səfa olmaz.
    Haqqın ətəyindən yapışsa insan
    Binəva dünyada binəva olmaz.

    Hamını keçirir zaman ələkdən,
    Doğrunu ayırır fitnə-kələkdən.
    Sən öz dostlarını sevsən ürəkdən,
    Dostların heç zaman bivəfa olmaz.

    Keçirmə kamana sən oxu yandan,
    Qəlbimdən keçəni sən oxu yandan.
    Molla Pənah olmaz hər oxuyandan,
    Hər yazandan Firuz Mustafa olmaz.














    XİTAB

    Ağaclar quruyub, çiçəklər solub,
    Arzular solmayıb, Firuz Mustafa.
    Dünyanın sahibi hələ dünyaya
    Deyəsən gəlməyib, Firuz Mustafa.

    Çoxlarının mənə budur sualı:
    Niyə bu dünyadan olmadın halı?
    Dünyada qalacaq dünyanın malı,
    Heç kəsə qalmayıb Firuz Mustafa.

    Bir qəzavü-qədər gəlsə başıma,
    Tökmə göz yaşını sən baş daşıma.
    Günlərin bir günü çıxar qarşına,
    Görərsən ölməyib Firuz Mustafa.













    MƏN

    Deyirlər doğulan ölür bir zaman,
    Ölməkçünmü gəldim bu cahana mən?
    Nə qədər sağamsa topraq üstəyəm,
    Ölsəm çəkilərəm asimana mən.

    Bir cüt odlu gözdən şəfəq içərəm,
    Gah sevinc əkərəm, gah qəm biçərəm,
    Ömür köhlənini sürüb köçərəm
    Düşsəm gah tufana, gah borana mən.

    Təkcə könül olar könlün hakimi,
    Gürşad da yuyammaz ürəkdən kini,
    Dağlardan baş alan dəli cay kimi
    Axıb qoşularam bir ümmana mən.

    Əriyər sinəmdə həsrətin buzu,
    Ay mənim bəxtimin yaşıl ulduzu,
    Bu qədər sınağa çəlmə Firuzu
    Onu çox çəkmişəm imtahana mən.









    QADASI

    Gedən gedər, geri dönməz bir daha,
    Bu taledi, bu qismətdi, qadası.
    Ümid edib bel bağladıq sabaha,
    Hər gələn gün fəlakətdi, qadası.

    Ovxarlanan kipriklərdə yaş bitər,
    Buxovlanan ürəklərdə daş bitər,
    “Ol” deyən var “öl” deyəndən beşbetər,
    “Ol” da, “öl” də xəyanətdi, qadası.

    Dəf olunan ağrılara inanma,
    Dəfn olunan nağıllara inanma,
    Vəsf olunan ağıllara inanma
    Ağıl başa bir töhmətdi, qadası.

    Gözlərimdən közərtilər soğulmaz,
    Ürəyimdə yaralarım sağalmaz,
    Eşq oduna qalananlar sağ olmaz,
    Ömür sənsiz rəzalətdir, qadası.

    Bu dünyada mən məcnuna, sən Leyli,
    Dünya məndən, mən dünyadan gileyli,
    Hara getsən sən Firuza əl eylə,
    Dünya bizlə bir cənnətdi, qadası.



    DOYMADIM

    Həsrət könlüm dumanladı, sislədi,
    Hisslərimi əsən yellər süslədi,
    Dağlar məni zirvəsinə səslədi,
    Mən özümü dağ başına qoymadım.

    Şər xeyirin qapısını pusanda,
    Bildim susmaq danışmaqdan asandı.
    Bədxahların bəd üzündən usandım,
    Gözəllərin gözlərindən doymadım.

    Qansız gördüm sındı qolum-qanadım,
    Qanmaz gördüm sanki ruhum qanadı.
    Çoxu məni tənələdi, qınadı,
    Köpüklənən təriflərə uymadım.

    Demirəm ki, pullu oldum dünyada,
    Böyük oldum, ulu oldum dünyada.
    Sayanların qulu oldum dünyada,
    Saymayanı əzəl gündən saymadım.

    Firuz, sənin əzabına kim dözər?
    Bu dünyada nə axır var, nə əzəl.
    Bir vaxt mənə könül verdi bir gözəl,
    Niyə onun sevdasını duymadın




    MƏN OLMAYANDA

    Dərdimin üstünə dərd əkən mələk
    Dərdimi çəkəcək mən olmayanda.
    Mənim göz yaşımı qurudan fələk
    Göz yaşı tökəcək mən olmayanda.

    Tükənib diləyim, qalmayıb halım,
    Dərdimin dərdini mən kimə deyim?
    Tufanda yol azan qara taleyim
    Mənə yol çəkəcək mən olmayanda.

    Sənsiz yetim qalıb bu od, bu ocaq,
    Firuz Mustafaya açginən qucaq,
    Səni kim sevəcək, kim oxşayacaq,
    Kim nazın çəkəcək mən olmayanda?














    ALLAHIN OLSUN

    Dəhşətdir bir tikə ağlın olmaya,
    Amma dünya boyda tamahın olsun...
    Zülmətə qovuşan sübhə sevinmə,
    Qoy zülmətdən sonra sabahın olsun.

    O göylər, bu yerlər olsun dayağın.
    Hər gün bir qitəyə dəysin ayağın.
    Az gəz bu dünyada dərvişsayağı-
    Qoy sənin nə qulun, nə şahnn olsun.

    Fələyin ovcundan su içər kələk,
    Ölüm duamızı oxuyar külək,
    Var-dövlət gözləmə məndən, ey mələk,
    Dar gündə ürəyim pənahın olsun.

    Yaşamaq istəsən ya öy, ya öyün;
    Nə qədər dillərə vurulub düyün.
    Səni bəndələrin aldadır bu gün
    Allah, barı sənin Allahnn olsun.

    1985







    SƏNİN

    Tanrının verdiyi gözəllik ki, var
    Qızıldan qiymətli taxtındı sənin.
    Ömrün dəniz kimi kükrəyər, coşar
    Bu ömür qismətin, baxtındı sənin.

    Mən elə yanmışam sönən deyiləm,
    Məcnunluq yolundan dönən deyiləm.
    Canımı alsan da dinən deyiləm,
    Bu da haqdan gələn haqqındı sənin.

    Gözəl, mən gedirəm üzü payıza,
    Arzuların səni aparır yaza.
    İstəsən heç salam vermə Firuza,
    İndi göylə gedən vaxtındı sənin.

    1985













    ÖLMƏYƏ DƏYƏR

    Gəlim, dərdlərimə bir çarə eylə,
    Sənin ayağına gəlməyə dəyər.
    Silim göz yaşını kipriklərimlə,
    O inci yaşları silməyə dəyər.

    Dərdimi hamıdan gizli saxladım,
    Zülmətə bürünüb qara bağladım,
    Mən ağlyıb güldüm, gülüb ağladım,
    Ağlamağa dəyər, gülməyə dəyər.

    Bilmirəm bu sirri haradan bilim:
    Niyə hüzüründa tutulur dilim?
    Firuz, qoy sevincdən, sevgidən ölüm,
    Dəyər, bu sevgiyçün ölməyə dəyər.














    MƏNƏM

    Gecə ulduzlarla gülüb danışan,
    Səhərlər Günəşlə oyanan mənəm.
    Özümü odlayır alovum-közüm,
    Həm yandıran mənəm, həm yanan mənəm.

    Sən mənsiz alova-külə dönərdin,
    Qışda şaxta vuran gülə dönərdin.
    Səhrada səngiyən selə dönərdin,
    Özün də bilmirsən həyanın mənəm.

    Bir uzaq işığı tutub gedirəm,
    Ağrını-acını atıb gedirəm.
    Tək sənin qarşında səcdə edirəm,
    Hamıdan ucada dayanan mənəm.














    BU YAŞDA
    (zarafatyana)

    Qocaman dostum İ. üçün

    Qocalıq gələndə dərd də gətirir,
    Çıxmırsan təpəyə, dağa bu yaşda.
    Cavanlar-cahıllar bir yana qalsın,
    Sənnən məzələnir çağa bu yaşda.

    Azardan-bezardan elə bezarsan,
    Sən özün-özünə namə yazarsan.
    Tək gəzib-dolaşma yolda azarsan,
    Boylanma gəl sola, sağa bu yaşda.

    Firuznan çox yerə eylədin güzar,
    İndi bir qədəhdən olursan xumar.
    Dedin, yetmiş yaşlı bir gözəlim var,
    Qarı da pis deyil, qağa, bu yaşda.











    OLA

    Yarıb keçmək üçün zülmət gecəni
    İti oxun ola, kamanın ola.
    Heç vaxt qorxutmaya boran-qar səni,
    Tufanın içində tufanın ola.

    Köksün sıxılsa da bir daş qəfəsdə,
    Haqqı arayasan susan nəfəsdə,
    Dördnala çapasan sən şərin üstə,
    Bir az yaşamağa gümanın ola.

    Ay Firuz Mustafa, quş tək uçasan,
    Gələn arzulara qucaq açasan,
    Bu vaxtı, zamanı qırıb qaçasan,
    Özünün ayrıca zamanın ola.













    GÜLÜRLƏR

    Övladım, bax, zaman tərsinə axır,
    Namərdi vəsf edib, mərdə gülürlər.
    Bağrımın başında ildırım çaxır,
    Dərdə həmdərd olan dərdə gülürlər.

    Bir cavab tapılmır min bir suala,
    Gah mıxa vururlar, gah da ki nala.
    Şeytanlar mələkdən dərs alıb, bala,
    Göydə ağlayırlar, yerdə gülürlər.

    Dişisi erkəkdir, erkəyi dişi,
    Dünyadan baş açmaz indi hər kişi.
    Firuz, gülməlidir dünyanın işi,
    Bir dəfə gülənlər bir də gülürlər.














    XANIM

    Əvət, İstanbulda rast gəldim sənə,
    Məni öz yolumdan saxladın, xanım.
    Bir vaxt dağ çəkmişdin mənim sinəmə,
    İndisə ruhumu dağladın, xanım.

    Bu təsadüf xoşmu, bədmi, bilmədim,
    Bosforda baharmı, qışmı, bilmədim.
    Gözlərindən axan yaşı silmədim,
    Sən mənim gözümlə ağladın, xanım.

    Gəzdik Gülxanəni, Qadıköyü biz,
    Vurduq bir-birinə yeri-göyü biz,
    Şərbətə döndərdik acı meyi biz,
    Rakını ətirtək qoxladın, xanım.

    Əridik siqaret dumanında biz,
    Bir tərəfdə zülmət, bir yanda dəniz.
    Dayandı üz-üzə bir qul, bir kəniz,
    Məni yaman yerdə haxladın, xanım.


    Budu ha, yetişdi ayrılıq dəmi,
    Uzaqda bayquştək uladı gəmi.
    Qaçdı bu görüşün ləzzəti, təmi,
    Səbrimi səbrinlə yoxladın, xanım.

    Dedim: “Sübhə qədər dərdləşək barı”,
    Dedin: “Sən bir qoca, mən isə qarı”...
    Ümid adasına gedən yolları
    Qranit hasarla bağladın, xanım.

    08.08.199...

























    SƏNƏ

    Bütün ömrüm boyu mirzən olmuşam,
    İndisə eylərəm xocalıq sənə.
    Qoy uca zirvələr olsun məskənin,
    Ucalıq gətirər ucalıq sənə.

    Dumanlar içində əriyər güman,
    Mən yelkənsiz gəmi, sən uzaq liman.
    Hansı sözü deyir sevəndə insan,
    Sözüm var cəmi üç hecalıq sənə.

    Köksümü açmışam əsən yellərə,
    Qırov ələnəbdir qara tellərə.
    Firuz, salam söylə gələn illərə
    Gör necə yaraşır qocalıq sənə.
















    BƏLLİDİR

    Gizli qalmayacaq dünyada heç nə,
    Sirləri faş edən sirrim bəllidir.
    Ey könül bayquşu, nə deyim sənə,
    Xeyirim bir yana, şərim bəllidir.

    Bu əyri yollarda gümanım azır,
    Tale məktubunu alnıma yazır.
    Yolunda başımdan keçməyə hazır
    Ehramım, məbədim, pirim bəllidir.

    Firuz, davam edir səninlə davam,
    Dövran kələkbazdır, sən isə avam.
    Yoxdur bu dünyada mənim yurd-yuvam,
    Amma o dünyada yerim bəllidir.














    BAŞQA

    Daha uçurumlar qorxutmur məni,
    Düşməyə yerim yox gözündən başqa.
    Tale oxumağa, dərs öyrənməyə
    Bir kitab tapmadım üzündən başqa.

    Doğmalar başına çəksə də tumar,
    Qəlbinə qəriblik yağışı damar.
    Adam var hamıdan məhəbbət umar,
    Heç kəsi bəyənməz özündən başqa.

    Ay Firuz Mustafa, əl çək xülyadan,
    Riyaya tuş oldun şirin röyadan.
    Sən də köçəcəksən bir gün dünyadan,
    Heç nə qalmayacaq sözündən başqa.













    GÖZƏLDİR

    Baharda bənövşə, yayda qərənfil,
    Payızda tökülən xəzəl gözəldir.
    Aşıq məclisində qoşma, gəraylı,
    Muğam məclisində qəzəl gözəldir.

    Yox olub şaxtası, əriyib donu,
    Sevgidən biçilib dünyanın donu.
    Sonun əzəliyəm, əzəlin sonu
    Həmişə axırdan əzəl gözəldir.

    Sevib sevilməyən heç vaxt qocalmaz,
    Firuz Mustafadan kimsə bac almaz.
    Gözəllik qocalmaz, gözəl qocalmaz,
    Elə hər yaşında gözəl gözəldir.














    VƏTƏNDİR
    Aşıq Şahbaziyə

    Deyirsən: haradan başlayır Vətən?
    O yanan ocağın közü Vətəndir.
    Halal çörəyimiz, halal ruzimiz,
    Açıq süfrəmizin duzu Vətəndir.

    Qollarım körpüdür o tay-bu taya,
    Təbrizdən yol gedir Alpa, Altaya.
    O kükrəyən dəniz, o yalçın qaya,
    O qara daşların üzü Vətəndir.

    Abbas Tufarqanlı bu yandan keçib,
    Teymurun qılıncı düşməni biçib.
    Təbiət bulağın gözünə köçüb,
    Ceyranın, cüyürün izi Vətəndir.

    Məqribdən məşriqə, zərrədən küllə,
    Dərədən zirvəyə, gülşəndən gülə,
    Canım sənə desin, belədən-belə
    Vətənin hər oğlu, qızı Vətəndir.

    Göyçənin dumanı, Dərbəndin yazı,
    Ulu Borçalının qızıl payızı,
    Səlcuq Şahbazinin sədəfli sazı,
    Firuz Mustafanın sözü Vətəndir.





    ÖZ SÖZÜN OLSUN

    Gah iblis dərs deyir sənə, gah mələk,
    Çalış bir sifətin, bir sözün olsun.
    İlk arzun həyatda sevmək, sevilmək,
    Şərəfli ölümsə son arzun olsun.

    Şəri boğ, xeyirə sən sinə gərmə,
    Qəlbini heç zaman şeytana vermə,
    Gündə min libasa, min dona girmə,
    Həm məsləkin olsun, həm ruzun olsun.

    Bütün qitələrə yolun olunca,
    Yanında kənizin, qulun olunca,
    N qədər tanışın, pulun olunca,
    Təki bircə dənə Firuzun olsun.














    DEYİRSƏN BAĞIŞLA...

    Deirsən bağışla, keç günahımdan,
    Hələ danışmağa bir dilin də var...
    Sinəmə dağ boyda dağ çəkmisən sən,
    Hələ danışmağa bir dilin də var...

    Adımı hər yerdə xar eyləmisən,
    Dünyanı başıma dar eyləmisən,
    Sirrimi aləmə car eyləmisən,
    Hələ danışmağa bir dilin də var...

    Öz doğma yuvandan hara uçmusan?
    Gedib özgəsinə qucaq açmısan.
    Məni tufanlara atıb qaçmısan,
    Hələ danışmağa bir dilin də var...

    1980









    QAYIT GƏL

    Sən gedəli xəzan köçüb gözümə,
    Qəlbimdəki tufan deyir: qayıt gəl.
    Nə vaxtdır ki, düşüb mənim izimə
    Dağdan enən duman deyir: qayıt gəl.

    Yoxdu sənsiz bu dünyada heç kəsim,
    Bir bülbüləm dünya mənim qəfəsim,
    Qırılıbdır içimdəki sarı sim,
    Nalə çəkən kaman deyir: qayıt gəl.

    Yollarına göz dikməkdən kor oldum,
    Bu dünyada hicran mənə yar oldu.
    Öz ürəyim öz eşqimə gor oldu,
    Qəlbim sənə hər an deyir: qayıt gəl.














    ALLAH

    Mənim astarımı üzümə çevir,
    Agah et mən kiməm mən nəyəm, Allah.
    Məni kim qınayır, məni kim sevir,
    Neçün həqiqətə təşnəyəm, Allah.

    Göydə sonuncuyam, yerdə birinci,
    Dışda bir zülmətəm, içdə bir inci,
    Küllün zərrəsiyəm, qəmin-sevinci,
    Mən dərdin özündə nəşəyəm, Allah.

    Sənin yaratdığın, yaşatdığın biz,
    Birimiz müqəddəs, birimiz xəbis.
    Mən haqqın yanında bəlkə də iblis,
    İblisin yanında mələyəm, Allah.

    Dərdimi mən kimin adına yazım?
    Qışın boranına tuş gəlib yazım;
    Belə yazılıbdır əzəldən yazım,
    Haqqa qovuşmamış diləyəm, Allah.


    Firuz, hər gələn gün ömrə tələdi,
    Dünya yaranandan elə belədi.
    Mənim hüzurumda şah da kölədi,
    Sənin hüzurunda köləyəm, Allah.






    DEYİNCƏ

    Bir dilin içində min dil gizlənər,
    Dilim dilimlənər “kamus” deyincə.
    Namusa and içmə gündə min kərə,
    Namussuz tanınar “namus” deyincə.


    Tənəndən od içrə dağlanar tənim,
    Göyə bülənd olar naləm, sitəmim.
    Kölgələr üstümə yeriyər mənim,
    Sən göyə üz tutub “kabus” deyincə.

    Bir zaman bilməzdin nə naz, nə hiylə,
    İndi əlləşirsən sən yerlə, göylə.
    Sevdiyin oğlanın adını söylə,
    “Firuz Mustafa” de “mus-mus” deyincə.








    QURTARA BİLMƏZSƏN
    BU DƏRDDƏN MƏNİ

    Sağalmaz dərdlərə düçar olmuşam,
    Qurtara bilməzsən bu dərddən məni.
    Həsrətin əlində naçar olmuşam,
    Qurtara bilməzsən bu dərddən məni.

    Ya mənim könlümü isit bir hovur,
    Ya da gəl külümü göylərə sovur.
    Əzablarım məni hayana qovur,
    Qurtara bilməzsən bu dərddən məni.

    Bir zaman əzizin, doğman olmuşam,
    Başının üstündə loğman olmuşam.
    İndi öz dərdimə bağban olmuşam,
    Qurtara bilməzsən bu dərddən məni.

    Sən məni mənimtək anlayıb duysan,
    Heç uf da demərəm ruhumu soysan.
    Yarama nə qədər məlhəm də qoysan,
    Qurtara bilməzsən bu dərddən məni.








    GÜLLƏR

    Bizim bağçamıza qonaq gəlibdir
    Sənin axtardığın, gəzdiyin güllər.
    Sancılıb sinəmə ulduz tək yanır
    O güll əllərinlə üzdüyün güllər.

    Ürək ötüb keçən hər anı sayır,
    Oğulsan yaxşını yamandan ayır.
    Mənim taleyimə yaman oxşayır
    Sənin ayaqlayıb əzdiyin güllər.

    Bir gün gözlərimi qapasa ölüm,
    Hönkürüb ağlarsan sən zülüm-zülüm.
    Onda göz yaşınla islanar, gülüm,
    Qəbrimin üstünə düzdüyün güllər.














    NƏNƏLƏR

    Bir açı söz desən qəlbi qırılar,
    Ahından dağların köksü yarılar.
    Nə nağıl deməkdən bezər, yorular,
    Nə də ki, bir dəfə çaşar nənələr.

    Övlad saçlarını oxşar əlləri,
    Palaz çırpısına oxşar əlləri.
    Çatıb bir-birinə ötən illəri
    Ömür dağlarını aşar nənələr.

    Dözər nəvələrin hər hikkəsinə,
    Söykənər qotazlı mütəkkəsinə.
    Hərdən bir həzinlik qatıb səsinə
    Yanıqlı mahnılar qoşar nənələr.

    Qayğılar bürüyər qar çöhrəsini,
    Zəndli baxışları od zərrəsimi?
    Nəvələr tutsa da yan-yörəsini
    Nəvə həsrətiylə yaşar nənələr.
    1970








    ŞINIXDA

    Hicran vüsalıma düyün salıbdır,
    Amanım haqdadır, ahım Şınıxda.
    Mənsiz yetim qalıb, mələr qalıbdır
    Ceyranım, cüyürüm, ahum Şınıxda.

    Dizimdə taqət yox, Qəlbimdə dözüm,
    Nə vaxtdan bəridir yol çəkir gözüm.
    Eşqin tufanına düşmüşəm özüm,
    Çıxıb tufanlardan Nuhum Şınıxda.

    Saza həsrət qalan əlim ağlayır,
    Sözə həsrət qalan dilim ağlayır.
    Yaza həsrət qalan gülüm ağlayır,
    Mehdə cilvələnir şehim Şınıxda.

    Bu gidi dünyada çox çəkdim cəfa,
    Heç vaxt gözəllərdə görmədim vəfa.
    Üstünə od yağsın Firuz Mustafa,
    Cismin qürbətdədir, ruhun Şınıxda.

    Vladivastok, 1978







    “SEVİRƏM” DEYƏMMƏDİM

    Bülbül də dil açdı, gül də danışdı,
    Mən sənə sevirəm deyə bilmədim.
    Həftələr ötüşdü, aylar dolaşdı
    Mən sənə sevirəm deyə bilmədim.

    Mən səni hər zaman salsam da yada
    Sən məni qısqandın doğmaya, yada.
    Tək səni sevsəm də mən bu dünyada
    Mən sənə sevirəm deyə bilmədim.

    Hər anım, hər günüm sənlə ötüşdü,
    Bu sevgim, bu eşqim dillərə düşdü.
    Mən sənin dərdindən çöllərə düşdüm,
    Mən sənə sevirəm deyə bilmədim.

    1975













    BİZ OLMASAYDIQ

    Qışa çevrilərdi bizim yazımız,
    Dünya boş qalardı biz olmasaydıq.
    Göylərdə yazılıb alın yazımız,
    Dünya boş qalardı biz olmasaydıq.

    Bizsiz bu aləmi zülmət boğardı,
    Nə Günəş çıxardı, nə Ay doğardı,
    Nə külək əsərdi, nə qar yağardı -
    Dünya boş qalardı biz olmasaydıq.

    Çatmışıq səninlə arzu-murada,
    Sevgimiz bağlayıb bizi həyata.
    Nə yaxşı gəlmişik bu kainata,
    Dünya boş qalardı biz olmasaydıq.















    NEYLƏYİM MƏN SƏNİ SEVƏ BİLMƏDİM

    Çoxları yolunda candan keçərdi,
    Neyləyim mən səni sevə bilmədim.
    Sinəmdə həsrətin odu göyərdi,
    Neyləyim mən səni sevə bilmədim.

    Son tikəni mənlə böləsi oldun,
    Könlümün kölgəsi, köləsi oldun,
    Sən mənim yolumda öləsi oldun,
    Neyləyim mən səni sevə bilmədim.

    Gözümdə gözyaşı əksən də belə,
    Dərdimin şəklini çəksən də belə,
    Nazımın nazını çəksən də belə
    Neyləyim mən səni sevə bilmədim.

    Gah şaxtaya düşən qızılgül oldun,
    Gah nalə qoparan bir bülbül oldun,
    Yolumda alışıb-yanıb kül oldun,
    Neyləyim mən səni sevə bilmədim.


    Sən ümid bağlama yaza, payıza,
    Dil açıb yalvarma daha Firuza,
    O, verib könlünü sevən bir qıza,
    Neyləyim mən səni sevə bilmədim.
    1987






























    TƏZƏDƏN BAŞLAYAQ

    Uzaq buludlarda gəl uçaq yenə,
    Təzədən başlayaq biz bu sevgini.
    “İlk dəfə”: “Sevirəm”-söyləyim sənə,
    Təzədən başlayaq biz bu sevgini.

    Qoy axsın sinənə qara tellərin,
    Çırpınsın ovcumda bəyaz əllərin,
    Məni bihuş etsin qızılgüllərin,
    Təzədən başlayaq biz bu sevgini.

    Biz indi çox şeyi görüb gəlmişik,
    İlləri yellərə verib gəlmişik,
    Hicran meyvəsini dərib gəlmişik,
    Təzədən başlayaq biz bu sevgini.

    Çoxları yenə də qınasın bizi,
    Yaxşı-yaman illər sınasın bizi,
    Daha itirməyək bir-birimizi,
    Təzədən başlayaq biz bu sevgini.


    Bu sirri nə dosta, nə yada deyək,
    Bu sirli dünyaya bir “ada” deyək.
    Keçən eşqimizə “əlvida” deyək,
    Təzədən başlayaq biz bu sevgini.





    SON GÖRÜŞ

    Qoy yağsın ayrılıq yağışlarımız,
    Bu, bizim sonuncu görüşümüzdür.
    Qoy dinsin, danışsın baxışlarımız,
    Bu, bizim sonuncu görüşümüzdür.

    Eşqin səmasını alıbdır bulud,
    Bizim dərdimizi danışır sükut,
    Mən səni unutmam, sən məni unut
    Bu, bizim sonuncu görüşümüzdür.

    İndi yollarımız ayrılır bizim -
    Bilmirəm nə üçüı yol çəkir gözüm?
    İlk görüş uşaqda qalıb, əzizim,
    Bu bizim sonuncu görüşümüzdür.

    1977












    APAR MƏNİ

    Musiqisi Tahir Əkbərin

    Dərdimi kimə deyim,
    Güman, gəl apar məni.
    Dağlar məni səsləyir,
    Duman, gəl apar məni.

    Bu dünyanı gəzmişəm,
    Tənhalıqdan bezmişəm,
    Özümdən əl üzmüşəm,
    Tufan, gəl apar məni.

    Adın düşmür dilimdən,
    Al həsrətin əlindən,
    Yarım, qurtar zülmdən,
    Aman, gəl apar məni.












    QOCALMA, GÖZƏL, QOCALMA

    Musiqisi Babək Qurbanovundur

    Dən düşübdür saçlarına,
    Amandı, qocalma, gözəl.
    Dünya özü qocalsa da,
    Amandı, qocalma, gözəl.

    Əlim göydə, üzüm haqda,
    Mən ayaqda, sənsə taxtda,
    Gəl baş əymə keçən vaxta,
    Amandı, qocalma, gözəl.

    Qəm əkilər gözlərimə,
    Sədd çəkilər sözlərimə,
    Ağrı çökər dizlərimə,
    Amandı, qocalma, gözəl.

    Dərd adamı heydən salır,-
    İlan olub ürək çalır.
    Firuz sənlə bir qocalır,
    Amandı, qocalma, gözəl.







    UCADIR

    Musiqisi Xəyyam Mirzəzadənin

    Keçənləri soraqlama,
    Köçənlərə yas saxlama,
    Sən sabaha bel bağlama,
    Bu gün sabahdan ucadır.

    Biz hamımız bir biçimdə
    Qovruluruq ah içində,
    Hamımız günah içində,
    Tövbə günahdan ucadır.

    Qurd susar - bayquş dinəndə,
    Gün çıxar buğda dənindən.
    Dünyanın çərxi dönəndə
    Dərviş padşahdan ucadır.

    Ömür - ölümün axarı,
    Ölüm ömürün axırı.
    Allah - hər şeydən yuxarı,
    Vicdan - Allahdan ucadır.







    BU SEVGİDİR DEYƏSƏN

    Musiqisi Məzahir Səmədoğlunun

    Çaylar tərsinə axır,
    Bu sevgidir deyəsən.
    İldırım yerdə çaxır,
    Bu sevgidir deyəsən.

    Baxıram öz əksimə,
    Dönmüşəm sarı simə.
    Ürək sığmır köksümə,
    Bu sevgidir deyəsən.

    Hardan gəlir sorağım?
    Hara gedir ayağım?
    Harda yanır çırağım?
    Bu, sevgidir deyəsən.

    Bu nə halət, bu nə sirr?
    Dilim-dodağım əsir?
    Olmuşam sənə əsir,
    Bu sevgidir deyəsən.


    Xəbərim yox yaşımdan,
    Baharımdan, qışımdan,
    Ağlım çıxır başımdan,
    Bu sevgidir deyəsən.































    UTANIRAM

    Taleyimə qar yağır
    Qışımdan utanıram.
    Huşum başımdan çıxır
    Huşumdan utanıram.

    Qollarım budaq olub,
    Əllərim yarpaq olub...
    Qara tellər ağ olub-
    Saçımdan utanıram.

    Xətrinə dəyəmmirəm,
    Qapını döyəmmirəm.
    “Sevirəm” - deyəmmirəm,
    Yaşımdan utanıram.














    DÜNYAM

    Yuva qurub gözümdə qəm,
    Qapqaradır bütün aləm.
    Sən olmadın mənə həmdəm,
    Sinəmə dağ çəkən dünyam.

    Öz dərdimin peykiyəm mən,
    Eşitmədin məni nədən?
    Qurtar bizi bu dərdlərdən
    Dərd üstə dərd əkən dünyam.

    Nə vaxt rəhmə gələcəksən,
    Şərdən qisas alacaqsan,
    Xeyirlə dost olacaqsan,
    Gözləri yol çəkən dünyam?

    Bəxtim göydən yerə endi,
    Ay qaraldı, Günəş söndü.
    Göz yaşlarım selə döndü,
    Göz yaşları tökən dünyam.









    ASIN

    Məni dilimdən asmayın,
    Məni sözümdən asın.
    Bu dünyada nələr gördüm?
    Məni gözümdən asın.

    Güllər məni ötürmədi,
    Çöllər məni bitirmədi,
    Yollar məni itirmədi
    Məni izimdən asın.

    Köməyə bir kəs gəlmədi,
    İns gəlmədi, cins gəlmədi,
    Harayıma səs gəlmədi,
    Məni səsimdən asın.

    Külək məni qaldırammaz,
    Çiçək məni güldürəməz;
    Fələk məni öldürəmməz-
    Məni özümüdən asın.

    1988







    DÖZÜM YOXDUR

    Ocaq olub yanasıyam,
    Odum yoxdu, közüm yoxdu.
    Mən eşqimin aynasnyam-
    Danışmağa sözüm yoxdu.

    Dünya dəniz, ömür-ada,
    Günahlarım dönər oda...
    Harayımı göylər udar,
    Yer üzündə izim yoxdur.

    Yollar kimi yorulmuşam,
    Sular kimi durulmuşam...
    Mən könlünə vurulmuşam-
    Gözlərində gözüm yoxdur.

    Yox gündüzüm, yoxdu gecəm...
    Dözərdim sən gələnəcən,
    Gözləyərdim ölənəcən,
    Neyləyim ki, dözüm yoxdu.








    OLMUŞAM

    Yüz ürəyə şölə saçıb,
    Bir ürəkdə qor olmuşam.
    Hər tərəfə zülmət çöküb
    Mən zülmətdə nur olmuşam.

    Eşqim sənə əl eləyib,
    Ürəyinə nur ələyib,
    Arzularım pöhrələyib,
    Öz arzuma tor olmuşam.

    Çağırmısan gəlməmişəm,
    Ağlamısan bilməmişəm.
    Ölməliykən ölməmişəm,
    Kar olmuşam, kor olmuşam.

    Yoxum yoxdan var olmayıb,
    Yadlar heç vaxt yar olmayıb.
    Dünya mənə dar olmayıb,
    Mən dünyaya dar olmuşam.










    BU YAŞDA
    (zarafatyana)

    Qocaman şair dostuma xitabən

    Qocalıq gələndə dərd də gətirir,
    Çıxmırsan təpəyə, dağa bu yaşda.
    Cavanlar-cahıllar bir yana qalsın,
    Sənnən məzələnir çağa bu yaşda.

    Azardan-bezardan elə bezarsan,
    Sən özün-özünə namə yazarsan.
    Tək gəzib-dolaşma yolda azarsan,
    Boylanma gəl sola, sağa bu yaşda.

    Firuznan çox yerə eylədin güzar,
    İndi bir qədəhdən olursan xumar.
    Dedin, yetmiş yaşlı bir gözəlim var,
    Qarı da pis deyil, qağa, bu yaşda.









    ÇƏKİLİR

    Keçib Ağ dənizdən, Qara dənizdən,
    Tanıdım dünyanı sanki təzədən.
    Tufanla vuruşur qayıqlar bəzən,
    Di gəl dənizlrdən gəmi çəkilir.

    Baxıram baharın barlı hüsnünə,
    Könülsüz gedirəm qışın üstünə.
    Payız nəğməsini çəkəndə zilə,
    Bu qərib qəlbimin qəmi çəkilir.

    Məni hara çəkir bu yol, bu cığır?
    Bəlkə də cismimi ruhlar çağırır.
    Göydən alov yağır, yerdən od çıxır,
    Elə bil canımın nəmi çəkilir.
    25.08.23












    Firuz Mustafa
    Qısa bioqrafiya və biblioqrafiya
    Nəşr edilmiş və tamaşaya qoyulmuş əsərlərinin
    natamam siyahısı

    (Firuz Qədimаlı оğlu Mustаfаyеv)
    nasir, dramaturq, filosof
    Azərbaycan Respublikasının
    Əməkdar incəsənət xadimi

    Bioqrafiya
    Firuz Mustаfа (Mustafayev Firuz Qədimalı oğlu) 18 fеvrаl 1952-ci il tаriхdə Аzərbаycаn Rеspubliкаsı Gədəbəy rаyоnunun İsаlı кəndində ziyаlı аiləsində аnаdаn оlmuşdur. (Amma sənədlərdə onun doğum tarixi iyun ayının 30-u göstərilmişdir). Firuz Mustаfа 1969-cu ildə оrtа məкtəbi, 1971-ci ildə Bakdakı 1 saylı texniki peşə liseyini bitirmişdir. O, əmək fəaliyyətinə tikintidə və Bakı elektrik maşınqayırma zavodunda fəhlə kimi başlamışdır. 1975-ci ildə Аzərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filоlоgiyа fакültəsini bitirmiş, 1975-1977-ci illərdə təyinаt üzrə Sааtlı rаyоnundа müəllim işləmişdir. Firuz Mustаfа 1977-1978-ci illərdə hərbi хidmətdə оlmuş, ordudan zabit kimi tərxis edilmişdir. O, 1978-80-ci illərdə Аz.TV-də müхbir, Кinоlаşmа idаrəsində sərəncаmçı dirекtоr, “Аzərbаycаn gəncləri” qəzеtində хüsusi müхbir kimi fəaliyyət göstərmişdir.
    Firuz Mustаfа 1980-84-cü illərdə Аzərbаycаn ЕА Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun aspiranturasında təhsil almış, sоnrакı illərdə еlmi işçi, bаş еlmi işçi, hаbеlə fəlsəfə каfеdrаsındа dоsеnt vəzifəsində çalışmışdır.
    Firuz Mustаfа Ali Diplomatiya Kollecinin ümumi işlər üzrə prorektoru, Bakı Avrasiya Universitetinin elmi işlər və xarici əlaqələr üzrə prorektoru olmuşdur. O, 1985-ci ildə fəlsəfə üzrə nаmizədliк, 1992-ci ildə dокtоrluq dissеrtаsiyаsı müdаfiə еtmişdir. (O zaman SSRİ Аli Аttеstаsiyа Şurаsı dаğıldığı üçün diplоmu аlа bilməmişdir. 2002-ci ildə Fəlsəfə və Hüquq İnstitunun Еlmi Şurаsının qərаrı ilə оnа fəlsəfə еlmləri dокtоru аdı vеrilmişdir). O, elmi və bədii yaradıcılıq fəaliyyəti ilə yanaşı pedaqoji işlə də məşğul olmuş, ölkənin əksər ali məktəblərində, universitetlərində fəlsəfə, fəlsəfə tarixi, dünya ədəbiyyatı və türk xalqları mədəniyyəti üzrə mühazirələr oxumuşdur.
    Firuz Mustаfаnın ilk mətbu yazıları “Azərbaycan gəncləri”, “Bakı”, “Kommunist”, “Tərəqqi”, “Elektrik” qəzetlərində, “Müxbir”, “Təşviqatcı”, “Ulduz” jurnallarında çap olunmuşdur. İlk bədii kitabı (“Göyəm kolları”) 1985-ci ildə “Gənclik” nəşriyyatında, ilk elmi monoqrafiyası 1989-cu ildə “Elm” nəşriyyatında işıq üzü görmüşdür.
    Firuz Mustаfаnın onlarla еlmi və bədii кitаbı nəşr еdilmiş, ssеnаriləri əsаsındа bir çox filmlər çəкilmişdir. О, bir sira xarici filоsоf, şair və yаzıçılаrın əsərlərini (N.Bеrdyаyеv, F.Nitsşе, S.Yesenin, A. Blok, V.Şuкşin və s.), hаbеlə “Putin. Birinci şəхsdən” кitаbını Аzərbаycаn dilinə tərcümə еtmişdir.
    Firuz Mustаfа 100-dən çox kitabın müəllifidir. Uzun illər Az.Tv-də “İlğım” və “İdrak” verilişlərinin müəllifi və aparıcısı olmuş, müхtəlif illərdə “Mааrifçi” və “Mədəniyyət” qəzеtlərinin bаş rеdакtоru vəzifəsində çаlışmışdır.
    Firuz Mustаfа AYB Dramaturgiya sektorunun rəhbəri, “Teatr” jurnalının təsisçisi, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifаqının, Fəlsəfə Cəmiyyətinin, habelə Qafqaz Yazıçılar Klubunun üzvüdür.
    Firuz Mustаfаnın onlarla pyеsi müхtəlif dövlət tеаtrlаrındа, habelə Türkiyə Respublikasında, Rusiya Federasiyasında, Ukrayna Respublikasında tаmаşаyа qоyulmuşdur.
    Firuz Mustаfаnın yazdığı mətnlərə görkəmli bəstəkarlar- Xəyyam Mirzəzadə, Zabitə Məmmədova, Tahir Əkbər, Şahid Əbdülkərimov və başqaları musiqi bəstələmişlər.
    Firuz Mustаfаnın əsərləri bir çox xarici dillərə tərcümə edilmiş, ssenariləri əsasında filmlər çəkilmişdir.


    Təltif olunduğu mükafatlar:
    Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi
    İki dəfə Cəfər Cаbbаrlı mükafatı laureatı
    “Humay” mükafatı laureatı
    Bеynəlхаlq Аvrаsiyа Fоndunun mükafatı
    Tеаtr Хаdimləri İttifаqının mükаfаtı




    Biblioqrafiya
    Azərbaycan teatrlarında tаmаşаyа qоyulmuş əsərləri (pyеsləri):


    • “Аğıllı Аdаm” - Аzərbаycаn Dövlət Gənclər Теаtrı
    • “Qəfəs” - Аzərbаycаn Dövlət Gənclər Теаtrı
    • “Таbut” - Аzərbаycаn Dövlət Gənclər Теаtrı
    • “Vidа mаrşı” - Аzərbаycаn Dövlət Gənclər Теаtrı
    • “Qаrа qutu” - Аzərbаycаn Dövlət Gənclər Теаtrı
    • “Su pərisi” - Аzərbаycаn Dövlət Gənclər Теаtrı
    • “Мüqəvvа” - Nахçıvаn Dövlət Мusiqili Коmеdiyа Теаtrı
    • “Аğıllı Аdаm” - Şuşа Dövlət Мusiqili Коmеdiyа Tеаtrı
    • “Qadın həsrəti”- Şuşа Dövlət Мusiqili Коmеdiyа Tеаtrı (“Musiqili məktublar”)
    • “İlğım”- Lənkərаn Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Sеvməsən ölərəm”- Аğdаm Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Мüqəvvа”- «Yuğ» Dövlət Tеаtrı”
    • "Мüqəvvа"- Tədris Teatrı
    • “Musiqili məktublar”- Tədris Teatrı
    • “İfritə”- Tədris Teatrı
    • “Marian çökəkliyi”- Tədris Teatrı
    • “Əqrəb bürcü”- Tədris Teatrı
    • “Safari”- Tədris Teatrı
    • “Аyı təbəssümü”- Füzuli Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Adsız”- Füzuli Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Dəhliz” - Мingəçеvir Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Adsız”- Мingəçеvir Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Vida marşı”- Мingəçеvir Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Sənə sözüm vаr”- Qаzах Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Qаrışqа tələsi “- Qаzах Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Neytral zona” - Qаzах Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Аdsız”- İrəvаn Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Əqrəb bürcü”- Sumqаyıt Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Tələ” - Sumqаyıt Dövlət Drаm Tеаtrı
    • “Аdsız”- Gənc Tаmаşаçılаr Tеаtrı
    • “Qadın həsrəti” (“Musiqili məktublar” pyesi əsasında)- GTT
    • ”Аyı təbəssümü”- Qusar Ləzgi Dövlət Dram teatrı
    • “Müqəvva”- (festival üçün)- Azərbaycan Dövlət Akademik Rus dram teatrı
    • “Vidа mаrşı” - Gəncə Dövlət Drаm Tеаtrı
    • "Tıхаc”- Gəncə Dövlət Nizаmi Pоеziyа Tеаtrı
    • “Pələng ili”- Gənc Tаmаşаçılаr Tеаtrı
    • “Adsız” (rusca)- Gənc Tаmаşаçılаr Tеаtrı
    • “Sehrbaz” –Bakı Bələdiyyə Teatrı
    • “Müqəvva”- Rus Dövlət Dram teatrı
    • “Sevməsən ölərəm”- Ordubad xalq teatrı (Naxçıvan MR)


    Xarci ölkələrdə tаmаşаyа qоyulmuş əsərləri (pyеsləri)
    • “Мüqəvvа”- «Oda» Tеаtrı (Türkiyə Respublikası)
    • “Neytral zona” (“Terefsiz Bölge”)- Trabzon Sənət Teatrı (Türkiyə Respublikası)
    • "Neytral zona" - Dərbənd Azərbaycan Dram teatrı (Rusiya Fedreasiyası)
    • “Sahibsiz adam” –KrımTatar Akademik Dövlət Musiqili Dram Teatrı
    • "Ağıllı adam" - Dərbənd Azərbaycan Dram teatrı (Rusiya Fedreasiyası)


    Firuz Mustafanın elmi və bədii əsərləri
    (biblioqrafiya)

    Еlmi əsərləri:
    • "Mənəvi tələbаtın inкişаf diаlеktiкаsı" (“Elm” nəşrиyyatı, 1985)
    • "Yеnidənqurmа və demоkrаtiyа şərаitində tələbə və şаgirdlərin hüquqi və mənəvi tərbiyəsinin fоrmаlаşmаsı" (“APİ-nin nəşriyyatı”, 1987)
    • "Sərhədsiz dünyа" (“Diplomat” nəşriyyatı, 1999)
    • "Мədəniyyəт və fəlsəfə"(“Araz” nəşriyyatı, 2005)
    • “Orta təhsil islahatları proqramlarının məzmun baxımından təhlili və qiymətləndirilməsi” (“MBM” nəşriyyatı, 2011)
    • “Qloballaşma və mədəniyyət”(“Araz” nəşriyyatı, 2011)
    • “Fəlsəfə işığında” (“RENESSANS-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Mənəvi tələbat və bədii mədəniyyət” (Doktorluq dissertasiyası) (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)


    Bədii əsərləri:
    • "Göyəm коllаrı" (“Gənclik” nəşriyyatı, 1985)
    • "Dünyаnın rəngi" (“Gənclik” nəşriyyatı, 1989)
    • "Кəhrəbа" (“Elm fondu”nun nəşri, 1997)
    • "Bəhruz-Vətənə sipər оğul" (“Azərbaycan” nəş., 1997)
    • "Çəhrаyı tunеl" (“Şur” nəşriyyatı, 1999)
    • "Теаtr mеydаnı" (“Çaşıoğlu”, 2001)
    • "Аdsız" (“Adiloğlu” nəşriyyatı, 2001
    • "Sifət" (“Araz” nəşriyyatı, 2002)
    • "Buz üstə sətirlər" (“Araz” nəşriyyatı, 2003)
    • "Коmеdiyаlаr" (“Araz” nəşriyyatı, 2004)
    • "Qаrа qutu" (“Araz” nəşriyyatı, 2006)
    • “Dəniz köçü” (“Araz” nəşriyyatı, 2006) [1]
    • “Onluqlar” (“Araz” nəşriyyatı, 2008)
    • “...Qapı...” (“MBM” nəşriyyatı, 2008)
    • “13 hekayə” (“MBM” nəşriyyatı, 2008)
    • “Müqəvva” (“MBM” nəşriyyatı, 2009)
    • “Monohekayələr” (“MBM” nəşriyyatı, 2009)
    • “Qapı” (“Araz” nəşriyyatı, 2009)
    • “Dəniz köçü” (9 nəşr) (“Nurlan”və “Araz” nəşriyyatı, 2009-10)
    • “Hekayələr” (“MBM” nəşriyyatı, 2009)
    • “At günü” (“MBM” nəşriyyatı, 2009)
    • “Monopyeslər” (“Araz” nəşriyyatı, 2010)
    • “Çardaqda zirzəmi” (“MBM” nəşriyyatı, 2011)
    • “Sklerozlar üçün yaddaş” (Araz” nəşriyyatı, 2011)
    • "Daş üstə yazılmış sətirlər”(dördlüklər) (“MTR group” nəşriyyatı, 2014)
    • “Ölü dildə sevgi məktubları” (“Zero”nəşriyyatı, 2014)
    • “Hekayələr” (“MBM” nəşriyyatı, 2015)
    • “Poetik səsləşmələr” (“Teatr” jurnalına əlavə, 2017)
    • "Seçilmiş əsərləri" (1-ci cild) (“MBM” nəşriyyatı, 2016)
    • "Seçilmiş əsərləri" (2-ci cild) (“MBM” nəşriyyatı, 2017)
    • “Kəhrəba”, (“MBM” nəşriyyatı, 2018)
    • “Qum saatı”, (“MBM” nəşriyyatı, 2018)
    • “NƏSR” (roman və povestlər) (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Ədəbiyyat və əbədiyyət” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Əlahəzrət söz” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “AntiPoeziya” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Çardaqda zirzəmi” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Bir filosofun deyimləri” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Fəlsəfə işığında” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Sehrbaz” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Hekayələr” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)
    • “Mini.Mono.Makro. Hekayələr” (GreenPrint House” , 2021)
    • “Durna ovu” (Pyeslər). (GreenPrint House” , 2021)
    • “Sütun” (Poeziya) (GreenPrint House” , 2021)
    • “TriO” (Nəsr.roman.povest.hekayə) (GreenPrint House” , 2021)
    • “On pyes”. (GreenPrint House” , 2021
    • “Poetik tərcümələr” - (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2021)
    • “Məruzə”.Bioqrafiya.Biblioqrafiya (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2024)


    *Seçilmiş əsərləri (40 cilddə) (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2020)

    *Seçilmiş əsərləri (40 cilddə) (“Ekoprint”) nəşriyyatı, 2018)

    *“Gündəliklər” (4 cilddə) (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2024)

    *Фируз МУСТАФА “ИЗБРАННОЕ”. (Избранное в 6-ти томаx) (“Renessans-A”.2020)

    Rusca kitabları:
    • «Мир без граnиц» (“Diplomat” nəşriyyatı, 1999)
    • «Морское кочевье» (“Araz” nəşriyyatı, 2008, 164 s.)
    • «Пьесы» (“Nurlan” nəşriyyatı, 2008, 560 s.)
    • «…Дверь» (“Nurlan” nəşriyyatı, 2008, 384 s. )
    • «Фируз Мустафа в переводе Шахло Касумовой» («МВМ» nəşriyyatı , 2011, 120 s.)
    • «Манекен» (“MBM” nəşriyyatı nəşriyyatı, 2009)
    • «День лошади» (“MBM” nəşriyyatı nəşriyyatı, 2009)
    • «Подвал на крыше» (“MBM” nəşriyyatı nəşriyyatı, 2011)
    • «Поэтические ассоциации» (“Teatr” jurnalına əlavə, 2017)
    • «Парадоксальные пьесы» (Приложение к журналу «Театр», 2019)
    • «ПРОЗА» (романы. повести. hассказы) (“Renessans-A”.2019)
    • «Чародей» (пьесы) (“Renessans-A”.2019)
    • «ТриО» (Проза: роман.повесть.рассказ) (GreenPrint House” , 2021)
    •
    İngiliscə kitabları:
    • “A sea nomad” (Dəniz köçü”). povest- (“Araz” nəşriyyatı, 2010)
    • “The Amber, a true friend” (“Kəhrəba, sadiq dost) - (“Elm fondu”nun nəşri, 1997)
    • “Basement on the roof” (“Çardaqda zirzəmi”).3 pyes- (“Renessans-A”.2024)
    • “Neutral Zone” Prose & Play (“Neytral zona”).nəsr.dram- (“Renessans-A”.2024)
    • “World without borders”(trastatus) - (“Renessans-A”.2024)

    Tərcüмə:
    • “Putin. Birinci şəxsdən” (“Diplomat” nəşриyyatı, 2000)
    • “Poeziya nümunələri” (Teatr jurnalına əlavə, 2012)

    Tərtib etdiyi kitablar:
    • «Сто тюркских этносов» (“Araz” nəşriyyatı, 2012)
    • “Yaşamaq sənəti. Təbiətin resepti” (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2019)

    Rusiyada nəşr olunmuş kitabları:

    “Райский цветок" (“Cənnət çiçəyi”), Rusiya Federasiyası, Yekaterinburg,. 2018
    «Подвал на крыше» (“Çardaqda zirzəmi”), Rusiya Federasiyası, Yekaterinburg., 2018
    “Мир без границ” (“Sərhədsiz dünya”), Rusiya Federasiyası, Yekaterinburg,. 2018
    “Морское кочевье” (“Dəniz köçü”-rusca), Rusiya Federasiyası, Yekaterinburg,. 2018
    “Nomade Maritime” (“Dəniz köçü”-fransızca), Rusiya Federasiyası, Yekaterinburg,. 2018
    “A Sea Nomad” ((“Dəniz köçü”-ingiliscə), Rusiya Federasiyası, Yekaterinburg,. 2018
    “Дверь” (“Qapı”), Rusiya Federasiyası, Yekaterinburq,. 2018


    Türkiyədə nəşr olunmuş kitabları:
    “Deniz kervanı” (“Asmaaltı Yayınevi”.,2022)
    “Tarafsız bölge” ( “Anatolya kitab”., 2022)

    İranda çap olunmuş kitabları:
    “QAPI” romanı (Sona.Tehran., 2000)
    “Çardaqda zirzəmi” (farsca) İran İR, Tehran, 2017
    “Marian çökəkliyi” (farsca) İran İR, Tehran, 2017

    Özbəkistanda nəşr olunan kitab:
    “Dengiz kochmanchıları” (“Dəniz köçü”-özbəkcə) Özbəkistan Respublikası, Dashkənd.,”İstiqlol nuri”, 2018

    “Amazon”da dərc edilən və yayınlanankitabları
    • “Basement on the roof” (“Çardaqda zirzəmi”).3 pyes- (“Renessans-A”.2024)
    • “Neutral Zone” Prose & Play (“Neytral zona”).nəsr.dram- (“Renessans-A”.2024)
    • “World without borders”(trastatus) - (“Renessans-A”.2024)

    Firuz Mustafaya
    həsr olunmuş kitablar:
    • «Посвящается тебе, Фируз Мустафа» (toplu) (2012)

    • “Sənə həsr olunur, Firuz Mustafa” (toplu)
    (2012)

    • Sabir Bəşirov. “Firuz Mustafa: idrakla hissin vəhdəti”. (Ədəbi portret-monoqrafiya) (2012)

    • Babək Qurbanov. "Firuz Mustafanın yaradıcılığına baxış (Dörd bucaq)" (2012)

    *Firuz Mustafanın yaradıcılığına həsr edilmiş monoqrafiya, tədqiqat, məqalə, qeyd, esse və ona ithaf olunmuş poetic parçalar (4 cilddə) (“Renessans-A” nəşriyyarı, 2020)













    MÜNDƏRİCAT:


    MÜNDƏRİCAT:
    Poeziya və Mən (Müəllifdən)
    s.3

    “DÖRDLÜKLƏR” kitabından
    s.8

    “Daş üstə yazılmış sətirlər” kitabı və o kitabın müəllifi haqqında MÜƏLLİF SÖZÜ
    s.117
    “ONLUQLAR”kitabından
    s.120

    “QOŞMALAR” kitabından
    s.275

    Müəllif haqqında....
    s.326
    Firuz Mustafanın əsərləri
    s.329








    Firuz Mustafa

    Dördlüklər. Onluqlar. Qoşmalar

    (poeziya)
    ποίησις

    Bakı.2024. səh.,344
    Çapa imzalanmış: 10.10.2024

    Redaktor: S.Cəfərov

    Kitabın dizayneri: A.Mustafa

    Formatı:70x90 1/32
    El.ünvan: firuzmustafa52@gmail.com
    Tel.:+994 50 413 3572



    Firuz Mustafa
    (Mustafayev Firuz Qədimalı oğlu)

    BAKI-2024




    Qeydlər







    • oktyabr 2026, Firuz M.

  • 12
Görünməz dünyanın sözçüsü-1

Firuz Mustafa

Görünməz Dünyanın Sözçüsü: 1-ci kitab (2 cilddən ibarət kitab) Bakı-2026 Görünməz Dünyanın Sözçüsü: 1-ci kitab (2 cildlik kitab) Bakı-2026 .Görünməz......

Görünməz dünyanın sözçüsü-2

Firuz Mustafa

Görünməz Dünyanın Sözçüsü: 2-ci kitab (2 cildlik kitab) Bakı-2026 Görünməz Dünyanın Sözçüsü: 2-ci kitab (2 cildlik kitab) Oxuculara təqdim edilən bu......

Xoşbəxtəm belə sənlə

Dəhnəli Məmməd Hacızadə

Yoxsa da qismətimdə gəzmək əl-ələ sənlə, Neçə-neçə xəyallar qururam hələ sənlə. . Gül açır bağçam-bağım, Artır eşqim,marağım. Gülür dilim- dodağım, Gəlirəm dilə sənlə.......

Dördlüklər. Onluqlar. Qoşmalar

Firuz Mustafa

Dördlüklər Onluqlar Qoşmalar ποίησις (poeziya) Bakı-2024 dördlüklər onluqlar qoşmalat ποίησις (poeziya) Geniş oxucu və tamaşaçı auditoriyası nı filosof, nasir və......

Sual

Ahmet Yalçınkaya

hansı çırayı yandırsam əlimdə bir iz amma alovlandıra bilməm atəşi nisbətmi acep sonsuzluğa yaxud korluğa bu nəyin nəsi buraxsam hər şeyi küləyə buludlara uzansam, sirrlərin......

Sevda

Ahmet Yalçınkaya

mən hər səhər bu yolun başına gəlirəm keçəcəksən deyə buradan gözləyərəm, gözləyərəm və gözləyərəm... uzaqda göründüyündə qəfəsinə sığmaz ürəyim, lalələr açılır içimdə... izah edilməz bir......

Buz üstə sətirlər

Firuz Mustafa

Mini Mono Mikro deyimlər qısa hekayələr Bakı- 2023 ...

Sonuncu seçim

Tural İsmayılov

İnsan həyatında elə bir yaşa çatır ki, artıq başına gələn hadisələrdən çox, başına gəlməyən hadisələr haqqında düşünməyə başlayır. Başqa cür yaşasaydı nə olardı? Bir dəfə......

Payız Süvarisi (kinossenari)

Firuz Mustafa

Payız Süvarisi (kinossenari) Ən adi günlərin birində Paris şəhərində, lap dəqiq desək, Parisin cənubundakı Monparns məhəlləsində yaşayan iş adamı Jüsten Bursenin başına çox......

Nə günlərə qaldığımı bilməsin

زائـــور اوستاج

Bilməsin Qoy xəbər tutmasın sevgilim məndən, Nə qərara gəldiyimi bilməsin. Günorta demədən, gecə demədən, Gözyaşımı sildiyimi bilməsin. *** Qırıldı ümidlər, düşdümü suya?! Az qalsın sevincdən......